Tag Archives: Αριστοτέλης

ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΗ ΤΑΙΝΙΑ ΤΗΣ ΕΦΟΡΕΙΑΣ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΧΑΛΚΙΔΙΚΗΣ ΚΑΙ ΑΓΙΟΥ ΟΡΟΥΣ ΣΤΟ ΔΙΕΘΝΕΣ ΦΕΣΤΙΒΑΛ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΤΑΙΝΙΩΝ ΤΗΣ ΑΜΙΕΝΗΣ

Η αρχαιολογική ταινία με τίτλο “ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ Ο ΣΤΑΓΕΙΡΙΤΗΣ”, εσωτερικής παραγωγής της Υπηρεσίας μας, σε σενάριο και σκηνοθεσία Ελένης Στούμπου-Κατσαμούρη, θα συμμετάσχει στο διαγωνιστικό τμήμα του Διεθνούς Φεστιβάλ αρχαιολογικών ταινιών της Αμιένης (Γαλλία) το οποίο πραγματοποιείται από τις 10 έως τις 14 Απριλίου. Η ταινία δημιουργήθηκε για να προβάλλει τον αρχαιολογικό χώρο των αρχαίων Σταγείρων, έναν από τους πιο ενδιαφέροντες αρχαιολογικούς χώρους της Χαλκιδικής, σε εξαίρετη τοποθεσία πλάι στη θάλασσα, και τη σχέση του Αριστοτέλη με την ιδιαίτερη πατρίδα του.

Είναι διαθέσιμη για το κοινό και την εκπαιδευτική κοινότητα στη διεύθυνση της Εφορείας Αρχαιοτήτων Χαλκιδικής και Αγίου Όρους στο διαδίκτυο:  https://www.youtube.com/watch?v=RKtq7fNJV7s , και επίσης με αγγλικούς και γαλλικούς υπότιτλους: https://www.youtube.com/watch?v=QMnTQWsb47k , https://youtu.be/RwE-YBHTrOM, αντίστοιχα.

Περίληψη: Ο Αριστοτέλης θεωρείται ένας από τους μεγαλύτερους φιλοσόφους όλων των εποχών συγκρινόμενος μόνο με τον Πλάτωνα από άποψη επιρροής στο σύγχρονο κόσμο. Γεννήθηκε το 384 π.Χ. στα Στάγειρα, στη βορειοανατολική ακτή της Χαλκιδικής, απ’ όπου και η προσφώνηση ο “Σταγειρίτης” που τον ακολούθησε σε όλη του τη ζωή.Πώς άραγε να ήταν τα Στάγειρα την εποχή που έτρεχε στους δρόμους τους παιδί ο Αριστοτέλης ή κολυμπούσε με τα άλλα παιδιά στις όμορφες μικρές παραλίες τους;

Σκηνοθεσία, λήψη και επεξεργασία εικόνας: ΕΛΕΝΗ ΣΤΟΥΜΠΟΥ-ΚΑΤΣΑΜΟΥΡΗ: Αρχαιολόγος-σκηνοθέτρια

Γενική επιμέλεια: ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΑΝΟΝΙΔΗΣ: Αρχαιολόγος, Προϊστάμενος Εφορείας Αρχαιοτήτων Χαλκιδικής και Αγίου Όρους

Επιστημονική επιμέλεια: ΚΩΣΤΑΣ ΠΑΠΑΣΤΑΘΗΣ Αρχαιολόγος, Υπεύθυνος αρχαιολογικού χώρου αρχαίων Σταγείρων

Παραγωγή: ΕΦΟΡΕΙΑ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΧΑΛΚΙΔΙΚΗΣ ΚΑΙ ΑΓΙΟΥ ΟΡΟΥΣ για τον εορτασμό του έτους Αριστοτέλη, 2016. Διάρκεια: 17′.00”

 

[ΠΗΓΗ: http://respentza.blogspot.gr/, 4/4/2018]

Ο ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ ΚΑΙ ΤΑ ΜΕΤΑΛΛΕΙΑ

Τον τελευταίο καιρό γίνεται λόγος και μάλιστα έντονος για την εκμετάλλευση των μεταλλείων χρυσού στη Χαλκιδική και των συμφερόντων που διακυβεύονται για την τοπική και εθνική οικονομία. Με αυτήν την αφορμή, επιτρέψατε να καταθέσω κάποιες σκέψεις, που αφορούν το παρελθόν της περιοχής, οι οποίες κρίνονται επίκαιρες λόγω του παγκοσμίου εορτασμού των ετών 2016 και 2017 για τα 2.400 έτη από τη γέννηση του Αριστοτέλη.

Ο Αριστοτέλης (Στάγειρα Χαλκιδικής 384 Χαλκίδα 322) γνώριζε την ύπαρξη των μεταλλείων της περιοχής. As μη λησμονούμε ότι η γενέτειρα του Στάγειρα, πλησίον του σημερινού χωριού Σταυρός, ήταν εύπορη λόγω των μεταλλείων αργύρου, που διέθετε. Ο ίδιος ο Αριστοτέλης κατά την πρώτη παραμονή του στην Αθήνα (368 7 348 7) ως μέλος της Ακαδημίας του Πλάτωνος υπήρξε αυτόπτης μάρτυρας της αναγεννήσεως των αττικών μεταλλείων του Λαυρίου, ως αποτέλεσμα των μέτρων που έλαβε ο Αθηναίος Καλλίστρατος. Κατά τη δεύτερη παραμονή του στην Αθήνα (335 323) ως διευθυντής του Λυκείου, που είχε ιδρύσει, συνέγραψε τα πολιτειολογικά και ηθικά του συγγράμματα, στα οποία κάνει εκτενή λόγο για τη μεταλλευτική , ως έναν κατά φύσιν τρόπο πλουτισμού (Πολιτικά, Βιβλίο Α’, Κεφάλαιο 9). Γνώστης των τεχνικών της επεξεργασίας των μετάλλων και των τεχνικών εξορύξεως, θα προβάλει τη σημασία της μεταλλευτικής για την οικονομία της πόλεως των Αθηνών.

Οι σκέψεις αυτές ας συνετίσουν τόσο τους κυβερνώντες όσο και τους επιχειρηματίες που εκμεταλλεύονται τον ορυκτό πλούτο της πολύπαθης Χαλκιδικής και ας αναλογισθούν ότι το τελικό ζητούμενο πρέπει να είναι η ανάκαμψη της οικονομίας. Η ορθολογική χρήση του ορυκτού πλούτου και η συνετή διαχείριση θα ωφελήσουν όλους μας.

[ΠΗΓΗ: ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, επιστολή του Χρήστου Μπαλόγλου, 26/08/2017]

ΑΦΙΕΡΩΜΑ ΣΤΟΝ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗ ΓΙΑ ΟΣΟΥΣ ΒΡΕΘΟΥΝ ΑΘΗΝΑ

dd6f0-aristotelisΤο «Εργοτάξιο Ιδεών» αποτελεί μια πρωτοβουλία των εκδόσεων Ευρασία και ξεκίνησε πριν από έξι χρόνια, συζητήσεις και ομιλίες σε κεντρικά σημεία της Αθήνας, υπό τον συντονισμό του Μίλτου Θεοδοσίου. Αυτή την Τρίτη, Παγκόσμια Ημέρα Ποίησης, η βραδιά είναι αφιερωμένη στον Αριστοτέλη, με κεντρικό ομιλητή τον Στασινό Σταυριανέα, επίκουρο καθηγητή Φιλοσοφίας του Παν/μίου Πατρών.

Τα βιολογικά έργα του Αριστοτέλη αποτελούν το εκτενέστερο μέρος του σωζόμενου έργου του. Στα «Περί τα ζώα ιστορίαι» , «Περί ζώων μορίων» και «Περί ζώων γενέσεως», ο Αριστοτέλης μελετά λεπτομερώς και εισηγείται εξηγήσεις των διαφόρων οργάνων του σώματος των ζώων αλλά και των στοιχείων που το συνθέτουν. Η μελέτη αυτή, σύμφωνα με τον σπουδαίο φιλόσοφο, είναι κεντρική για την ίδια τη θεωρητική κατανόηση της φύσης.

Ποια αντίληψη για τη φύση όμως αναδύεται στο έργο του; Πώς αντιδρά στον υλισμό των προσωκρατικών φιλοσόφων και τη μεταφυσική πλατωνική τελεολογία; Και κυρίως πώς εξηγεί την ενότητα των έμβιων όντων, την ένωση ψυχής και σώματος; Σε αυτή τη συνάντηση, ο Στασινός Σταυριανέας θα εξηγήσει πώς η ζωολογία του Αριστοτέλη μάς βοηθάει να κατανοήσουμε τις απαντήσεις σε αυτά τα διαχρονικά φιλοσοφικά ερωτήματα.

Ο Στασινός Σταυριανέας είναι επίκουρος καθηγητής Φιλοσοφίας στο Πανεπιστήμιο Πατρών και διδάκτωρ του Τμήματος Φιλοσοφίας του Πανεπιστημίου του Εδιμβούργου. Τα ερευνητικά του ενδιαφέροντα αφορούν θέματα φιλοσοφίας της βιολογίας και της φυσικής επιστήμης του Αριστοτέλη. Την Τρίτη, 21 Μαρτίου 2017, στις 20.00, στο Καφέ Έναστρον (Σόλωνος 101, Αθήνα, τηλ. 2103828139). Είσοδος ελεύθερη.

