Monthly Archives: October 2018

«ΒΟΥΤΙΑ» ΓΙΑ 3ο ΣΥΝΕΧΟΜΕΝΟ ΜΗΝΑ ΣΤΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΚΛΙΜΑ

Βουτιά για 3ο συνεχόμενο μήνα καταγράφει στην Ελλάδα το οικονομικό κλίμα, δείγμα ότι παρά την έξοδο από τα μνημόνια η πραγματική οικονομία βλέπει μπροστά της σύννεφα.

Είναι ένα ακόμη ηχηρό καμπανάκι ότι οι άνθρωποι του χρήματος, λόγω και του δυσμενούς διεθνώς περιβάλλοντος, δεν πείθονται ότι η οικονομία ανακάμπτει, αφού από τον Ιούλιο και μετά, ένα μήνα δηλαδή πριν την έξοδο της χώρας από το 3ο μνημόνιο, το οικονομικό κλίμα υποχωρεί συνεχώς. Τον Ιούλιο ο σχετικός δείκτης βρισκόταν στις 105,3 μονάδες, για να υποχωρήσει τον Αύγουστο στις 105,2, να πέσει πολύ τον Σεπτέμβριο στις 101,3 μονάδες, και να υποχωρήσει περαιτέρω τον Οκτώβριο στις 101 μονάδες.

Τα παραπάνω προκύπτουν από τα στοιχεία που συγκέντρωσε η Κομισιόν για το μήνα Οκτώβριο, και θα είχαν μικρότερη αξία αν η απαισιοδοξία ήταν αποκλειστικό προνόμιο μόνο των πολιτών. Την ίδια εικόνα δείχνουν και τα νούμερα για τη βιομηχανική δραστηριότητα, που είναι εξαιρετικά σημαντική γιατί δείχνει πως βλέπει ο επιχειρηματικός κόσμος τις προοπτικές της οικονομίας, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για τη μείωση της ανεργίας.

Αντί να ακολουθεί αυξητική πορεία, ο δείκτης βιομηχανικής παραγωγής καταγράφει συνεχή πτώση, και από 5,4 μονάδες τον Ιούλιο, διαμορφώθηκε στις 6,3 μονάδες τον Αύγουστο για να βουτήξει στις… 0,3 μονάδες τον Σεπτέμβριο, και να καταγράψει τον Οκτώβριο αρνητικό πρόσημο, με -3,4 μονάδες. Αντίστοιχα ο δείκτης παραγγελιών, συνεχίζει να έχει σταθερά… αρνητικό πρόσημο, και από 9,9 μονάδες τον Ιούλιο, διαμορφώθηκε στις 6,3 μονάδες τον Αυγουστο, για να κλείσει στις 8,9 μονάδες τον Σεπτέμβριο και στις 13,7 μονάδες τον Οκτώβριο.

Κακά είναι τα μαντάτα και από το δείκτη εμπιστοσύνης στον τομέα των υπηρεσιών. Οι 15,9 μονάδες του Ιουλίου, υποχώρησαν στις 11,9 μονάδες τον Αύγουστο, διαμορφώθηκαν σε 10,5 μονάδες τον Σεπτέμβριο και στις 10,7 μονάδες τον Οκτώβριο.

Σε όλες τις παραπάνω περιπτώσεις, τα στοιχεία ακολουθούν αντιστρόφως ανάλογη πορεία με εκείνη που θα άρμοζε σε χώρα που έχει ξεμπερδέψει με τα μνημόνια, επιβεβαιώνοντας ότι η οικονομία δεν μπόρεσε να κεφαλαιοποιήσει την έξοδο.

Τα καμπανάκια άλλωστε έχουν ηχήσει εδώ και καιρό αναφορικά με την ανταγωνιστικότητα, την οικονομική ελευθερία, την ενσωμάτωση της τεχνολογίας στην παραγωγή, της παραγωγικότητας της εργασίας, τη διαφθορά, όλα δείχνουν επιδείνωση. Στις περισσότερες κατατάξεις είμαστε κάτω από τις βαλκανικές χώρες (π.χ. κάτω από Βουλγαρία και Ρουμανία στην ανταγωνιστικότητα, Global Competitiveness Report 2018-2019), οι οποίες καλύπτουν σταθερά την απόσταση τους από εμάς.

Τα παραπάνω επιβεβαιώνονται άλλωστε και από τις προβλέψεις του ίδιου του προϋπολογισμού. Τα στοιχεία για την ιδιωτική κατανάλωση που αντιπροσωπεύει ακόμη το 70% του ΑΕΠ, δείχνουν ότι θα μείνει στάσιμη (+1% η φετινή πρόβλεψη). Όταν εκτός από τη κατανάλωση, δεν αυξάνονται και οι επενδύσεις (+0,8% η φετινή πρόβλεψη), τότε δεν μπαίνουν νέα κεφάλαια στη παραγωγή, άρα οι ελληνικές εξαγωγές χάνουν σε ανταγωνιστικότητα έναντι των γειτόνων μας. Αφού ούτε οι εξαγωγές μπορούν να κάνουν την “έκπληξη”, για μια ακόμη χρονιά, η οικονομία θα περιμένει τον πελαργό της ανάπτυξης από τον τουρισμό.

[ΠΗΓΗ: https://www.liberal.gr/, του Γιώργου Φιντικάκη, 30/10/2018]

ΛΑΡΚΟ: ΠΩΣ ΤΟ “ΚΡΑΤΙΚΟ ΖΟΜΠΙ” ΣΤΕΡΕΙ ΠΟΡΟΥΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΥΓΙΗ ΙΔΙΩΤΙΚΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ

Προ ημερών, ο πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος της ΔΕΗ Μ. Παναγιωτάκης, επιβεβαίωσε και δημοσίως με δηλώσεις του, τις πληροφορίες περί νέας εκτίναξης του χρέους της υπό κρατικό έλεγχο βιομηχανίας νικελίου Λάρκο. Σύμφωνα με τον κ. Παναγιωτάκη, σε σύνολο οφειλών 380 εκατ. ευρώ που προέρχονται από τη μεγάλη βιομηχανία, τα 280 εκατ. ευρώ είναι χρέη της Λάρκο.

Η βιομηχανία που είναι ο δεύτερος μεγαλύτερος καταναλωτής ενέργειας, έχει αποτύχει να ανταποκριθεί στις πολυάριθμες ρυθμίσεις που έχουν γίνει από τη ΔΕΗ, καθώς τα τελευταία χρόνια καταγράφει σημαντικές ζημιές και αδυνατεί να ανταποκριθεί στις υποχρεώσεις της.

Σύμφωνα με τον τελευταίο δημοσιευμένο ισολογισμό της εταιρείας που αφορά στη χρήση του 2015 η ΛΑΡΚΟ εμφάνισε ζημιές 79,3 εκατ. ευρώ με μειωμένο τζίρο και μη βιώσιμα κόστη παραγωγής.

Είναι χαρακτηριστικό ότι η μέση τιμή πώλησης του νικελίου διαμορφώθηκε στα 11886 δολάρια τον τόνο, όταν το εμπορικό κόστος της Λάρκο ήταν 16627 δολάρια ο τόνος, δηλαδή για κάθε τόνο που παρήγαγε η βιομηχανία κατέγραφε ζημιά 4741 δολάρια.

Δηλαδή η υπό κρατικό έλεγχο βιομηχανία παρήγαγε ζημιές 222 χιλιάδες την ημέρα (81,1 εκατ. δολ. συνολικά). Το μισθολογικό κόστος για τους 1124 εργαζόμενους διαμορφώθηκε στα 48,96 εκατ. ευρώ και αυξήθηκε κατά 1,11 εκατ. ευρώ, αντιπροσωπεύοντας το 19,1% του εμπορικού κόστους της επιχείρησης.