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΥΜΠΟΣΙΟ- ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ: ΠΑΙΔΕΙΑ, ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ, ΠΟΛΙΤΙΚΗ. ΤΙ ΕΙΠΕ Ο ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ, ΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ, ΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ

ariΤην επικαιρότητα του λόγου και του έργου του Αριστοτέλη ανέδειξαν τα συμπεράσματα πανελλήνιου επιστημονικού συμποσίου που διοργάνωσαν στην Θεσσαλονίκη από κοινού η Εταιρεία Μακεδονικών Σπουδών και η Ιστορική και Λαογραφική Εταιρεία Χαλκιδικής.

Στο τριήμερο συμπόσιο που πραγματοποιήθηκε στην αίθουσα διαλέξεων της ΕΜΣ το τριήμερο(18-20 /11) υπό την αιγίδα του Προέδρου της Δημοκρατίας κ. Προκόπη Παυλόπουλου και της Unesco συμμετείχαν, μετά από πρόσκληση, Έλληνες Αριστοτελιστές μελετητές και ερευνητές, εκπρόσωποι της Ακαδημίας Αθηνών, (του Κέντρου Έρευνας της Ελληνικής Φιλοσοφίας), και των Φιλοσοφικών Σχολών των Πανεπιστημίων Αθηνών, Θεσσαλονίκης, Ιωαννίνων, Πατρών, Κρήτης και Βιέννης.

Η θεματική του συμποσίου που κάλυπτε τους τρεις χώρους, της πολιτικής, του πολιτισμού και της παιδείας, προσέφερε στους εισηγητές την ευκαιρία να παρουσιάσουν την έκταση και το βάθος της σκέψης του Σταγειρίτη.

Στο συμπόσιο τονίσθηκε η ευρύτητα της ενότητας του πολιτισμού, η οποία αναφέρεται ουσιαστικά στην όλη πνευματική προσφορά και δημιουργία του ανθρώπινου πνεύματος. Η θεμελίωση της επιστημονικής μεθόδου, η πραγμάτευση θεμάτων όπως η βιολογία, η κοσμολογική και φυσική θεώρηση, που μαζί με τις ανθρωπιστικές, όπως τις ονομάζουμε σήμερα, συγκροτούν επιστήμες δείγματα υψηλού πολιτισμού. Τονίσθηκε, στο ίδιο πλαίσιο, ότι η λέξη «παιδεία» δεν πρέπει να περιορίζεται μόνο στην εκπαίδευση, επειδή καλύπτει την όλη καλλιέργεια ενός ανθρώπου.

«Η στόχευση του συμποσίου είναι η ανάδειξη του πολύπλευρου έργου του υπάτου των φιλοσόφων με εισηγήσεις ειδικών ερευνητών σε μια πολυεπίπεδη έκφραση της αριστοτελικής φιλοσοφίας, που εξειδικεύεται με το συμπόσιο αυτό στην Παιδεία, τον Πολιτισμό, την Πολιτική. Η εν λόγω θεματική εμπίπτει, άλλωστε, και στις δράσεις των δύο συνδιοργανωτών και επιλέχθηκε εκ του λόγου από το ενδιαφέρον και την προβληματική που διάφορα αριστοτελικά έργα εγγίζουν και που μάλιστα έχουν στους καιρούς μας και την επικαιρότητά τους» τονίζει ο Πρόεδρος της ΕΜΣ, Oμότ καθηγητής Α.Π.Θ. κ. Αθανάσιος Καραθανάσης.

Όπως αναφέρει ο Γεν. Γραμματέας της ΕΜΣ και Πρόεδρος της ΙΛΕΧ κ. Βασίλειος Πάππας «η Εταιρεία μας, έχει την τιμή να συνεορτάζει φέτος (επετειακό έτος 2016), με την ΕΜΣ τον μεγάλο Μακεδόνα, τον Σταγειρίτη φιλόσοφο Αριστοτέλη, κύριο εκπρόσωπο του ανήσυχου ελληνικού πνεύματος, σε όλες τις μορφές του ανθρώπινου επιστητού. Ο Αριστοτέλης συμμετέχει στην εποχή μας, εκφράζει και συγχρόνως προεκτείνει την εποχή μας. Είμαι βέβαιος ότι έτσι θα τον αναλύσουν οι εκλεκτοί εισηγητές του συμποσίου μας, σαν μια ζωντανή παρουσία των καιρών, σαν σύγχρονο φιλόσοφο και επιστήμονα, δίνοντας έμφαση στους τομείς παιδεία, πολιτισμός και πολιτική».

Εστιάζοντας στα συμπεράσματα, η επιστημονική υπεύθυνη του συμποσίου, ομότιμη καθηγήτρια Φιλοσοφικής του ΑΠΘ-αντεπιστέλλον μέλος της Ακαδημίας Αθηνών, κα Τερέζα Πεντζοπούλου-Βαλαλά αναφέρει ότι:

«Οι εισηγήσεις για την παιδεία (εκπαίδευση) στον Αριστοτέλη κίνησαν ιδιαίτερα την προσοχή γιατί ο Σταγειρίτης είχε γράψει στα Πολιτικά και αναλύσει την θέση ότι η εκπαίδευση των νέων είναι ευθύνη της πολιτείας, και πρέπει να είναι δημόσια. Με άλλα λόγια η εκπαίδευση δεν είναι υπόθεση ιδιωτική. Αυτή η θέση πρέπει να ερμηνευθεί φυσικά, στο πλαίσιο και στα συμφραζόμενα του λόγου του Αριστοτέλη, ο οποίος πιστεύει ότι είναι έργο του νομοθέτη, του ασκούντος την εξουσία, να διδαχθούν και να συνηθίσουν οι νέοι, να εθισθούν, στις αρχές του δημοκρατικού πολιτεύματος αφού η παιδεία είναι το μέγιστον, το παν ώστε να διαμορφώνεται το ήθος και να αναπτύσσεται η αρετή στους νέους που θα γίνουν πολίτες.

Παιδεία και πολιτική είναι στενά συνυφασμένες. Οι πολίτες, οι πεπαιδευμένοι, φέρουν το βάρος της τηρήσεως των νόμων. Δεν ωφελούν οι νόμοι, και οι καλύτεροι των νόμων, εάν οι πολίτες δεν έχουν διδαχθεί να τους σέβονται».

«Είναι περίπου κοινός τόπος να μιλούμε για την διαχρονικότητα της αριστοτελικής σκέψης» υπογραμμίζει η κα Πεντζοπούλου-Βαλαλά και προσθέτει:

«Όποιος όμως παρακολουθήσει τα βήματά του, όποιος κατανοήσει πόσο κοντά στον άνθρωπο, τον καθημερινό άνθρωπο, στρέφεται η προσοχή του Σταγειρίτη όπου μιλάει για την «εφικτήν πολιτείαν» και όχι για την «δυνατήν» – είχε υπόψη του την πλατωνική Πολιτεία – τότε αισθάνεται κανείς τον Αριστοτέλη δίπλα του σήμερα. Είναι άδικο να μην αμοίβονται οι άνθρωποι, να μην τους δίνεται αυτό που τους οφείλεται, γράφει, αλλά – συμπληρώνει – είναι εξίσου άδικο να αμοίβεται κάποιος περισσότερο από ό,τι αξίζει.

Η σύγκριση του Αριστοτέλη με φιλοσόφους όπως ο Μακιαβέλι, ο Σπινόζα, ο Ρουσσώ, έδειξε ότι θεμέλιο της πολιτικής θεωρίας παραμένει ο Αριστοτέλης, πιο κοντά π.χ. στο «παιδεύεσθαι» προς τας πολιτείας – από γενικευμένες θεωρίες αλλά όχι όμως μόνο τα Πολιτικά και η Ποιητική του Αριστοτέλη διέσχισε τους αιώνες αφού η θεωρία του για την τραγωδία και την ενιαία πράξη έφθανε έως τον κλασσικό – για την Δύση – 17ο αι. με τον περίφημο κανόνα των τριών ενοτήτων (τόπος, χρόνος, πράξη)».

Οι εισηγήσεις για τον βυζαντινό Αριστοτέλη και την μεταφραστική κίνηση των έργων του στον 13ο και 14ο αι. δημιούργησαν ιδιαίτερο ενδιαφέρον και προκάλεσαν συζήτηση. Το αυτό και για θέματα που αφορούσαν την Ποιητική, το Δίκαιο, την Δημοκρατία, την Τραγωδία, την έννοια του κοινού αγαθού, τα φυσικά δικαιώματα, την εκπαίδευση, την διάχυση της φιλοσοφίας του στην Δύση κατά την Αναγέννηση κ.ά.

Μαζί με το έργο τους φωτίσθηκαν και ανθρώπινες πλευρές της προσωπικότητάς του. Πιστοί στις παραδόσεις και την λαϊκή σοφία ο Αριστοτέλης έσκυψε και πάνω στα γνωμικά των σοφών και άφησε και πραγματεία με τίτλο «Παροιμίαι».