Ρεύμα

Εδώ πρέπει να σημειωθεί ότι η Λάρκο, η οποία είναι μεγάλος καταναλωτής ηλεκτρικής ενέργειας, απολαμβάνει ειδικές εκπτώσεις, οι οποίες εγείρουν σοβαρά ερωτήματα. Συγκεκριμένα παρά το γεγονός ότι οι οφειλές της προς τη ΔΕΗ συνεχώς αυξάνονται, της έχει χορηγηθεί έκπτωση συνέπειας 11% ενώ παράλληλα απολαμβάνει έκπτωση 6% για το προφίλ. Δηλαδή η Λάρκο ως καταναλωτής πληρώνει (θεωρητικά γιατί στην πράξη αδυνατεί να εξοφλεί τα τιμολόγια που της αποστέλλει η ΔΕΗ) περί τα 20 ευρώ/μεγαβατώρα λιγότερο από τις υπόλοιπες ενεργοβόρες βιομηχανίες. Σε ετήσια βάση το συνολικό ύψος της έκπτωσης που χορηγεί η ΔΕΗ στη Λάρκο υπολογίζεται στα 22 εκατ. ευρώ.

Προ δύο εβδομάδων μάλιστα είχε γίνει γνωστό ότι η ΔΕΗ προχώρησε στην αποστολή νέου εξώδικου διεκδικώντας οφειλές και προειδοποιώντας με διακοπή της παροχής ηλεκτρικής ενέργειας. Κάτι που έχει κάνει και στο παρελθόν, χωρίς ωστόσο επιτυχία, αφού στην πορεία πάντοτε η βιομηχανία αθετούσε τους διακανονισμούς και διόγκωνε τις οφειλές της.

 

[ΠΗΓΗ: http://www.capital.gr/, του Χάρη Φλουδόπουλου, 30/10/2018]

ΠΕΡΙ ΤΑ 7.000 ΣΤΡΕΜΜΑΤΑ ΚΑΤΕΚΑΨΕ Η ΠΥΡΚΑΓΙΑ ΣΤΗ ΧΑΛΚΙΔΙΚΗ

Wildfire in a forest area near the village of Sarti, in Sithonia, Halkidiki, Greece on October 25, 2018 / Πυρκαγιά σε δασική περιοχή κοντά στο χωριό Σάρτη, στη Σιθωνία Χαλκιδικής, 25 Οκτωβρίου 2018.

Ο επικεφαλής του τμήματος Πολιτικής Προστασίας της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας, Μπάμπης Στεργιάδης, προσέδωσε ιδιαίτερη σημασία στο γεγονός ότι δεν χάθηκε κανένας άνθρωπος, ενώ εκτίμησε ότι ελήφθησαν όλες οι σωστές αποφάσεις.

Στα 7.000 στρέμματα υπολογίζεται η δασική έκταση, η οποία καταστράφηκε από την πρόσφατη πυρκαγιά στη Σάρτη Σιθωνίας, στη Χαλκιδική.

Ο επικεφαλής του τμήματος Πολιτικής Προστασίας της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας, Μπάμπης Στεργιάδης, προσέδωσε ιδιαίτερη σημασία στο γεγονός ότι δεν χάθηκε κανένας άνθρωπος, ενώ εκτίμησε ότι ελήφθησαν όλες οι σωστές αποφάσεις.

Επεσήμανε επιπλέον, ότι οι άνεμοι στην περιοχή έφτασαν τα οκτώ μποφόρ, ενώ γνωστοποίησε ότι με τη βοήθεια των μηχανημάτων έργου, δημιουργήθηκαν αντιπυρικές ζώνες.

Σημείωσε δε, ότι στις προσπάθειες αντιμετώπισης της κατάστασης συμμετείχαν πρωτίστως η Πυροσβεστική και στη συνέχεια οι δυνάμεις της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας, του Δήμου Σιθωνίας, εθελοντές, το ΕΚΑΒ και το λιμενικό.

Επτά άτομα μεταφέρθηκαν οργανωμένα από την περιοχή Κάμπος στο λιμάνι της Αχλάδας και μετέπειτα δια θαλάσσης στη Σάρτη, ενώ κάτοικοι της περιοχής απομακρύνθηκαν με λεωφορεία που διέθεσε ο δήμος.

«Ήταν σωστή και οργανωμένη η ανταπόκριση του κρατικού μηχανισμού στο 100%» σχολίασε, καταλήγοντας.

[ΠΗΓΗ: https://www.in.gr/, 30/10/2018]

ΟΙ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΙΣ ΕΡΧΟΝΤΑΙ ΚΑΙ ΦΕΥΓΟΥΝ, ΟΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΜΟΝΟ ΦΕΥΓΟΥΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

«Η υπόθεση της Eldorado Gold, κι οι αντίστοιχες του Ελληνικού, της Αφάντου και της Κασιόπης, με κορωνίδα την 15ετή πάλη για τη δημιουργία του Costa Navarino, είναι αυτές που επενδύουν κάθε σχετική συζήτηση σε οικονομικούς κι επιχειρηματικούς κύκλους…»

Το δημοσίευμα της Handelsblatt για τη “φυγή του Τιτάνα” δεν ήταν, φυσικά, το πρώτο και ασφαλώς δεν πρόκειται να είναι το τελευταίο. Είναι απλώς άλλο ένα στη μεγάλη αλυσίδα δημοσιευμάτων του ελληνικού και διεθνούς Τύπου για τις επιχειρήσεις που εγκαταλείπουν την Ελλάδα, αναζητώντας ευνοϊκότερο περιβάλλον για να αναπτύξουν τον κύκλο εργασιών τους.

Το πιο πρόσφατο, που είχε τίτλο «Υψηλή φορολογία, διαφθορά, έλλειψη διαφάνειας – όλο και περισσότερες εταιρείες εγκαταλείπουν την Ελλάδα» γράφτηκε με αφορμή την απόφαση της ΤΙΤΑΝ να μεταφέρει την έδρα της εκτός Ελλάδας.

Γράφει η γερμανική εφημερίδα: «Μπορεί η Ελλάδα να άφησε πίσω της τα οκτώ χρόνια της ύφεσης και η οικονομία να αναπτύσσεται και πάλι τα τελευταία έξι συνεχόμενα τρίμηνα.

Επίσης τον Αύγουστο η Αθήνα ολοκλήρωσε το πρόγραμμα στήριξης και η χώρα καλείται να σταθεί πλέον οικονομικά στα πόδια της και με αφορμή το τέλος του προγράμματος ο πρωθυπουργός Αλέξης Τσίπρας κάνει λόγο για ‘λύτρωση’ και το ξεκίνημα μιας ‘νέας εποχής’. Ωστόσο η έξοδος συνεχίζεται. Από τη χώρα δε φεύγουν μόνο παραδοσιακές επιχειρήσεις όπως η ΤΙΤΑΝ.

Και οι επενδυτές αρχίζουν να έχουν ενδοιασμούς. Την περασμένη εβδομάδα η αμερικανική Blackrock πάγωσε τα σχέδια για την ανέγερση ενός μεγάλου εμπορικού και ψυχαγωγικού συγκροτήματος στην Αθήνα.

Το συνολικό ύψους της επένδυσης για το πρότζεκτ ‘Academy Gardens’ υπολογίζονταν στα 300 εκ. ευρώ. Έντεκα ολόκληρα χρόνια η Blackrock παιδευόταν με τις ελληνικές αρχές αδειοδότησης. Η αποχώρηση της εταιρείας, σύμφωνα με την ίδια, οφείλεται μεταξύ άλλων στο ‘αρνητικό οικονομικό κλίμα’».

Φυσικά είχαν προηγηθεί πολλά επεισόδια στο μακάβριο αυτό σίριαλ. Μόλις πριν από ένα χρόνο, η επιχειρηματική κοινότητα έσπευδε να γνωστοποιήσει σε πολιτικούς κια πολίτες τα εντυπωσιακά ευρήματα μεγάλης έρευνας για τη φορολογία σε 155 χώρες που παρουσίασε η PwC. Σύμφωνα με τη σχετική έκθεση (Worldwide Tax Summaries – Corporate Taxes 2015/16), η Ελλάδα βρισκόταν στην 5η θέση των χωρών με τους πιο υψηλούς συντελεστές φορολογίας εισοδήματος για επιχειρήσεις. Επίσης, την ίδια περίοδο ήταν αποκαλυπτική η έρευνα του Εμπορικού και Βιομηχανικού Επιμελητηρίου Αθηνών: «Ποιος διώχνει τις επιχειρήσεις από την Ελλάδα;», η οποία πραγματοποιήθηκε με βάση την επεξεργασία στοιχείων της Παγκόσμιας Τράπεζας για το 2016.