Πρέπει να σεβόμαστε και να γνωρίζουμε τι είπαν οι πρεσβύτεροι και εμπειρότεροι. Από αυτούς αντλούμε πάντοτε διδάγματα, έγραψε.

«Ας θυμίσουμε» κατέληξε η κα Πεντζοπούλου-Βαλαλά, «ότι ο Αριστοτέλης δεν υπήρξε ποτέ Αθηναίος πολίτης – δεν ήταν γεννημένος από Αθηναίους γονείς – και ότι η γη όπου κτίσθηκε το Λύκειο αγοράσθηκε από τους μαθητές του».

Τις εισηγήσεις, επικεντρωμένες όλες στην θεματική τις παρακολούθησε ένα ακροατήριο ιδιαίτερα ευαίσθητο απέναντι στον Σταγειρίτη φιλόσοφο, θεμελιωτή της επιστήμης, του λόγου, της πολιτικής, της ηθικής, της φυσικής, της τραγωδίας, της μεταφυσικής.

Ο ανασκαφέας των αρχαίων Σταγείρων Χαλκιδικής, αρχαιολόγος κ. Κώστας Σισμανίδης με την ομιλία του οποίου ολοκληρώθηκε το συμπόσιο, παρουσίασε στο κοινό νεότερα στοιχεία που οδηγούν στο συμπέρασμα ότι το αψιδωτό οικοδόμημα που εντοπίστηκε στις ανασκαφές είναι ο Τάφος-Ηρώον του Μακεδόνα φιλοσόφου και δασκάλου του Μεγάλου Αλεξάνδρου.

Στο συμπόσιο απηύθυνε χαιρετισμό η Πρόεδρος της Ελληνικής Εθνικής Επιτροπής UNESCOκα Καίτη Τζιτζικώστα.

Την έναρξη των εργασιών του συμποσίου έκανε η Υφυπουργός Εσωτερικών και Διοικητικής Ανασυγκρότησης (Μακεδονίας-Θράκης) κα Μαρία Κόλλια-Τσαρουχά.

 

[ΠΗΓΗ: http://respentza.blogspot.gr/, 20/12/2016]

ΤΑ ΕΛΛΗΝΟΠΟΥΛΑ ΣΤΗΝ ΕΛΒΕΤΙΑ ΜΑΘΑΙΝΟΥΝ ΓΙΑ ΤΟΝ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗ

003-parko-aristoteli-drΓια τον Αριστοτέλη, τους αρχαίους Έλληνες φιλοσόφους, τα Γλυπτά του Παρθενώνα και τον ελληνικό πολιτισμό διδάσκονται Ελληνόπουλα που γεννήθηκαν και ζουν στην Ελβετία.

«Οι μαθητές στην Ελβετία και τη Γαλλία διδάσκονται Αριστοτέλη μέσα από μαθήματα Ιστορίας και Φιλοσοφίας. Πέρυσι στις παγγαλλικές εξετάσεις της τρίτης λυκείου ένα από τα θέματα των εξετάσεων ήταν κείμενο του Αριστοτέλη. Γιατί, λοιπόν, τα μικρότερα σε ηλικία παιδιά να μη γνωρίσουν τον σπουδαίο φιλόσοφο από ελληνικό “στόμα”, γιατί να μη δουν τα έργα του στο πρωτότυπο»; σημειώνει ο εκπαιδευτικός Διονύσης Λιανός, που διδάσκει θέματα του Αριστοτέλη σε Ελληνόπουλα δεύτερης, τρίτης ή και τέταρτης γενιάς τα οποία ζουν στη Γενεύη και παρακολουθούν μαθήματα στο Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας και Τέχνης.

Ως τα τέλη Οκτωβρίου τα Ελληνόπουλα της Γενεύης θα έχουν την ευκαιρία να γνωρίσουν καλύτερα τον Αριστοτέλη, με αφορμή το δίμηνο εκπαιδευτικών δράσεων υπό την αιγίδα του Δήμου Αριστοτέλη, το οποίο είναι αφιερωμένο στον Μακεδόνα φιλόσοφο.

Έξι παιδιά, από 7 έως 11 χρονών, θα διαλέξουν ζώα που περιγράφει ο Αριστοτέλης στα έργα του, θα μελετήσουν τη βιολογία τους και πώς παρουσιάζονται από τον αρχαίο Έλληνα φιλόσοφο. Οι πρωτότυπες εκπαιδευτικές δραστηριότητες θα δημοσιευτούν στη σχολική εφημερίδα, που θα είναι αφιερωμένη στον Αριστοτέλη.

Στο Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας και Τέχνης Γενεύης, που ιδρύθηκε το 2012, δεκάδες Ελληνόπουλα μαθαίνουν για τον Αριστοφάνη, τον μινωικό πολιτισμό, τον Μιστρά, τον Νίκο Καζαντζάκη, την ελληνική γλώσσα, τα Γλυπτά του Παρθενώνα και τον ελληνικό πολιτισμό γενικότερα.

[ΠΗΓΗ: ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ, 30/09/2016]

ΗΘΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΤΟΥ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗ

Πλατων-και-Αριστοτελης25ο Διεθνές Συμπόσιο Φιλοσοφίας στο ΣΠΑΠ στην Αρχαία Ολυμπία. Το Ολυμπιακό Κέντρο Φιλοσοφίας και Παιδείαςκαι η Περιφέρεια Δυτικής Ελλάδος διοργανώνουν από τις 22 έως τις 25 Ιουλίου 2016 στην Αρχαία Ολυμπία, στο συνεδριακό κέντρο ΣΠΑΠ, το 25ο Διεθνές Συμπόσιο Φιλοσοφίας με θέμα «Ηθική και Πολιτική Φιλοσοφία του Αριστοτέλη».

Διακεκριμένοι επιστήμονες από την Ελλάδα και το εξωτερικό θα δώσουν το παρών επιχειρώντας μια σε βάθος διερεύνηση της αριστοτελικής φιλοσοφίας και συναφών θεμάτων όπως η πολιτική επιστήμη, η ηθική και πολιτική διάκριση, η πλατωνική ηθική και πολιτική φιλοσοφία, καθώς και ο ρόλος της ελληνικής παιδείας και της πολιτικής επιστήμης στην ανάδειξη ηγετών. Επίσης θα πραγματοποιηθούν ειδικές εκδηλώσεις προς τιμήν του διακεκριμένου καθηγητή Φιλοσοφίας JohnP. Anton (1920 2014) και της συμβολής του στις αριστοτελικές σπουδές, στην ελληνική φιλοσοφία και στον πολιτισμό.

Παράλληλα με το Συμπόσιο θα πραγματοποιηθεί Ειδικό Σεμινάριογια τον Ξενοφώνταερευνώντας το έργο του κα τις απόψεις του για την πολιτική και την παιδεία. Σχετικά με αυτό θα διεξαχθούν συζητήσεις στρογγυλής τραπέζης στην ελληνική, αγγλική και γαλλική γλώσσα, παράπλευρες εκδηλώσεις και πολιτιστικές και κοινωνικές δραστηριότητες, όπως εξορμήσεις και οργανωμένες περιηγήσεις στους αρχαιολογικούς χώρους της Ολυμπίας. Το Ολυμπιακό Κέντρο Φιλοσοφίας και Παιδείας είναι ένα επιστημονικό σωματείο μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα που επί 25 συνεχή χρόνια οργανώνει το Διεθνές Συμπόσιο Φιλοσοφίας στην Ηλεία με σκοπό την πολιτιστική αναγέννηση της περιοχής της Δυτικής Πελοποννήσου. Παράλληλα εκδίδει τα πρακτικά των συνεδρίων και συμποσίων, το διεπιστημονικό περιοδικό Skepsis, καταχωρημένο στο Philosopher’slndex, μεταφράζει και εκδίδει έργα πανεπιστημιακών και ερευνητών, ενώ προσεχώς θα προχωρήσει στην περιοδική έκδοση ολιστικής φιλοσοφίας «Ξενοφών» με μελέτες εξεχουσών προσωπικοτήτων του χώρου του πνεύματος και των γραμμάτων.

Το Ολυμπιακό Κέντρο Φιλοσοφίας και Παιδείας συνεργάζεται με το Κέντρο Μάθησης και Πολιτισμού Αιγαίου, καθώς και με το Διεθνές Κέντρο Φιλοσοφίας της Ιστορίας και του Πολιτισμούμε έδρα τα Αρφαρά Μεσσηνίας, όπου θα πραγματοποιηθεί η καταληκτήρια συνεδρία του Διεθνούς Συμποσίου.

Σύμφωνα με το πρόγραμμα, η εναρκτήρια συνεδρία θα πραγματοποιηθεί την Παρασκευή στις 5.30 το απόγευμα στο συνεδριακό κέντρο ΣΠΑΠ στην Αρχαία Ολυμπία και μετά τους χαιρετισμούς και τις ομιλίες θα ακολουθήσει στις 9 το βράδυ σύντομο μουσικό αφιέρωμα στην μνήμη του J.P. Anton από την υψίφωνο Ζαφειρώ Χατζηφωτίου. Διοργάνωση: Κέντρο Μάθησης & Πολιτισμού Αιγαίου. Το Συνέδριο θα συνεχιστεί κανονικά το Σάββατο, στις 9 το πρωί επίσης στο χώρο του ΣΠΑΠ.

 

[ΠΗΓΗ: ΠΡΩΙΝΗ ΗΛΕΙΑΣ, 20/07/2016]

Η ΟΡΑΜΑΤΙΚΗ ΣΚΕΨΗ ΤΟΥ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗ

πλάτωνας-και-αριστοτέλης-περί-λόγου«Το κοινωνικό πρόβλημα είχε απορροφήσει όλα τ’ άλλα», γράφει ο επιμελητής της έκδοσης της «Αθηναίων Πολιτεία» του Αριστοτέλη, ο γνωστός μας για την κριτική ανάγνωση αρχαίων κειμένων Γιάννης Κορδάτος, στα προλεγόμενά της. Εκεί επιχειρεί, σε αντίθεση με τον Πλάτωνα και παρά τον κοινό, αριστοκρατικό τους πολιτικό προσανατολισμό, να διεισδύσει στα πραγματικά δεδομένα των διαφορετικών πολιτευμάτων, που καθόρισαν την Πολιτεία των Αθηναίων, «λόγω της κρίσης που επεκτείνονταν» μετά τον Πελοποννησιακό Πόλεμο. Και έφερε επί τάπητος το ζήτημα της πολιτειακής μεταβολής. Γι’ αυτό η πολιτικολογία δεν ήταν πια έργο αποκλειστικά των ρητόρων αλλά και των φιλοσόφων. Έπρεπε να βρεθεί το φάρμακο για τη θεραπεία των κακώς κείμενων . Η φράση του ηχεί τραγικά επίκαιρη, όπως και η κριτική σκέψη τού καταγόμενου από τα Στάγειρα, κυνηγημένου από την Αθήνα διανοητή φυσιοδίφη που πίστευε ότι η γνώση γεννιέται μέσα από την εμπειρία. Αποτέλεσε ίσως τον κύριο λόγο για τον ορισμό του 2016 από την UNESCO ως Παγκόσμιο έτος Αριστοτέλη. Έδωσε με τη σειρά του την αφορμή όχι μόνο για τη διοργάνωση ενός «Παγκόσμιου Συνεδρίου Φιλοσοφίας» σε διαφορετικά σημεία της ελληνικής επικράτειας, αλλά και δύο εκθέσεων στο Μέγαρο Μουσικής.

Η πρώτη ονοματίζεται «Απολογητική στον Αριστοτέλη» και συνθέτει έναν διάλογο με το, γειωμένο στο περιβάλλον, πνεύμα του φιλοσόφου. Με κατασκευές, όπως αυτή του Αγγέλου Αντωνόπουλου, φτιαγμένη από σίδερο, που θυμίζει ένα βιαστικά στημένο κατάλυμα αλλά και ένα τερατώδες πλάσμα που προσπαθεί με δυσκολία να μετακινηθεί. Κορμούς δένδρων του Μιχάλη Μανουσάκη αποτυπωμένους πάνω στη ζωγραφική επιφάνεια που αποκαλύπτουν την υλικότητά τους στην κορυφή τους όπου και συναντώνται, γιγαντιαία φύλλα της Αφροδίτης Λίτη που διεκδικούν την υπόστασή τους μέσα στον χώρο, το μικροσκοπικό καραβάκι του Ξενή Σαχίνη που αρμενίζει πάνω σε μια θάλασσα πλασμένη από κυματιστά συρματοπλέγματα και δημιουργεί, θεωρώ, το πέρασμα στη δεύτερη έκθεση.

Ο τίτλος της, «Αρχαίος ικέτης – Σύγχρονος πρόσφυγας» προδιαθέτει τον θεατή. Συγκροτείται αποκλειστικά με έργα γυναικών καλλιτεχνών. Ανακαλούν στη μνήμη τους σύγχρονους κυνηγημένους του 21ου αιώνα –στην πλειονότητά τους γυναικόπαιδα– αλλά και τις απλές γυναίκες που τους περιέθαλψαν στα νησιά του Αιγαίου. Οι ονειρικές, τρομακτικές στους συνειρμούς τους εγκαταστάσεις της Βασιλικής Σοφρά φέρουν πάνω στις βαριές αλυσίδες τής άγκυρας το «βάρος της ελπίδας», το καμωμένο από το ελαφρύ μπαμπάκι που μπορεί να χαθεί στον βυθό ή να σκορπιστεί από την ανοιγμένη βαλίτσα. Η ευάλωτη μορφή της Βάλης Νομίδου, η πλασμένη από χειροποίητα χαρτιά, χαρτόνι, ξύλο, σύρμα και ακρυλική κόλα, προβάλλει τον εγκλωβισμό της γυναίκας μέσα στα νήματα που τη συγκροτούν. Τα πήλινα ειδώλια της ‘Ολγας Ζιρώ συνθέτουν τη διαχρονική ιστορία της εγκαρτέρησης και της δημιουργίας πάνω στην οποία χτίστηκαν ο μύθος και η πραγματικότητα της γυναίκας ως συζύγου, μητέρας και ερωμένης. Που γράφει με αδρά, εξπρεσιονιστικά χαρακτηριστικά η Βίκυ Μπέτσου στη φιγούρα που κουβαλά ένα διπλωμένο στρώμα. Πρόκειται για δύο σημαίνουσες στη σύλληψη και στο στήσιμό τους εκθέσεις που αποπνέουν με τη λιτότητα των υλικών τους, τη σοβαρότητα αλλά και την αφαιρετικότητα της υλοποίησής τους την οραματική σκέψη του Αριστοτέλη να ισορροπήσει ανάμεσα στην «έλλειψη και την υπερβολή που καταστρέφουν τα πράγματα».

info: «Απολογητική στον Αριστοτέλη», επιμ. Ρεγγίνα Αργυράκη και «Αρχαίος Ικέτης – Σύγχρονος Πρόσφυγας», επιμ. Ρεγγίνα Αργυράκη και Τζίνη Γεννηματά. Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, Αίθουσες Banquet και Νίκος Σκαλκώτας. Διάρκεια: 28 Ιουνίου 28 Ιουλίου Ώρες λειτουργίας: καθημερινά 15:00- 21:00.

πηγή: ΑΥΓΗ, της Λήδας Καζαντζάκη, 13/07/2016]

ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ: ΕΠΙΣΗΜΗ ΕΝΑΡΞΗ 9 ΙΟΥΛΙΟΥ ΣΤΟ ΗΡΩΔΕΙΟ

ImageHandlerΌλα είναι έτοιμα για το Παγκόσμιο Συνέδριο Φιλοσοφίας. Στις 10 Ιουλίου αρχίζει η καθιερωμένη διοργάνωση, η οποία τελεί υπό την αιγίδα του Προέδρου της Δημοκρατίας και έχει την επίσημη υποστήριξη της Διεθνούς Ομοσπονδίας Φιλοσοφικών Εταιρειών. Μάλιστα φέτος, τιμώντας τη συμπλήρωση των 2.400 χρόνων από τον θάνατο του Αριστοτέλη, το θέμα του συνεδρίου θα περιστρέφεται γύρω από τις θεωρίες και τα γραπτά του Σταγειρίτη φιλοσόφου. Οι εργασίες του συνεδρίου θα διεξαχθούν κατά κύριο λόγο στην Αθήνα, το μέρος όπου έζησε ο Αριστοτέλης το μεγαλύτερο μέρος του βίου του, μαθήτευσε επί μακρόν και ίδρυσε το περίφημο Λύκειο. Σύμφωνα με τους διοργανωτές, το παρόν συνέδριο σκοπεύει εκτός των άλλων κυρίως να διερευνήσει και να τονίσει τη σπουδαιότητα του φιλοσοφικού στοχασμού του Αριστοτέλη.

Η προέναρξη των εκδηλώσεων για τον Αριστοτέλη, στο πλαίσιο του Παγκόσμιου Συνεδρίου Φιλοσοφίας, θα γίνει στην πατρίδα του φιλοσόφου, στα αρχαία Στάγειρα, στη Χαλκιδική, το Σάββατο 2 Ιουλίου. Εκεί, στην πλατεία της πόλης, θα πραγματοποιηθεί ένα φιλοσοφικό, μουσικό και εικαστικό πρόγραμμα προς τιμήν του φιλοσόφου. Η επίσημη έναρξη θα γίνει στις 9 Ιουλίου στο Ηρώδειο με τα μουσικά σύνολα της ΕΡΤ, ενώ όλες οι επιστημονικές ομιλίες, από τις 10 έως τις 15 Ιουλίου (ημέρα κατά την οποία ολοκληρώνεται το συνέδριο) θα φιλοξενηθούν στο κτίριο της Φιλοσοφικής Αθηνών.