Στην Ελλάδα ο φόρος που επιβάλλεται στις εταιρίες είναι 29%, όταν στη Βουλγαρία είναι μόλις 10%, στην Κύπρο 12,5%, στη Ρουμανία 16% και στην Τουρκία 20%. Παράλληλα, και ο ΦΠΑ στη χώρα μας ήταν τρεις μονάδες υψηλότερος από το μέσο όρο των βαλκανικών και γειτονικών χωρών. Η ίδια έρευνα αποκάλυπτε άλλη μια σκοτεινή πτυχή: εάν συνυπολογιστούν οι φορολογικές και ασφαλιστικές επιβαρύνσεις, οι επιχειρήσεις και ελεύθεροι επαγγελματίες εκτιμάται πως καλούνται να πληρώσουν ποσοστά της τάξεως του 65% έως 90% των αποτελεσμάτων τους!

Η υπόθεση της Eldorado Gold, κι οι αντίστοιχες του Ελληνικού, της Αφάντου και της Κασιόπης, με κορωνίδα την 15ετή πάλη για τη δημιουργία του Costa Navarino, είναι αυτές που επενδύουν κάθε σχετική συζήτηση σε οικονομικούς κι επιχειρηματικούς κύκλους. Πέρυσι στις επιχειρήσεις που “άνοιξαν πανιά” προστέθηκαν η Nestle κι η ΕΛΑΙΣ (Unilever) και παλαιότερα άλλες εμβληματικές “μπράντες” όπως η ΦΑΓΕ, η Βιοχάλκο, η Coca Cola, και πίσω από αυτές σωρεία μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων, που πέραν της υπερφορολόγησης, ως αιτία μετανάστευσης αναφέρουν την προβληματική πρόσβαση στο χρήμα.

 

[ΠΗΓΗ: https://www.newmoney.gr, 29/10/2018]

ΧΑΜΗΛΟ ΕΠΕΝΔΥΤΙΚΟ ΠΡΟΦΙΛ ΑΠΟ ELDORADO GOLD

Περιορισμένο το επενδυτικό πλάνο στην Ελλάδα – Υπολογίζεται στα 80 εκατ. δολ

Την πρώτη εβδομάδα ίου Δεκεμβρίου αναμένεται να οριστικοποιηθεί το επενδυτικό πλάνο της Eldorado Gold στην Ελλάδα μέσω της θυγατρικής της Ελληνικός Χρυσός. Βάσει των μέχρι τώρα εκτιμήσεων, η διοίκηση της ελληνικής εταιρείας κρατά μικρό καλάθι και, σύμφωνα με πληροφορίες, στην καλύτερη των περιπτώσεων το ύψος των επενδύσεων που θα κατευθυνθούν στη χώρα το 2019 θα κινηθεί στα ίδια επίπεδα με το 2018, δηλαδή περίπου στα 80 εκατ. δολάρια. Οι καθυστερήσεις στην αδειοδότηση των Σκουριών, τα προσκόμματα στις ερευνητικές εξορύξεις στο Στρατώνι, τα συνεχή εμπόδια στο αποδοτικό κοίτασμα της Ολυμπιάδας, καθώς και η άρνηση της Περιφέρειας για ερευνητικές εξορύξεις στη Θράκη, μέσω άλλης θυγατρικής της Eldorado Gold, έχουν παγώσει τη ροή των επενδυτικών κεφαλαίων της καναδικής πολυεθνικής προς την Ελλάδα. Στον αντίποδα, κατά την παρουσίαση των οικονομικών της αποτελεσμάτων για το γ’ τρίμηνο του 2018, η εταιρεία ανακοίνωσε την απόφασή της για άμεση υλοποίηση επενδύσεων ύψους 550 εκατ. δολ. στη γείτονα Τουρκία την περίοδο 2019-2021, με στόχο την ολοκλήρωση των εργασιών της στο Κισλαντάγκ (κοίτασμα χρυσού) και την ενίσχυση της παρουσίας της εκεί, παρά τα όποια προβλήματα και την αβεβαιότητα στην περιοχή.

Η διαμάχη με το Δημόσιο

Στην Ελλάδα, η εταιρεία είναι σε αναμονή σχετικά με το θέμα της κατάθεσης, από τις 10 Αυγούστου, αίτησης για αποζημίωση από το ελληνικό Δημόσιο, ύψους 750 εκατ. ευρώ, λόγω των καθυστερήσεων στην αδειοδότηση του έργου στις Σκουριές. Δεν έχει υπάρξει μέχρι στιγμής επίσημη αντίδραση από την πλευρά της ελληνικής κυβέρνησης, ενώ η εταιρεία τονίζει ότι παραμένει σταθερή στη δραστηριότητά της στην Ελλάδα και στην προάσπιση των συμφερόντων της. Στο πλαίσιο αυτό, το επόμενο στάδιο είναι η δικαστική εξέλιξη της υπόθεσης και μια νέα διαιτησία.

Σε πρόσφατές δηλώσεις του ο αν. ΥΠΕΝ Σωκράτης Φάμελλος ξεκαθάρισε ότι «προτεραιότητα της κυβέρνησης είναι η αυστηρή τήρηση των περιβαλλοντικών κανόνων και των ελέγχων, έτσι ώστε να εφαρμόζεται το ευρωπαϊκό πλαίσιο περιβάλλοντος, πράγμα που διασφαλίζει συνθήκες ισοτιμίας και ασφάλειας των επενδύσεων και της επιχειρηματικότητας στην Ελλάδα». Και συμπλήρωσε λέγοντας πως «προσωπικά, συμμετέχοντας στη διοίκηση του Τεχνικού Επιμελητηρίου, είχα διατυπώσει αμφισβήτηση της επένδυσης. Σήμερα, ως εκπρόσωποι της πολιτείας, έχουμε μια αδειοδοτημένη λειτουργούσα δραστηριότητα, η οποία θα πρέπει να υπακούει στους ευρωπαϊκούς κανόνες για το περιβάλλον και στους κανόνες της χώρας μας για τα θέματα διοίκησης και συμβάσεων». Αναφερόμενος στη διαιτησία που έγινε και ολοκληρώθηκε υπέρ της εταιρείας, ο κ. Φάμελλος σχολίασε πως «η διαιτησία απεφάνθη ότι απαιτείται μεν καθετοποίηση, αλλά δεν προσδιόρισε τον χρονικό ορίζοντα και κατέληξε σε μια σολομώντειο λύση».

Κατανομή επενδύσεων

Το μεγαλύτερο μέρος των επενδύσεων της Eldorado Gold κατά την επόμενη χρονιά στη χώρα μας αναμένεται να κατευθυνθεί για την υποστήριξη των εργασιών στην Ολυμπιάδα, το κοίτασμα της οποίας αποδίδει ικανοποιητικά και αναμένεται να αποδώσει ακόμη περισσότερο. Επίσης, ένα μέρος των κεφαλαίων θα κατευθυνθεί στο Στρατώνι (Μαύρες Πέτρες), αν και υπάρχουν σημαντικές καθυστερήσεις και εκεί, καθώς δεν προχωρά η αδειοδότηση για ερευνητικές εξορύξεις ανίχνευσης του εύρους και του περιεχομένου του τοπικού κοιτάσματος, γεγονός που θα έδινε τη δυνατότητα στην ελληνική διοίκηση να διεκδικήσει μεγαλύτερο ποσό επενδύσεων.