Σε αυτό το Παγκόσμιο Συνέδριο Φιλοσοφίας θα ενταχθεί και το 28ο Διεθνές Συνέδριο Φιλοσοφίας. Στο πλαίσιο του συνεδρίου, πριν από την έναρξη του, θα πραγματοποιηθούν δύο εικαστικές εκθέσεις στο Μέγαρο Μουσικής με τα έργα «Απολογητική στον Αριστοτέλη» και «Αρχαίος ικέτης – σύγχρονος πρόσφυγας» όπως επίσης και θεατρική παράσταση του έργου «Αριστοτέλης» με τον υφυπουργό Παιδείας και πρώην πρύτανη του ΕΚΠΑ Θεοδόση Πελεγρίνη, σε σκηνοθεσία Νίκου Παροίκου. Στη Φιλοσοφική Σχολή, καθ’ όλη τη διάρκεια του παγκοσμίου συνεδρίου, θα υπάρχει έκθεση βιβλίου φιλοσοφικού επιστημονικού περιεχομένου. Η λήξη των εργασιών του παγκοσμίου συνεδρίου στις 15 Ιουλίου θα πραγματοποιηθεί στη Μεγάλη Αίθουσα Τελετών (Aula) της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών στην Πανεπιστημιούπολη και στη συνέχεια στον εξωτερικό περίβολο της Σχολής θα γίνει η μεγάλη γιορτή των Σταγείρων και της Χαλκιδικής με το χορευτικό του Πολιτιστικού Συλλόγου Ιερισσού «Ο Κλειγένης», το χορευτικό «Μεικτό Χαλκιδικής – Λαογραφικός Όμιλος Πολυγύρου» και το μουσικό συγκρότημα «Ιχνηλάτες της παράδοσης», ενώ οι σύνεδροι θα γευτούν εκλεκτά εδέσματα αγιορείτικης μαγειρικής από τον Ιερομόναχο Ιωάσαφ.

Το συνέδριο τελεί υπό την αιγίδα του Προέδρου της Δημοκρατίας και έχει την επίσημη υποστήριξη της Διεθνούς Ομοσπονδίας Φιλοσοφικών Εταιρειών (FISP), ενώ οι εκδηλώσεις του γίνονται στο πλαίσιο των 2.400 ετών από τη γέννηση του φιλοσόφου και σε συνάρτηση με το γεγονός της ανακήρυξης από την UNESCO του έτους 2016 ως έτους του Αριστοτέλους. Περισσότερες πληροφορίες σχετικά με το πρόγραμμα μπορείτε να βρείτε στην ιστοσελίδα www.iagp.gr.

[ΠΗΓΗ: ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ, ΑΥΓΗ, 30/06/2016]

ΑΦΙΕΡΩΜΑ: ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ Ο ΠΡΟΦΗΤΗΣ ΤΩΝ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

ΣΧΟΛΗ

Οι σεισμοί, τα γρανάζια, το ουράνιο τόξο οι αυτόματες μηχανές και τα ρομπότ…
Θυμάμαι έναν συμπαθή υπεύθυνο μιας ραδιοφωνικής από τηλεφώνου συνεντεύξεως προ καιρού, ο oποίος σε κάποια στιγμή εξανέστη: «Μα καλά, εσείς δεν είσθε υπερήφανος για τα επιτεύγματα των Αρχαίων Ελλήνων . Όχι, τόλμησα να απαντήσω.Πως μπορεί κανείς να είναι περήφανος για κάτι στο οποίο δεν έχει συνεργήσει. Είμαστε ωστόσο πολύ τυχεροί επειδή ζούμε στους ίδιους τόπους μ’ εκείνους, και επειδή μιλάμε τη συνέχεια τα γλώσσας που μιλούσαν εκείνοι.
Πάντως, τώρα με τα 2.400 χρόνια απ’ τη γέννηση του γίγαντα απ’ τα Στάγειρα, μου φάνηκε ότι οι περισσότεροι συμπολίτες μας (και τα περισσότερα MMEίσως) δεν έδειξαν τόσο ενδιαφέρον για τις σημαντικές παγκόσμιες επιστημονικές εκδηλώσεις που οργανώνονται αυτόν τον καιρό στη χώρα μας, όσο έδειξαν υπερηφάνεια για τις ενδείξεις ενός πιθανού κενοταφίου…
Κι είναι κρίμα, διότι ο Αριστοτέλης (ο οποίος εκτιμούσε όλεςτιςχαρές του βίου) μας είχε διαβεβαιώσει ότι την «πιο ηδονική ευχαρίστηση μας την δίνει η σοφία» (Ηθικά Νικομάχεια 1177α, 2), δηλαδή (αν μου επιτρέπεται) μας λέει κάτι σχεδόν ανάλογο με τον πατριάρχη του Ωφελιμισμού J. Mill: «η Ποίηση συμβάλλει περισσότερο στην ευδαιμονία μας απ’ ό,τι η κατανάλωση χαβιαριού». Μόνο που δεν γίνεται να τους πιστέψουμε επειδή απλώς το είπαν, αλλά χρειάζεται βιωματική εμπειρία – δηλαδή συμμετοχή και αυτενέργεια, τα οποία μερικοί κακεντρεχείς λένε πως τάχα είναι ουσιώδη εν ανεπάρκεια…
Για να τσιμπήσομε λοιπόν το αριστοτελικό δόλωμα της ηδονής μέσω ττης σοφίας, οι οργανωτές του πρόσφατου παγκόσμιου Συνεδρίου της Θεσσαλονίκης (το Διεπιστημονικό Κέντρο Αριστοτελικών Μελετών, του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου) οργάνωσαν μιαν ανοιχτή εκδήλωση (στα ελληνικά, ειδικώς για τους πολίτεςτης Θεσσαλονίκης), με θέμα «Αριστοτέλης και (θετικές) Επιστήμες – στην οποία εισαγωγικά αναφέρθηκα σε μερικές γνωστές επιστημονικές θέσεις του Σταγειρίτη, οι οποίες πιθανώς να «αρέσουν»στους συγχρόνους μας. Και είπα να τις επαναλάβω και εδώ, για όποιους τυχόν δεν έτυχε να τις έχουν διαβάσει ως τώρα.
Κοιτάξτε πρώτα τον γνωστό πίνακα του «ενήμερου» Ραφαήλ: Ο Πλάτων με τις μεγαλοφυείς του ιδέες δείχνει τον ουρανό, ενώ ο Αριστοτέλης τείνει το χέρι του οριζόντια, υπαινισσόμενος το ισόρροπο ενδιαφέρον του και για τα ουράνια και για τα γήινα φαινόμενα με προτεραιότητα όμως γι’ αυτά τα τελευταία, αφού έχει στραμμένη την παλάμη του προς τα κάτω. Και πράγματι, ο Αριστοτέλη διερευνά και τον αντικειμενικό Κόσμο και τον Άνθρωπο– χωρίς όμως καμιάν αναφορά στη Μυθολογία, η οποία μέχρι τότε συνιστούσε νόμιμη ερμηνευτική των πραγμάτων μέθοδο. Τώρα, βασικό όργανο είναι η επιστημονική μέθοδος: «Η επιστήμη καταρτίζεται απ’ τη γνώση την αναφερόμενη στις αρχές ή τα αίτια. Πριν απ’ όλα, χρέος μας είναι να ξεκαθαρίσομε τα ζητήματα που αναφέρονται στιςαρχές» (Φυσ. 184α, 1 κ.ε.). Πριν δε απ’ την παράθεση των δικών του ερμηνειών, αναφέρεται πάντοτε στις γνώμες των αρχαιοτέρων (σχολιάζοντας, απορρίπτοντας ή υιοθετώντας τες). Τέλος, μπροστά στην τραγικότητα της τεράστιας άγνοιάςμας, τολμά να νομιμοποιεί και την διανοητική απόδειξη του απλός «εφικτού»μιας ερμηνείας (Μετεωρ. 344α, 5) –ανοίγοντας έτσι την πόρτα και για αναπόφευκτα σφάλματα.
Ωστόσο, ιδού ένα πάρα πολύ μικρό δείγμα επιστημονικών επιτυχιών του Αριστοτέλουε, όχι μόνον ως προς την Μέθοδο, αλλά (προσεγγιστικώς έστω) και ως προς το αποτέλεσμα.
Και πρώτα στη γνώση της άβιας Ύλης:
Όταν, με τα πενιχρότατα μέσα της εποχής εκείνης, προσπαθούσε ν’ ανακαλύψει τα αίτια των σεισμών, κατέληξε τουλάχιστον να διακρίνει (αμυδρώς έστω) τα «διατμητικά» κύματα της παραμόρφωσης του φλοιού της Γης, απ’ τα κύματα «πιέσεως» τα οποία όπως ξέρομε προηγούνται κάθε σεισμού. Προβάλλει λοιπόν το σωματικό ανάλογον (ρίγος και σφυγμός), και λέει: «Τον μεν των σεισμών οίον τρόμον είναι, τον δ’ οίον σφυγμόν», (Μετεωρ. 366α, 18).
Καθώς ο Κόσμος του Αριστοτέλους είναι καμωμένος από ύλην, εύλογο είναι το ενδιαφέρον του για την γένεση των στερεών σωμάτων. Τόσο πολύ, ώστε να συντάξει ειδικό κεφάλαιο «Αντοχής των Υλικών» (θα το λέγαμε σήμερα), στο οποίο, με πάθος για τη λεπτομέρεια, προσφέρει ειδικήν ορολογία για τις ιδιότητες παραμόρφωσης και θραύσης στερεών σωμάτων, μαζί με ακριβέστατεςπεριγραφές μηχανικής συμπεριφοράς για δεκαέξι περιπτώσει, όπως : Πηκτόν, καμπτόν, κατακτόν, πλαστόν, ελκτόν, τμητόν, γλίσχρον κ.ά. (Μετεωρ. 385α, 11). Άλλη μία ένδειξη ότι ο Σταγειρίτης ήταν ανοικτός προς την Τεχνολογία.
Το εντυπωσιακό ουράνιο τόξο (η «ίρις») θα είναι άλλη μία επιστημονική πρόκληση για τον Αριστοτέλη. Με τις ατελείς ακόμη αντιλήψεις τηςγεωμετρικής Οπτικής της εποχής (και χωρίς σαφή αντίληψη για το φαινόμενο της διάθλασης του φωτός), θα αγωνισθεί σε πλήθος σελίδων μέσα στα Μετεωρολογικά του (371 έως 374), προκειμένου να προσφέρει μια φυσική εξήγηση και σ’ αυτό το εντυπωσιακό ουράνιο φαινόμενο. Θα αποδείξει γιατί είναι ημικύκλιο, θα εξηγήσει τις ανακλάσεις του ηλιακού φωτός πάνω στην «ψεκάδα» (όπως σε καθρεφτάκια), θα αναλύσει τη χρωματική σύνθεση – καθώς και την αντίστροφη διαδοχή χρωμάτων στο διπλό ουράνιο τόξο. Δεν θα καταφέρει όμως, φευ, να ερμηνεύσει την εμφάνιση αυτού του διπλού τόξου.
Υποστηρίζεται ότι ολόκληρη η εξέλιξη των οδοντωτών τροχών και των ελικοειδών αξόνων που χρησιμοποιήθηκαν στην Ελληνιστική Τεχνολογία (απ’ τον Αρχιμήδη έως τον Ηρωνα τον Αλεξανδρέα) στηρίχθηκε στην αριστοτελική περιγραφή περί της περιστροφής σειράς«κυκλικών δίσκων εν επαφή», όταν περιστρέψομε έναν μόνον απ’ αυτούς του ςδίσκους (Μηχ. Προβλ. 848α): Η τριβή της επαφήςτους πραγματώνεται από μεγάλο πλήθος«δοντάκια»της αδρομέρειας των περιφερειών των δίσκων – γεγονός που οδήγησε στο υστερότερο τεχνητό κόψιμο μεγαλύτερων δοντιών στα γρανάζια.
Ιδού λοιπόν άλλη μια τεχνολογική ροπή του Σταγειρίτη.
Δεν τολμώ να επεκταθώ εδώ σε ανάλογα μικρή δειγματοληψία απ’ τις επιστημονικές επιτυχίες του Αριστοτέλουςστις Επιστήμες των εμβίων. Άλλωστε η αποφασιστική συμβολή του Σταγειρίτη στην επιστήμη της Βοτανικής και της Ζωολογίας είναι πολύ γνωστότερη. Ωστόσο, μόνον ένα τόλμημά του στο πλαίσιο των Επιστημών του Ανθρώπου θα πάρω το θάρρος εδώ να υπογραμμίσω: Με τον συνδυασμό των εργασιών «Περί Ενυπνίων» και «Περί της καθ’ ύπνον Μαντικής», θα δώσει ερμηνείαν των ονείρων αρκετά κοντινή με τις απόψεις της σύγχρονης Ψυχολογίας– και, το σπουδαιότερο, θα ‘πει: «Αφαιρεθείσης δε της από του θεού αιτίας […], υπέρ την ημετέραν είναι δοκεί σύνεσιν ευρείν την αρχήν» (ΠΚΥΜ, 492b, 21). Ετόλμησε να εφαρμόσει και εδώ τις ίδιες ερμηνευτικές Αρχές που χρησιμοποίησε και για όλες τις άλλες Επιστήμες.
Ένα τέτοιο μικρό υπομνηστικό σημείωμα πρέπει ωστόσο να τελειώσει με την ηθική μεγαλοσύνη του ανδρός, του οποίου εορτάζεται αυτή η επέτειος. Έτσι, θέλω πρώτα να τονίσω ότι για να μελετήσει το «τμητόν» του ξύλου ή το «πιλητόν» του μπρούντζου, ο Αριστοτέλης καταδέχθηκε να σκύψει πάνω στη δουλειά του ξυλουργού και του χαλκουργού αντί για τη γνωστή σνομπαρία του Ξενοφώντος εναντίον τους. Κι ακόμη, βλέποντας τις επερχόμενες τεχνολογικές εξελίξεις, θα ‘πει εκείνο το προφητικό (Πολιτικά, 1253b, 34): «Εάν τα μηχανήματα επιτελούσαν το έργο τους διατασσόμενα [αυτόματα] ή αισθανόμενα [ρομπότ], τότε δεν θα είχαν οι δεσπότες ανάγκη από δούλους . Μια τεχνοαπελευθερωτική ουτοπία, 1.800 χρόνια πριν απ’ τον Campanella..