Στις Σκουριές το έργο είναι σε συντήρηση και θα δαπανηθούν τόσα όσα απαιτούνται για να διατηρηθεί σε καλή κατάσταση ο μηχανολογικός εξοπλισμός που βρίσκεται ήδη εκεί και παραμένει αδρανής λόγω των αδειοδοτήσεων που εκκρεμούν εδώ και μήνες.

 

[ΠΗΓΗ: ΝΑΥΤΕΜΠΟΡΙΚΗ, της Λέττας Καλαμαρά, 30/10/2018]

ΑΦΙΕΡΩΜΑ: 30 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 1944: Η ΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΣΗ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

Οι ανασυγκροτημένες στη Χαλκιδική αντιστασιακές δυνάμεις μπαίνουν στην πόλη

Η υποστολή της ναζιστικής σημαίας από τον βράχο της Ακρόπολης και η κατάθεση στεφάνου  στο Μνημείο του Άγνωστου Στρατιώτη από ένα άγημα Γερμανών στρατιωτών, στις 12 Οκτωβρίου 1944, πιστοποίησαν την απελευθέρωση της Αθήνας.

Στη Θεσσαλονίκη τα πράγματα εξελίχτηκαν διαφορετικά. Τμήματα του ΕΛΑΣ και των ένοπλων βοηθητικών οργανώσεών του (Εθνική Πολιτοφυλακή κ.ά.) έφτασαν από τη Χαλκιδική και στις αρχές του Σεπτέμβρη δραστηριοποιήθηκαν στα βορειανατολικά της πόλης. Λίγο αργότερα μπήκαν σ’ αυτή  και στις 29 και 30 Οκτωβρίου συμμετείχαν στις εκδηλώσεις για την απελευθέρωσή της. Τις ίδιες μέρες καΐκια του ΕΛΑΝ (Ελληνικού Λαϊκού Απελευθερωτικού Ναυτικού), ξεκινώντας από τη Χαλκιδική (Ιερισσό), προσάραξαν στην προκυμαία της και γιόρτασαν όλοι μαζί το μεγάλο γεγονός.

Η εξέλιξη αυτή ακύρωσε τα σχέδια των Εγγλέζων, καθώς υπολόγιζαν να παραδοθεί η Θεσσαλονίκη από τους Γερμανούς σε μια αντιπροσωπεία Ελλήνων και Εγγλέζων αξιωματικών του Αρχηγείου της Μέσης Ανατολής, που γι’ αυτό το σκοπό αποβιβάστηκαν σε ακτή της Κασσάνδρας. Προσδοκούσαν να τους πιστωθεί η απελευθέρωση της πόλης και να δημιουργηθούν ευνοϊκές γι’ αυτούς συνθήκες, έστω κι αν με τη Συμφωνία της Καζέρτας (24-26 Σεπτέμβρη 1944) προβλεπόταν να τοποθετηθεί  Στρατιωτικός Διοικητής που θα προέρχονταν από τον ΕΛΑΣ, και όχι όπως συνέβη στην Αττική, όπου διατηρήθηκε ο «δικός» τους Σπηλιωτόπουλος.

Οι Εγγλέζοι στόχευαν στην αύξηση της επιρροής τους, γι’ αυτό και ασκούσαν πολιτική προστασίας όσων συνεργάστηκαν με τον κατακτητή. Ενώ ο ΕΛΑΣ, η Πολιτοφυλακή και ο ΕΔΕΣ μπορούσαν να συλλαμβάνουν δωσίλογους (απόφαση Καζέρτας), ο στρατηγός Σκόμπυ ((Ronald MacKenzie Scobie, 1893 – 1969)) προέτρεπε μεμονωμένα άτομα ή και ομάδες, που βιαιοπράγησαν εις βάρος Ελλήνων αμάχων και πατριωτών, να προσχωρούν σε φιλικές νεότευκτες «αντιστασιακές» οργανώσεις… Κι όλα αυτά ενώ υπήρχαν πρόσφατα φαινόμενα στήριξης των κατακτητών από «Ελληνικές» οργανώσεις στις οποίες ανήκαν πολλοί που λίγο αργότερα καταδικάστηκαν ως δωσίλογοι.

Μια απροκάλυπτη συναλλαγή με τους κατακτητές καταγράφηκε σε οκτασέλιδες προκηρύξεις, που σκορπίστηκαν στην περιοχή της Θεσσαλονίκης λίγες μέρες μετά το ολοκαύτωμα της κωμόπολης του Χορτιάτη, στις 2 Σεπτεμβρίου του 1944. Ενώ οι κάτοικοι θρηνούσαν τα 149 αθώα θύματα, τα περισσότερα των οποίων ήταν γυναικόπαιδα, οι δωσίλογοι «επιχειρηματολογούσαν» για την …ανάγκη στήριξης των κατακτητών! Ιδρυτικά μέλη της ΠΟΕΤ (Πανελλήνιας Οργάνωσης Εθνικιστικών Ταγμάτων) δήλωναν ενυπογράφως ότι συμπαρατάσσονταν με τους κατακτητές …«με την επιφύλαξιν ότι θέλουσι τύχει της υποσχεθείσης παρά των Γερμανικών Υπηρεσιών Κατοχής βοηθείας αναλόγου προς το σοβαρόν και τας υποχρεώσεις ας αναλάβαμεν εις τρόπον ώστε να εξοπλισθούν ισχυρά μαχητικά τμήματα ικανά να φέρωσι εις πέρας τον αναληφθέντα εθνικόν αγώνα»! Ο αμοραλισμός και το θράσος στο απόγειό τους…

Η ανασύνταξη των δυνάμεων της Αντίστασης στη Χαλκιδική

Η Χαλκιδική με την κατάλληλη μορφολογία εδάφους, την πυκνή βλάστηση (όρη Χολομώντας και Κάκαβος), αλλά και την επάρκεια αγαθών, προσφέρονταν ως πεδίο δράσης, καταφύγιο και βάση ευκολότερης προσέγγισης της Θεσσαλονίκης από τμήματα του ΕΛΑΣ.  Ήδη πολλά από την ευρύτερη περιοχή της Μακεδονίας (Κερδύλλια, Κρούσια, Κιλκίς κ.α.) κατέφυγαν στη χερσόνησο το χειμώνα του ’42. Αργότερα έφτασαν ο καπετάν Λασσάνης με τάγμα της 11ης Μεραρχίας από τα Κερδύλλια, ο καπετάν Βούρος (Θωμάς Τζελέπης) από τα Πιέρια, ο καπετάν Ραφτούδης από το Κιλκίς) κ.ά.

Ο καπετάν Φουρτούνας (Σαράντης Ν. Σπίντζος)[1], διοικητής της σπουδαίας Μοίρας του ΕΛΑΝ του Β. Α. Αιγαίου έγραψε σχετικά: «Τώρα στα βουνά της Χαλκιδικής είναι γεμάτα από αντάρτες. Ταυτόχρονα τις περισσότερες παραλίες κρατά το ΕΛΑΝ. Στο Χολομόντα έχει ιδρυθεί η XI Μεραρχία του ΕΛΑΣ. Καπετάνιος της Μεραρχίας είναι ο ξακουστός Λασσάνης, διοικητής δε ο συνταγματάρχης Παπαθανασίου. Το ΕΛΑΝ τώρα υπάγεται διοικητικά στη XI Μεραρχία».[2]

Μετά την φυγή των Γερμανών από τη Χαλκιδική και την πρωτεύουσά του τον Πολύγυρο (1η Σεπτεμβρίου 1944), δημιουργήθηκαν ευνοϊκότερες συνθήκες για ανασύνταξη και δράσεις των τμημάτων του ΕΛΑΣ στη Θεσσαλονίκη. Ο Άρης Κριτής από τα Ν. Μουδανιά είπε σχετικά: «Στα τέλη Σεπτεμβρίου 1944  κάναμε την επιστράτευση και αρχάς Οκτωβρίου συγκεντρωθήκαμε στα Πετροκέρασα, όπου έγινε η συγκρότηση του 31ου Συντάγματος Χαλκιδικής[3]. Τοποθετήθηκα στο IV Τάγμα του  με διοικητή τον Αικατερινάρη Σωκράτη (καπετάν Ζέζα)  και Επίτροπο τον Βάσο Μαυρίδη».[4]