[ΠΗΓΗ: ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΚΥΡ_ΤΕΧΝΕΣ, του Θεοδόση Π. Τάσιου, ομότιμου καθηγητή ΕΜΠ, 26/06/2016]

ΤΑΙΝΙΑ ΓΙΑ ΤΟΝ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗ

600

Στο πλαίσιο του εορτασμού των 2.400 χρόνων από τη γέννηση του Αριστοτέλη, η Εφορεία Αρχαιοτήτων Χαλκιδικής και Αγίου Όρους διοργανώνει εκδήλωση στα αρχαία Στάγειρα, γενέτειρα του μεγάλου φιλοσόφου. Την Κυριακή 26 Ιουνίου στις 9 μ.μ., μπροστά στη στοά των αρχαίων Σταγείρων, στην Ολυμπιάδα Χαλκιδικής θα προβληθεί η ταινία “Αριστοτέλης ο Σταγειρίτης”, σε σκηνοθεσία της αρχαιολόγου-σκηνοθέτριας Ελένης Στούμπου-Κατσαμούρη και παραγωγή της Εφορείας Αρχαιοτήτων Χαλκιδικής και Αγίου Όρους

Στη συνέχεια ο Δημήτρης Παπαχαραλάμπους (πιάνο) και η σοπράνο Carmyn θα μοιραστούν με το κοινό μελωδίες αφιερωμένες στη μνήμη του Αριστοτέλη. Η είσοδος για το κοινό είναι ελεύθερη, ενώ ο αρχαιολογικός χώρος θα παραμείνει ανοιχτός από τις 8 π.μ. έως τα μεσάνυχτα, οπότε αναμένεται το τέλος της εκδήλωσης.

[ΠΗΓΗ: ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ, 23/6/2016]

ΟΙ ΤΕΛΕΥΤΑΙΕΣ ΕΠΙΘΥΜΙΕΣ ΤΟΥ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗ

assets_LARGE_t_420_54687022_type13145Μέσα από το κείμενο της διαθήκης του προβάλλουν η φιλευσπλαχνία και ένας πρώιμος φιλελευθερισμός τόσο για τις γυναίκες όσο και για τους δούλους. Προικίζει τη γυναίκα του για να ξαναπαντρευτεί και απελευθερώνει όσους υπηρέτησαν τον ίδιο και την οικογένεια του.

Τα όσα σημαντικά αποκαλύπτονται τις τελευταίες μέρες για τον τάφο του Αριστοτέλη στα αρχαία Στάγειρα της Χαλκιδικής αναζωπύρωσαν το ενδιαφέρον για τη ζωή του. Ειδικά για τις συνθήκες θανάτου του στη Χαλκίδα και τη μεταφορά της τέφρας του στη γενέτειρά του. Σύμφωνα με πηγές, αδιαμφισβήτητης εγκυρότητας, «όταν ο Αριστοτέλη πέθανε στη Χαλκίδα (Οκτώβριος 322 π.Χ.), οι Σταγειρίτες έστειλαν και έφεραν την τέφρα του στην πατρίδα τους, την τοποθέτησαν μέσα σε χάλκινη υδρία και κατόπιν απέθεσαν την υδρία αυτή σε μια τοποθεσία που την ονόμασαν Αριστοτέλειον. Κάθε φορά που είχαν σημαντικές υποθέσει και ήθελαν να λύσουν δύσκολα προβλήματα, συγκαλούσαν σε αυτόν τον τόπο τη συνέλευσή τους».

Αραβικά και βυζαντινά χειρόγραφα, βασισμένα σε αρχαίες πηγές, προσθέτουν κι άλλες σχετικές πληροφορίες. Όπως ότι «τα Στάγειρα, που είχαν καταστραφεί από τον Φίλιππο (349 π.Χ. όταν ανήκαν στο αντιμακεδονικό «Κοινό των Χαλκιδέων»), πέτυχε ο Αριστοτέλης (την περίοδο που ήταν δάσκαλος του Μ. Αλεξάνδρου) να ανοικοδομηθούν από τον βασιλιά και καθόρισε ο ίδιος εγγράφως τους νόμους και τη μορφή του πολιτεύματός τους… Οι συμπολίτες του, από την άλλη, λόγω αυτών των ενεργειών, με τέτοια τιμή τίμησαν αυτόν, ώστε να καθιερώσουν την τέλεση ετήσιων γιορτών και αγώνων, όσο ακόμη ήταν ζωντανός…».