Και ο Γιώργης Καραμούζης από τον Ταξιάρχη Χαλκιδικής: «…μας κάλεσαν στον Πολύγυρο, μαζευτήκαμε κάπου 2.000 στις Έξι βρύσες, όπου έβγαλαν ομιλία και μας είπαν ότι οι Γερμανοί και οι Βούλγαροι είναι ακόμη εδώ, θέλουμε εθελοντές 500 ενόπλους. Πήγα από τους πρώτους. Οι μισοί πήγαν πολιτοφύλακες στα χωριά της Χαλκιδικής, οι άλλοι μισοί πήγαμε στα υψώματα της Θεσσαλονίκης  και χτυπούσαμε τους Γερμανούς σε διάφορα σημεία (…). Εγώ είχα διμοιρίτη τον καπετάν Ν. Αμπελά…».[5]

Στην Εθνική Πολιτοφυλακή (Ε.Π.) της Χαλκιδικής αναφέρθηκε στο βιβλίο του και ο Σαράντης Σπίντζος: «… συνεργαζόμασταν στενά με την Ε.Π., φυσικά και με τμήματα του ΕΛΑΣ. Διοικητής τότε της Πολιτοφυλακής Χαλκιδικής, ήταν ο Κύρκος Αικατερινάρης από τον Πολύγυρο, με το ψευδώνυμο Λάμπρος[6]. Ήταν ένα λογικό και ψύχραιμο παλληκάρι. Πάντα όταν συναντιόμασταν και συζητούσαμε, μου έκανε εντύπωση η κατατόπισή του πάνω στην πολιτική κατάσταση και η τετράγωνη λογική του. Κάποτε στο Ντεβελίκι[7] με χάρισε για ενθύμιο το αυτόματό του, ένα σπουδαίο στάγιερ. (…)».[8]

Ανάλογη είναι η αναφορά του Νικόλα Μαντράου, που κατάγονταν από το νησί της Σύμης:  «Στον Πολύγυρο συγκροτήθηκε ένα τάγμα από τις δυνάμεις της Ε.Π., στο οποίο πήρα μέρος. Είχε πολιτικό καθοδηγητή τον Ορέστη (Σταύρο) και στρατιωτικό τον Κύρκο Αικατερινάρη (Λάμπρο) και αποστολή την απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης από τους Γερμανούς, καθώς και να διατηρήσει την τάξη και να προστατέψει την ζωή των πολιτών, μέσα σε εκείνη τη γενική σύγχυση που επικρατούσε από τους Δαγκουλέους, ΠΑΟτζήδες, Τάγματα Ασφαλείας κ.ά.» [9]

Ο Κύρκος Δημητρίου, από το χωριό Άγιος Νικόλαος, έγραψε στο βιογραφικό του: «(…) Γύριζα στα χωριά οργανώνοντας τον κόσμο και τον Αύγουστο ανέβηκα στο βουνό και βρήκα τον καπετάν Βούρο. (…) Το Στρατώνι ήταν γεμάτο Βούλγαρους και Γερμανούς, λόγω των μεταλλείων. (…)».[10]

Δράσεις στο νομό Θεσσαλονίκης και είσοδος στην πόλη

Τα τραγικά γεγονότα, που προκάλεσαν στο Χορτιάτη οι Γερμανοί και οι ντόπιοι συνεργάτες τους με επικεφαλής τον Φριτς Σούμπερτ, πολλαπλασίασαν τις επιχειρήσεις των δυνάμεων του ΕΛΑΣ κοντά στη Θεσσαλονίκη. Όσοι έρχονταν από τη Χαλκιδική γνώριζαν καλά τον αδίσταχτο λοχαγό από τις αγριότητές του σε πολλά χωριά της (Μαραθούσα, Ν. Καλλικράτεια, Πετράλωνα κ.ά.). Για τα γεγονότα που ακολούθησαν το ολοκαύτωμα σταχυολογώ, χαρακτηριστικές μαρτυρίες:

Ο Γιάννης Μπίνιος περιγράφει την τραγική κατάσταση που αντίκρισαν όταν μπήκαν στο Χορτιάτη: «Φθάσαμε μια νύχτα και κάναμε μια περιπολία μέσα στο χωριό. Ακόμα τα πτώματα που είχαν κάψει μυρίζανε. Δεν είχε κανένα κάτοικο εκεί. (…)». Δίνει ακόμα μια ενδιαφέρουσα πληροφορία για ένα από τα επεισόδια κοντά στο υδραγωγείο της κωμόπολης (σημ. Δεν πρόκειται γι’ αυτό που στάθηκε η αφορμή της επέμβασης των Γερμανών): «Εκείνη τη μέρα ερχόταν δύο αυτοκίνητα  με Γερμανούς. Πέρασαν την γέφυρα και άρχισαν να βάλλουν. (…) Η μάχη συνεχίζονταν κανονικά, σερνόμασταν σαν τα φίδια, δεν είχαμε θέσεις να καλυφθούμε. (…) Στη συνέχεια οι Γερμανοί υποχώρησαν, αφού έδωσαν στοιχεία στο πυροβολικό τους. Μάθαμε ότι επικεφαλής τους ήταν ο Κουρτ Βαλχάϊμ, αυτός που αργότερα έγινε Γ. Γραμματέας του ΟΗΕ. Στη συνέχεια άρχισε να μας ρίχνει το Γερμανικό πυροβολικό από το Καραμπουρνάκι. Το χωριό ήταν έρημο…».[11]

Συνεχίζοντας την αφήγησή του λέει ότι μετά το Χορτιάτη και το Λιβάδι ο λόχος του, υπό τον καπετάν Μαύρο (Γ. Οικονομίδη), κατέβηκε στη Ν. Ραιδεστό, απ’ όπου απώθησε τους Γερμανούς στο κοντινό Αεροδρόμιο Σέδες. Εκείνοι βάλλοντας από εκεί με τα κανόνια τους, σκότωσαν ένα αντάρτη, τον Αργύρη από την Ιερισσό. Μετά την οπισθοχώρηση και την οχύρωση τους στο «Φόρο» (κοντά στην Αμερικανική Γεωργική Σχολή Θεσσαλονίκης) ακολούθησαν διαπραγματεύσεις, στην οποίες την ελληνική πλευρά εκπροσώπησαν οι καπετάνιοι «Νικήτας» και «Άρης».

Αναζητώντας να βρω σε ποιο «Νικήτα» αναφερόταν, κατέληξα στον Κώστα Συννεφάκη, από το Λιβάδι Ολύμπου, διοικητή του 50ου Συντάγματος του ΕΛΑΣ[12]. Οι άνδρες ενός τάγματος, με επικεφαλής τον ίδιο, ξεκίνησαν στις 20 Οκτωβρίου του ’44  από την Πιερία κι έφτασαν με καΐκια στην απέναντι ακτή της Καλαμαριάς. Μετά τις διαπραγματεύσεις ενσωματώθηκαν στο 31ο Σύνταγμα Χαλκιδικής, παίρνοντας μέρος στους εορτασμούς της απελευθέρωσης της Θεσσαλονίκης.[13]

Ο Κύρκος Δημητρίου αφηγείται: «Τον Οκτώβριο του ’44 στρατεύομαι στην Πολιτοφυλακή στον Πολύγυρο. Φτιάχνουμε το τάγμα με καπετάνιο τον καπετάν Λάμπρο, τον Κύρκο Αικατερινάρη από τον Πολύγυρο. Σε λίγες μέρες φύγαμε και πήγαμε στον Χορτιάτη, το χωριό καμένο…».[14] Αναφέρεται στη συνέχεια σε μια συμπλοκή κατά την οποία σκοτώθηκαν 15 Γερμανοί και ένας αντάρτης, ο Κασαξής Δημήτριος, από το χωριό Αδάμ.

Και ο Νικόλας Μαντράος συνεχίζει την αφήγησή του: «Στο τέλος του Σεπτέμβρη πήγαμε στο Χορτιάτη. Περιμέναμε διαταγή να κατεβούμε στη Θεσσαλονίκη, μέχρι τότε όμως χρειάστηκε να δώσουμε μια μάχη με Γερμανούς που έρχονταν με αυτοκίνητα να πάρουν ζώα. Στις 23 Οκτώβρη το απόγευμα πήραμε εντολή και κατεβήκαμε στο Ασβεστοχώρι, μείναμε εκεί ένα βράδυ και την επαύριο, μόλις βράδιασε, ξεκινήσαμε για τη Θεσσαλονίκη, όπου συνδεθήκαμε με τη διοίκηση του τάγματος του εφεδρικού ΕΛΑΣ Νεάπολης και μας οδήγησε σε σπίτια της συνοικίας Βάρνας. Την άλλη μέρα παραταχτήκαμε στην οδό Κασσάνδρου».[15]

Ο Γιάννης Μπίνιος δίνει ακόμη πληροφορίες για την είσοδο στη Θεσσαλονίκη τμημάτων του ΕΛΑΣ και των υποστηρικτικών οργανώσεών του. Άλλα μπήκαν, λέει, από του Χαριλάου και άλλα από το Επταπύργιο. Το τάγμα του καπετάν Λάμπρου (Κύρκου Αικατερινάρη) «μπήκε από το Ασβεστοχώρι»[16]. Αναφερόμενος στο δικό του τάγμα, είπε ότι άλλοι άνδρες πήγαν στην Καλαμαριά και συνδέθηκαν με τον Εφεδρικό ΕΛΑΣ κι άλλοι στρατοπέδευσαν απέναντι από την ΧΑΝΘ παίρνοντας «θέση μάχης». Στο κτίριο βρίσκονταν «η Εκατονταρχία (Χωροφυλακή) που δεν παρέδιδε τα όπλα». Εκεί είχαν μεταφέρει και τους ταγματασφαλίτες των γεγονότων του Χορτιάτη. Κυκλοφόρησε μάλιστα η φήμη ότι «δεν σώθηκε απ’ αυτούς ούτε κουμπί», όταν παρά τις διαταγές των επικεφαλής της δύναμης του ΕΛΑΣ οι χαροκαμένοι κάτοικοι του Χορτιάτη εισέβαλαν στο κτίριο… Μετά την παράδοση των χωροφυλάκων, οι Ελασίτες κατευθύνθηκαν  στην Γερμανική Σχολή, την οποία και κατέλαβαν.

Ο Γιώργης Καραμούζης αναφέρεται σε μια συμπλοκή με Γερμανούς, κοντά στα καμίνια του Ασβεστοχωρίου, και ύστερα στην κάθοδο του τάγματος στη Θεσσαλονίκη και στην υποδοχή των ανδρών του από τον κόσμο: «Σηκωνόμαστε και φεύγουμε τη νύχτα για τη Θεσσαλονίκη και πήγαμε στις Συκιές.  Οι Γερμανοί άρχισαν να υποχωρούν ενώ ανατίναζαν αποθήκες εδώ και εκεί. Το πρωί, κατά τις δέκα, ήρθε ο καπετάν Λάμπρος (Κύρκος Αικατερινάρης) και κάναμε παρέλαση και φτάσαμε στην πλατεία της Αγίας Σοφίας».[17]

Σημαντικά στοιχεία για τα γεγονότα της Απελευθέρωσης της Θεσσαλονίκης και τις τελευταίες μέρες των Γερμανών κατακτητών στην πόλη μας δίνει ο καπετάν Σαράντης Ν. Σπίντζος: «Τη Θεσσαλονίκη οι Γερμανοί την κρατούν ακόμη για υποστήριξη των δυνάμεών τους που υποχωρούν από την ελεύθερη πια Αθήνα και Θεσσαλία προς Βορρά. Και το κράτημα όμως της Θεσσαλονίκης είναι μερικό. Βασικά κρατούν το κέντρο της πόλης, το λιμάνι και μια σειρά αρτηρίες οδικές, ενώ τα υψώματα και τις συνοικίες της κυριαρχεί ο ΕΛΑΣ και η Εθνική Πολιτοφυλακή». Και συνεχίζει: «(…) Από τις συνοικίες και παρυφές της Πόλης μπαίνουν ο ΕΛΑΣ και η Ε.Π., από τη θάλασσα πρωί πρωί μπαίνει στο λιμάνι της πόλης ο ΕΛΑΝ. Δώδεκα (12) εξοπλισμένα σκάφη σημαιοστολισμένα μπαίνουν στο λιμάνι σε γραμμή παραγωγής και πλευρίζουν στις προβλήτες από το Λευκό Πύργο ως το ξενοδοχείο «ΜΕΝΤΙΤΕΡΑΝΙΑ». Ακολουθούν τα βοηθητικά σκάφη του ΕΛΑΝ γεμάτα Ελανίτες, εφόδια και πυρομαχικά. Αμέσως με εντολή της Ομάδας Μεραρχιών, που σ’ αυτήν υπαγόμαστε τώρα, καταλαμβάνουμε όλο το λιμάνι της Θεσσαλονίκης και το θέτουμε υπό πλήρη έλεγχο και επιτήρηση».[18] (…)

Μια παρεμφερή μαρτυρία για τα γεγονότα της απελευθέρωσης  της Θεσσαλονίκης προέρχεται από τον Λεωνίδα Γιανναρίδη[19]: «Τμήματα  του ΕΛΑΣ Χαλκιδικής,  αλλά και αντάρτες άλλων μονάδων, είχαν εγκατασταθεί στην πόλη, λίγο νωρίτερα από τις 30 Οκτωβρίου του ’44. Διανυκτερεύσαμε σε σπίτια των Συκιών, όπου φιλοξενηθήκαμε με την μέριμνα των εκεί οργανώσεων του ΕΑΜ. Στις 29 Οκτωβρίου κατεβήκαμε στην πλατεία Ελευθερίας. Ορισμένοι διανυκτέρευσαν στο «μέγαρο Κονιόρδου» της παραλίας. Στην παρέλαση, που ακολούθησε από την πλατεία Ελευθερίας μέχρι τον Λευκό Πύργο, ο κόσμος μας άρπαζε και μας μετέφερε πάνω στους ώμους του! Άλλους τους πρόσφερε ανθοδέσμες κι άλλους τους περνούσε στο λαιμό στεφάνια με λουλούδια».

Αποκτούν ιδιαίτερη σημασία τα όσα καταμαρτυρεί στην αυτοβιογραφία του ο Αθ. Καραγκάνης, Δήμαρχος Πολυγύρου,[20] που ανήκε σε αντίπαλη του ΕΛΑΣ παράταξη: «Κατά την διάρκειαν του πολέμου εκείνου μετέσχον εις την Παμμακεδονικήν Απελευθερωτικήν Οργάνωσιν ΠΑΟ … Ύστερα από πολλές στερήσεις και αγωνιώδεις μέρες και νύχτες που περνούσαμε στη Θεσσαλονίκη, από τους καθημερινούς αεροβομβαρδισμούς, έφτασε και η μέρα της απελευθερώσεως με την αποχώρηση των Γερμανοβουλγάρων  και της εισόδου τμημάτων του ΕΛΑΣ, την παρέλασιν των οποίων παρηκολούθησα εις την συμβολήν της οδού Αγίας Σοφίας με την παραλιακήν. Επι κεφαλής ενός τμήματος της οποίας, αντίκρυσα μετά εναγκαλισμού τους συμπτριώτας μου Κύρκον Αικατερινάρην (καπετάν Λάμπρο) και Μιλτιάδην Τάσιον»[21]!