Ο Αριστοτέλη πέθανε από στομαχική πάθηση (καρκίνο του στομάχου) στο πατρικό σπίτι της μητέρας του Φαιστιάδας.Ήταν τότε 63 χρόνων. Παραδόσεις για αυτοκτονία του, όπως ο Σωκράτης, είτε ότι «έσκασε από το κακό» του και τη στενοχώρια του κινούνται στον χώρο των παραμυθιών.

Στη Χαλκίδα (απ ‘ όπου προέρχονταν και οι πρώτοι οικιστές των Σταγείρων) είχε αυτοεξοριστεί αμέσως μετά τον θάνατο του Μ. Αλεξάνδρου (323 π.Χ.), την επικράτηση του αντιμακεδονικού κόμματος στην Αθήνα, τις κατηγορίες εναντίον του για αθεΐα-ασέβεια και τις παρεπόμενες απειλές γιατη ζωή του. Γι ‘ αυτό εγκατέλειψε την Αθήνα, αφήνοντας διάδοχό του στο Λύκειο, αλλά και την τεράστια βιβλιοθήκη του στον στενό φίλο και συνεργάτη του Θεόφραστο.

Στη Χαλκίδα έγραψε και τη διαθήκη του, η οποία σώζεται από τον γνωστό βιογράφο των φιλοσόφων Διογένη Λαέρτιο (3oς αιώνας μ.Χ.). Αλλά και σε μεταγενέστερες αραβικές πηγές, που αντλούν από παλαιότερους και αρχαίους συγγραφείς. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι πρόκειται για γνήσια διαθήκη και οι αντιρρήσεις που έχουν εκφραστεί από ορισμένους κατά καιρούς δεν ευσταθούν. Μέσα από το κείμενο αυτό αναδεικνύεται ο άνθρωπος Αριστοτέλης. Ο χαρακτήρας και το ήθος του. Η ευσέβεια προς το δίκαιο, τους θεσμούς και τους θεούς. Η φιλευσπλαχνία και η αγάπη του για την οικογένεια. Αλλά και ο φιλελευθερισμός του για να χρησιμοποιηθεί ένας σύγχρονος όρος.

Φιλανθρωπία

Έτσι, οι γνωστές απόψεις στα συγγράμματά του για την κατωτερότητα των γυναικών και τη θέση των δούλων «υπονομεύονται», με μια έννοια, απ όσα ορίζονται εκεί. Παραγγέλλει την απελευθέρωση και την οικονομική ενίσχυση των δούλων του. Δίνει όχι απλώς την άδεια στη σύζυγο του να ξαναπαντρευτεί, αλλά και να κατοικήσει σε όποιο πατρικό του σπίτι επιθυμεί, αφού πρώτα εξασφαλιστεί οικονομικώς.

Κατά κοινή ομολογία των αριστοτελιστών, μέσα από το κείμενο αυτό προβάλλει «η ζωηρή φροντίδα του για τους συγγενείς και υπηρέτες του. Ένα δείγμα νηφάλιας και γνήσιας φιλανθρωπίας» . Στη διαθήκη του δεν διατυπώνει επιθυμία για τον τόπο της ταφής του. Σημειώνει, όμως, ότι όπου ταφεί ο ίδιος να τοποθετηθούν και τα λείψανα της πρώτης γυναίκας του, όπως η ίδια ήθελε.

Σύμφωνα με ορισμένες παραδόσεις, η Πυθιάς υπήρξε και «βοηθός» του Αριστοτέλη στη συλλογή στοιχείων για ορισμένα έργα του. Το όνομά της, μάλιστα, συγκαταλέγεται και σε κατάλογο γυναικών επί στημόνων της αρχαιότητας.

Πρόκειται για την Πυθιάδα, ανιψιά ή θετή κόρη του Ερμεία, ηγεμόνα του μικρασιατικού Αταρνέα και προστάτη του Αριστοτέλη (είχε ορφανέψει μικρός). Μια αριστοτελική ωδή προς τιμή του δολοφονημένου από τους Πέρσες Ερμεία ήταν η αφορμή για την κατηγορία της«αθεΐας» το 323 π.Χ. στην Αθήνα. Από τον γάμο με την Πυθιάδα απέκτησε κόρη, που πήρε το όνομα της μητέραςτης.

Μετά τον θάνατο της γυναίκας του ο Αριστοτέλη είχε δεύτερη σύζυγο τη Σταγειρίτισσα Ερπυλλίδα. Έχει χυθεί αρκετό μελάνι αν ήταν νομίμη γυναίκα του ή παλλακίδα (το πιθανότερο). Σημασία εδώ έχει η αγάπη και η φροντίδα που εκδηλώνεται γι αυτήν στη διαθήκη. Μαζί της ο Αριστοτέλης απέκτησε τον Νικόμαχο (σ’ αυτόν αφιερώνονται και απευθύνονται τα Ηθικά Νικομάχεια ). Ο γιος ήταν ανήλικος όταν πέθανε ο πατέρας του (μεγάλωσε με τη φροντίδα των επιτρόπων της διαθήκης, αλλά σκοτώθηκε νέος σε κάποια μάχη).

Τα σενάρια για τους κληρονόμους

Οι μελετητές της διαθήκης διχάζονται ως προς το πρόσωπο που ήταν ο νόμιμος κληρονόμος του Αριστοτέλη. Τρεις είναι οι πιθανότητες:

  • Η κόρη του Πυθιάς ως«επίκληρος» (μοναχοκόρη κληρονόμος της πατρικής περιουσίας, που έπρεπε να παντρευτεί συγγενή από την πλευρά του πατέρα).
  • Ο Νικάνωρ, ο οποίος ήταν μάλλον «εισποίητος» (υιοθετημένος) από τον Αριστοτέλη
  • Ο Νικόμαχος, με την προϋπόθεση ότι η Ερπυλλίδα ήταν νόμιμη σύζυγος ή ότι είχε υιοθετηθεί κι αυτός.

Η διαθήκη, πάντως, προϋποθέτει έναν δεδομένο γενικό κληρονόμο, αφού με αυτήν ο Αριστοτέλη ορίζει ειδικά κληροδοτήματα και δεν γίνεται εκεί αναφορά στο σύνολο της περιουσίας του. Διότι προφανώς και σπίτι είχε στην Αθήνα (πέραν των οικογενειακών στα Στάγειρα και στη Χαλκίδα) και άλλη περιουσία.

Οι επίτροποι και οι υποψήφιοι γαμπροί

Επίτροπος πάντων και διά παντός ορίζεται ο Αντίπατρος. Πρόκειται για τον στρατηγό αντιβασιλιά της Μακεδονίας (έως τον θάνατο του Μ. Αλεξάνδρου) και επιμελητή αυτοκράτορα της μακεδονικής επικράτειας κατά την πρώτη φάση του πολέμου των διαδόχων.

Για τους τρεις από τους πέντε επιμελητές της διαθήκης (Αριστομένης, Τίμαρχος και Διοτέλης) δεν υπάρχουν στοιχεία. Μάλλον ήταν συνοδοιπόροι του στο Λύκειο.

Ο Ίππαρχος αναφέρεται στη διαθήκη του Θεόφραστου, ως φίλος, συσχολιαστής και συμφιλοσοφών. Ίσως ήταν ο διαχειριστής της Περιπατητικής Σχολής. Ο Θεόφραστος τον όρισε εκτελεστή και της δικής του διαθήκης.

Ο Θεόφραστος (371 287/285) είναι ο γνωστός διάδοχος και συνεχιστής του Αριστοτέλη στην Περιπατητική Σχολή. Ορίζεται υπό αίρεση επιμελητής της αριστοτέλειας διαθήκης («εάν βούληται…» ).

Το εντυπωσιακό είναι ότι αν επιθυμεί μπορεί να αντικαταστήσει τον Νικάνορα. Να πάρει δηλαδή αυτός ως σύζυγο την κόρη του Αριστοτέλη, αν ο Νικάνωρ πεθάνει πριν από τον γάμο. Δεν αποτελεί έκπληξη για τα δεδομένα Της εποχής η ηλικία του (είναι περίπου 50 χρόνων και η μέλλουσα νύφη, Πυθιάς, ανήλικη ακόμη).

Στην αυλή του Μεγαλέξανδρου

Ο Νικάνωρ είναι ο «πρωταγωνιστής» στη διαθήκη. Γιος του Προξένου, φίλου της οικογένειας και προστάτης του Αριστοτέλη από τα χρόνια της παραμονής του στη Μικρά Ασία και της παραμονής του στην Ακαδημία του Πλάτωνα.