Πολύγυρος 27-10-2018

(Σημ. Το παραπάνω άρθρο δημοσιεύτηκε στο -28 Οκτωβρίου 2018-  “Έθνος της Κυριακής”)

[1] Από το Ραχώνι της Θάσου. Υπήρξε από τα σημαντικότερα πρόσωπα της Αντίστασης, σε ό, τι αφορά στις επιχειρήσεις στη θάλασσα. Τον γνώρισα όταν το βιβλίο για το ΕΛΑΝ βρίσκονταν στο τυπογραφείο.

[2] Σαράντης Ν. Σπίντζος, «ΕΛΑΝ, VI ΝΑΥΤΙΚΗ ΜΟΙΡΑ, σελίδες από την Εθνική Αντίσταση», Αθήνα 1986, σ.46.

[3] Πρωτοστάτησε και στις εκδηλώσεις για την απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης.

[4] Γιώργος Ι. Ζωγραφάκης, Πληροφορίες – μαρτυρίες – στοιχεία για την Εθνική αντίσταση στη Χαλκιδική, Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση Χαλκιδικής 2006, σ.320.

[5] ό.π. Γ. Ζ., σ.301.

[6] Ο καπετάν Λάμπρος (Κύρκος Ι. Αικατερινάρης, 1906-1975) ήταν πατέρας μου και ένας από τους 95 καπεταναίους, που απελάθηκαν ως «διαφωνούντες», από το χωριό των πολιτικών προσφύγων, το Μπούλκες της π. Γιουγκοσλαβίας. Πέρασε στη συνέχεια στρατοδικεία, φυλακίστηκε και εκτοπίστηκε στη Γυάρο, τη Μακρόνησο και την Ικαρία. Ήταν ένας από αυτούς που τότε ως υπόδικος κατέθεσε από την πλευρά της Αριστεράς στην «επιτροπή του ΟΗΕ», που διερευνούσε για τον ρόλο των όμορων σοσιαλιστικών χωρών στις επιχειρήσεις του «Δημοκρατικού στρατού Ελλάδας», ύστερα από προσφυγή της ελληνικής κυβέρνησης.

[7] Ακτή του Γοματίου στον κόλπο του Αγίου Όρους, κοντά στην Ιερισσό.

[8] ό.π. Σ. Σ., σ.26.

[9] ό.π. Γ. Ζ., σ.321.

[10] ό.π. Γ. Ζ., σσ.307-308.

[11] ό.π. Γ. Ζ., σσ.253-254.

[12] Τον γνωστό καπετάν Νικήτα της Χαλκιδικής (Ζαχαρίας Ζαγορίτης από την Αρναία)  τον σκότωσαν λίγο νωρίτερα οι Βούλγαροι σε μπλόκο στον Άγιο Πρόδρομο. Ήταν βαριά τραυματισμένος, όταν τον μετέφερε με επιταγμένο φορτηγό  στη Θεσσαλονίκη ο καπετάν Λάμπρος. Ο ίδιος κατάφερε να διαφύγει.

[13] Από συνέντευξη, τον Οκτώβρη του 2012, του καθηγητή στο τμήμα Αρχιτεκτονικής του ΑΠΘ Γ. Συννεφάκη (ανεψιού του «καπετάν Νικήτα») στη δημοσιογράφο Αγγέλα Φωτοπούλου του «Αθηναϊκού – Μακεδονικού Πρακτορείου Ειδήσεων».

[14] ό.π. Γ. Ζ., σ.308.

[15] ό.π. Γιώργος Ι. Ζωγραφάκης, σ.321.

[16] ό ό.π. Γ. Ζ., σ.259.

[17] ό.π. Γ. Ζ., σ.301-302.

[18] ό.π. Σαράντης Σπίντζος, σ.96.

[19] Μου παραχώρησε συνέντευξη στις 19-2-1996.

[20] Στις περιόδους 1951 – 1955 και 1959 – 1967.

[21] Αθ. Καραγκάνης (1896 -1987), «Απολογισμός μιας ζωής – απομνημονεύματα», Πολύγυρος 1987, σσ.22-23. Ο Μ. Τάσιος ήταν αδελφός του πατέρα του αείμνηστου σκηνοθέτη Παύλου Τάσιου.

[ΠΗΓΗ: http://aetoshal.blogspot.com/, του Γιάννη Αικατερινάρη, αρχιτέκτονα, π. προέδρου του ΤΕΕ Κεντρικής Μακεδονίας, 29/10/2018]

ELDORADO GOLD: ΔΕΝ ΑΠΟΚΛΕΙΕΙ ΝΕΑ ΠΡΟΣΦΥΓΗ ΚΑΤΑ ΤΟΥ ΔΗΜΟΣΙΟΥ

Ανοιχτή στο διάλογο με την ελληνική κυβέρνηση παραμένει η Eldorado Gold όσον αφορά την χορήγηση των εκκρεμών αδειών ρουτίνας για το έργο εξόρυξης των Σκουριών.

Ωστόσο, ο καναδικός όμιλος, όπως ανέφερε, κατά την τηλεδιάσκεψη αναλυτών της περασμένης Παρασκευής ο διευθύνων σύμβουλός του George Burns,  “θα εξακολουθήσει να πραγματοποιεί τα αναγκαία βήματα με στόχο την προστασία των επενδύσεών του στην Ελλάδα.

Με τον τρόπο αυτό, ο Burns δεν απέκλεισε, εμμέσως πλην σαφώς, ενδεχόμενη πιθανή προσφυγή στη δικαιοσύνη κατά του ελληνικού Δημοσίου, σε συνέχεια της εξώδικης αίτησης αποζημίωσης ύψους 750 εκατ. ευρώ για ζημίες, που υπέστη η εταιρεία εξαιτίας των καθυστερήσεων στην έκδοση των αδειών για το έργο στις Σκουριές, συμπεριλαμβανομένων ζημιών για μη προβλεφθέντα έξοδα και διαφυγόντα κέρδη.

Σιγήν ιχθύος

Την ίδια στιγμή, τα υπουργεία Οικονομικών και Περιβάλλοντος που παρέλαβαν την εξώδικη μαρτυρία της Eldorado Gold δεν έχουν, έως σήμερα, απαντήσει, με το “ελληνικό κράτος να εξακολουθεί να μην τηρεί τις συμβατικές υποχρεώσεις του βάσει όσων προβλέπει η σύμβαση παραχώρησης” ανέφερε ο Burns την Παρασκευή. Όπως έχει σημειώσει το “Κεφάλαιο” σε δημοσίευμά του, κατά την Eldorado Gold, το Δημόσιο παραβιάζει τη θεμελιώδη, για  την λειτουργία της σύμβασης, υποχρέωσή του, της θέσης σε ισχύ ή και ενεργοποίησης διοικητικών αδειών και εγκρίσεων και εν γένει της προόδου των εργασιών. Ως εκ τούτου, η εταιρεία έχει υποστεί ζημία 750 εκατ. ευρώ, με το μεγαλύτερο μέρος του ποσού, της τάξης των 664 εκατ. ευρώ, να σχετίζεται με την καθυστέρηση έναρξης λειτουργίας του εργοστασίου στο Μαντέμ Λάκκο.

Όλα αυτά, σε αντίθεση με προγενέστερες διαβεβαιώσεις του υπουργείου Περιβάλλοντος, ότι οι εκκρεμείς άδειες των Σκουριών θα χορηγηθούν μετά την απόφαση της διαιτησίας υπέρ της Ελληνικός Χρυσός (θυγατρική της Eldorado Gold).

Τα μεγέθη

Σύμφωνα με τα αποτελέσματα πρώτου τριμήνου που ανακοίνωσε η Eldorado Gold, τα έσοδα διαμορφώθηκαν σε 81,1 εκατ. δολάρια, ενώ η εταιρεία εμφάνισε ζημιές της τάξης των 128 εκατ. ευρώ. Η εταιρεία παρήγαγε 84.783 ουγγιές χρυσού, με τις προβλέψεις για το σύνολο του 2018 να κάνουν λόγο για παραγωγή συνολικά 345-350 χιλ. ουγγιών.