Φαίνεται ότι από πολύ νωρίς και ενώ ακόμη η Πυθιάς ήταν μικρή, ο Αριστοτέλης «εμνήστευσεν αυτήν προς  τον Νικάνορα». Ίσως τον τελευταίο να είχε υιοθετήσει ο φιλόσοφος μετά τον θάνατο του Πρόξενου. Διατυπώνεται η άποψη ότι κατά την εποχή θανάτου του Αριστοτέλη και νωρίτερα είτε απουσίαζε όντας στην αυλή του Μ. Αλεξάνδρου ή κάπου αλλού, είτε ότι ασθενούσε (ο Αριστοτέλης φροντίζει για τα σχετικά «τάματα» υπέρ της σωτηρίας του). Ίσως, όμως, να ήταν απλώς ανήλικος γι ‘ αυτό ορίζονται και επιμελητές μέχρι να αναλάβει την περιουσία.

Ο Νικάνωρ έγινε πράγματι σύζυγος της Πυθιάδας. Πέθανε σχετικά νέος και η Πυθιάς παντρεύτηκε άλλες δύο φορές (έναν Σπαρτιάτη κι έναν Αθηναίο γιατρό). Απέκτησε τρεις γιους, που μαθήτευαν στο Λύκειο. Ανάμεσά τους και τον Αριστοτέλη. Για τον τελευταίο ο Θεόφραστος παραγγέλλει στη δική του διαθήκη να τον φροντίζουν οι φίλοι του ώστε να προαχθεί στη φιλοσοφία . Πράγμα που δείχνει ότι πολλά χρόνια μετά εξακολουθούσε να φροντίζει για τους απογόνους του Αριστοτέλη.

ΩΣΤΕ ΥΠΗΡΞΕ Ο ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ…

ARISTOTELISPLASH2Την Πέμπτη, ο server που φιλοξενεί την ιστοσελίδα της αγγλικής έκδοσης της Καθημερινής (ekathimerini.com) δεν άντεξε τον όγκο επισκέψεων αναγνωστών απ’ όλο τον κόσμο και πάγωσε για ώρες. Αιτία του πρωτοφανούς ενδιαφέροντος ήταν η ανακοίνωση Έλληνα αρχαιολόγου ότι ταφικό μνημείο που αποκαλύφθηκε το 1996 στα Στάγειρα, γενέτειρα του Αριστοτέλη, πιθανότατα ανήκει στον μεγάλο φιλόσοφο. Εφημερίδες, κοινωνικά δίκτυα και διεθνή πρακτορεία αναμετέδιδαν την είδηση, μαζί με την επιφύλαξη του αρχαιολόγου Κωνσταντίνου Σισμανίδη ότι «δεν έχουμε αποδείξεις αλλά ισχυρότατες ενδείξεις – φθάνουν σχεδόν στη βεβαιότητα».

Στην Ελλάδα, έχοντας πικρή πείρα, μάθαμε να προσέχουμε όταν ακούμε για μεγάλες αρχαιολογικές ανακαλύψεις, έτσι μας ξάφνιασε το άμεσο και μεγάλο διεθνές ενδιαφέρον. Οι φωτογραφίες από την περιοχή της ανασκαφής δείχνουν ένα σημαντικό πεταλωτό οικοδόμημα με πανοραμική θέα τη θάλασσα της Χαλκιδικής. Θα ήταν, ασφαλώς, ταιριαστή τελευταία κατοικία για έναν άνθρωπο του οποίου το όνομα είναι γνωστό σε όλο τον κόσμο αφού μεγάλο μέρος του έργου του διασώθηκε έως τις μέρες μας. Το διεθνές ενδιαφέρον, πάντως, ίσως προέρχεται από τον θαυμασμό και το δέος που αισθάνεται κανείς όταν μπορεί να συνδέσει την ιδέα, τη σκέψη, το πνεύμα, με την ύλη. Να πει: «Εδώ περπάτησε ο Χριστός», ή «Αυτές είναι ζωγραφιές των πρώτων ανθρώπων…».

Έχουμε ανάγκη από τεκμήρια. «Ώστε υπάρχει! Όπως μάθαμε στο σχολείο», αναφώνησε ο Σίγκμουντ Φρόιντ όταν βρέθηκε στην Ακρόπολη το 1904. Όταν θεωρούμε κάτι πολύ σημαντικό, φοβόμαστε ότι ίσως υπάρχει μόνο στο μυαλό μας και όχι στον πραγματικό κόσμο. Έτσι κυνηγάμε τον τάφο του Μεγαλέξανδρου ή της Κλεοπάτρας γι’ αυτό θέλουμε να πιστεύουμε ότι οι τάφοι που βρίσκουμε είναι του Αγαμέμνονα ή του Φιλίππου Β’ και όχι κάποιου αγνώστου (άρα λιγότερο σημαντικό, κατά τη γνώμη μας). Έχουμε ανάγκη να ταξινομήσουμε τα πράγματα να ταιριάξουμε το πνεύμα με την ύλη, να οριοθετήσουμε τον κόσμο μας, να βάλουμε τάξη στο τότε και το τώρα, σκαλίζοντας τη γη για να φέρουμε το παρελθόν στο σήμερα.

Είναι, όμως, n ύλη –οι πέτρες του ταφικού μνημείου σε αυτή την περίπτωση– η «έκφραση» του άυλου που αναζητούμε; Εξαρτάται από το ποιοι είμαστε και ποια η σχέση μας με αυτό που θέλουμε να βρούμε. Πολλοί γνωρίζουν κάτι για τον Αριστοτέλη, ότι ήταν κορυφαίος φιλόσοφος, μαθητής του Πλάτωνα και δάσκαλος του Αλεξάνδρου γι’ αυτούς είναι ενδιαφέρουσα η ιδέα ότι το όνομα τοποθετείται τώρα και στον πραγματικό κόσμο, ότι μπορούμε κατά κάποιον τρόπο να αγγίξουμε κάτι που ταυτίζεται με το όνομα. Μπορούσαμε να επισκεφθούμε το Λύκειο στο οποίο δίδαξε στην Αθήνα, τώρα προσθέτουμε και το σημείο όπου ετάφη. Εάν μας είναι αδιάφορος ο Αριστοτέλης και ο κόσμος που εκπροσωπεί, δεν θα μας ενδιαφέρει η σχέση μεταξύ του τάφου και του επιφανούς νεκρού. Οι αρχαίοι Έλληνες εξέφρασαν την απόσταση μεταξύ αρχιτεκτονικής μορφής και πνεύματος με ένα ρητό για τους Αιγύπτιους, τους οποίους θαύμαζαν αλλά αδυνατούσαν να κατανοήσουν. «Έχουν σπουδαίους ναούς», έλεγαν, «κι όμως μέσα οι ιερείς υμνούν γάτες και κροκοδείλους».

Εμείς ποιοι είμαστε και τι υμνούμε; Αυτή είναι η ουσιαστική ερώτηση που μας θέτουν οι πέτρες στα ερείπια του παρελθόντος. Είναι ίδιο το συναίσθημα όταν επισκεπτόμαστε την αρχαία Ελευσίνα ή μια εν λειτουργία ορθόδοξη εκκλησία Στο παγκόσμιο χωριό, o Αριστοτέλης είναι ένας από τους σημαντικότερους εκπροσώπους της φιλοσοφίας και του πνεύματος εξερεύνησης και εξήγησης των φυσικών φαινομένων. των πολιτειακών συστημάτων, της λογοτεχνίας και της μεταφυσικός. Ακριβώς επειδή το έργο του είναι τόσο σημαντικό και τόσο γνωστό, πολλοί ενδιαφερόμαστε για ό,τι έχει σχέση με αυτόν είτε ο φερόμενος ως τάφος του είτε η αναζήτηση χαμένου βιβλίου του για την κωμωδία, όπως πραγματεύεται ο μεγάλος Ουμπέρτο Εκο στο «Όνομα του Ρόδου». Η «συγγένεια» αυτή ίσως μας βγάζει και λίγο από την καθημερινότητά μας, εμπλουτίζοντας για λίγο τη φαντασία μέσω της επαφής με έναν άλλον κόσμο, με μια άλλη εποχή.

Όσοι γνωρίζουν βαθύτερα το έργο του Αριστοτέλη νιώθουν, ασφαλώς, την ανάγκη να αντιμετωπίσουν τη θεωρία του αρχαιολόγου με τον πρέποντα αριστοτέλειο σκεπτικισμό. Επειδή n σημασία του ανθρώπου είναι το έργο του και το γεγονός ότι αρκετά μεγάλο μέρος του διεσώθη μέσα από τους αιώνες, χάρη σε Άραβες, καλόγερους του Μεσαίωνα και μελετητές της Αναγέννησης. Εάν ο τάφος περιείχε τόμους χαμένων έργων, τότε θα μιλούσαμε για πραγματικό θησαυρό – σημαντικότερο απ’ οποιοδήποτε κτίσμα, πολυτιμότερο από χρυσό. Αλλά και πάλι, και μόνο n παρατήρηση του Αριστοτέλη ότι o θαυμασμός είναι η αρχή της φιλοσοφίας αρκεί για να αισθανόμαστε ότι, πράγματι, όλη η Γη είναι ο τάφος του.

[ΠΗΓΗ: ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΚΥΡΙΑΚΗΣ, του Νίκου Κωνσταντάρα, 29/05/2016]