H Eldorado Gold διαθέτει ρευστότητα 635 εκατ. Δολαρίων, από τα οποία 385 εκατ. δολ. αντιπροσωπεύουν μετρητά και ταμειακά ισοδύναμα, ενώ 250 εκατ. δολ. αντιστοιχούν σε πιστωτικές γραμμές που δεν έχουν χρησιμοποιηθεί.

[ΠΗΓΗ: http://www.capital.gr/, του Δημήτρη Δελεβέγκου, 29/10/2018]

ΑΠΟΚΛΙΣΕΙΣ 720 ΕΚΑΤ. ΕΥΡΩ ΒΛΕΠΟΥΝ ΟΙ ΕΥΡΩΠΑΙΟΙ ΣΤΟ ΣΧΕΔΙΟ ΤΣΙΠΡΑ

Διαφορά ύψους 720 εκατ. ευρώ υπάρχει ανάμεσα σε Αθήνα και Κομισιόν όσον αφορά στο ύψος του πρωτογενούς πλεονάσματος κάτι που επιβεβαιώνει δυστυχώς το Liberal που εδώ και τρεις εβδομάδες αναφέρει ότι δεν μπορούν να εφαρμοστούν τόσο η μη περικοπή στις συντάξεις και όλα τα μέτρα που ανακοίνωσε ο πρωθυπουργός από τη ΔΕΘ.

Αν και ο κ. Τσίπρας έσπευσε το περασμένο Σάββατο να ανακοινώσει ότι ο προϋπολογισμός εγκρίθηκε από τις Βρυξέλλες, υπονοώντας ότι πέρασε το σχέδιο του για διατήρηση των συντάξεων στα υφιστάμενα επίπεδα και ταυτόχρονα τα θετικά μέτρα (επίδομα ενοικίου μείωση ΕΝΦΙΑ κ.λ.π.), οι Ευρωπαίοι φαίνεται να έχουν διαφορετική άποψη υποστηρίζοντας ότι υπάρχουν αποκλίσεις ύψους 0,4% του ΑΕΠ δηλαδή, 720 εκατ. ευρώ.

Πάντως όπως φαίνεται οι οριστικές αποφάσεις θα ληφθούν, εκτός απροόπτου, στα μέσα Νοεμβρίου, λίγες μέρες πριν την κατάθεση του προϋπολογισμού στη Βουλή και συγκεκριμένα στις 21 Νοεμβρίου.

Ο αναπληρωτής υπουργός Οικονομικών Γ. Χουλιαράκης κατά τη συνεδρίαση του Euroworking group ζήτησε από τους συναδέλφους του,  οι αποφάσεις να ληφθούν νωρίτερα καθώς θα πρέπει να κατατεθεί ο προϋπολογισμός στη Βουλή πριν από την συνεδρίαση του Eurogroup της 3ης Δεκεμβρίου που είναι προγραμματισμένη η συζήτηση για την Ελλάδα προκειμένου να μην χρειασθεί να αλλάξουν τα βασικά μεγέθη του προϋπολογισμού αλλά και να γνωρίζει η ελληνική κυβέρνηση τι μέλλει γενέσθαι με το θέμα των συντάξεων.  

Μάλιστα Ευρωπαίους αξιωματούχος κατά την ενημέρωση των δημοσιογράφων τόνισε ότι αναμένεται να υπάρξει ένα έκτακτο Εurogroup για την μεταρρύθμιση της Ευρωζώνης μέσα Νοεμβρίου και εκεί πιθανό είναι να ληφθούν οι τελικές αποφάσεις και για τις συντάξεις.

Πάντως αρκετά μέλη του Euroworking group συντάχθηκαν κατά κάποιο τρόπο με τις δηλώσεις την περασμένη εβδομάδα του επικεφαλής του ESM  κ. Ρέκλινγκ υποστηρίζοντας ότι θα ήταν κακό για την Ελλάδα στην παρούσα χρονική συγκυρία να μην προχωρήσει τις μεταρρυθμίσεις που έχουν συναποφασισθεί και συγκεκριμένα στην περικοπή των συντάξεων.  

Σε κάθε περίπτωση θα πρέπει τόσο η Ελλάδα όσο και οι Ευρωπαίοι εταίροι να περιμένουν τα αποτελέσματα από τον έλεγχο του προσχεδίου του προϋπολογισμού από τις υπηρεσίες των Βρυξελλών. Από τον πρώτο έλεγχο που έχει γίνει διαπιστώνεται ότι δεν υπάρχει το δημοσιονομικό περιθώριο για να γίνουν όλα. Σημειώνεται ότι η μη περικοπή των συντάξεων θα κοστίζει στον προϋπολογισμό 2 δις. ευρώ ενώ το πακέτο Τσίπρα κοστίζει περί τα 770 εκατ. ευρώ. Συνολικά όλο το πακέτο κοστίζει 2,77 δις. ευρώ.

Και σαν να μην έφθαναν όλα αυτά στο εσωτερικό της χώρας ο ένας μετά τον άλλο υπουργό σχεδιάζουν ελαφρύνσεις στον τομέα τους. Είναι χαρακτηριστικό ότι από το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης έχει προταθεί σύμφωνα με πληροφορίες να αυξηθεί ο ακατάσχετος λογαριασμός για τους αγρότες στα 10.000 ευρώ!

Πρέπει να σημειωθεί ότι στο προσεχές Eurogroup δεν αναμένεται να γίνει συζήτηση για την Ελλάδα, καθώς δεν βρίσκεται στην ατζέντα.

[Φωτογραφία AP]

[ΠΗΓΗ: https://www.liberal.gr/, του Προκόπη Χατζηνικολάου, 28/10/2018]

ΈΣΠΑΣΕ ΤΟ ΕΛΑΤΗΡΙΟ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ – ΧΕΙΡΟΤΕΡΗ ΧΩΡΑ ΓΙΑ ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ

Αυτό που συμβαίνει στην Ελλάδα είναι πραγματικά εντυπωσιακό και ταυτόχρονα απογοητευτικό. Μετά από σχεδόν μία δεκαετία κρίσης και τρία μνημόνια, κατά τη διάρκεια των οποίων υποτίθεται ότι εξυγιάνθηκαν τα δημόσια οικονομικά και μπήκαν σε τάξη αρκετά πράγματα, η χώρα αδυνατεί να προσελκύσει ξένες επενδύσεις, εμφανίζοντας πολύ χειρότερες επιδόσεις από χώρες όπως η Πορτογαλία, η Κύπρος, η Ρουμανία και η Βουλγαρία.

Με τον φορολογικό συντελεστή επί των επιχειρηματικών κερδών να παραμένει στο εξαιρετικά υψηλό επίπεδο του 29% και την οικονομία να υστερεί σημαντικά σε τομείς όπως το θεσμικό πλαίσιο, το πτωχευτικό πλαίσιο και η παροχή κινήτρων για την ανάπτυξη καινοτόμων επιχειρήσεων, η Ελλάδα συνεχίζει να μην είναι ανταγωνιστική όσο θα έπρεπε δεδομένων των θυσιών των τελευταίων ετών.

Τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος δείχνουν ότι, οι Άμεσες Ξένες Επενδύσεις (ΑΞΕ) στη χώρα μας, ενώ κινούνται ανοδικά βρίσκονται στο 1,8% του ΑΕΠ, όταν στην Πορτογαλία – η οποία και αυτή έχει υψηλό φορολογικό συντελεστή 21% – φτάνουν στο 4,6% του ΑΕΠ, στη Βουλγαρία το 3,8% και στη Ρουμανία το 2,3%.

Όπως σημειώνει η Alpha Bank στο Εβδομαδιαίο Δελτίο Οικονομικών Εξελίξεων, η αναπτυξιακή δυναμική των επόμενων ετών δεν θα στηριχθεί όπως παλιά στην ιδιωτική κατανάλωση και γι’ αυτό το λόγο αποτελεί κομβικό σημείο η προσέλκυση Άμεσων Ξένων Επενδύσεων.

Αν δεν τα καταφέρουμε μετά από τόσο μεγάλη κόπωση και προσαρμογή, αποτέλεσμα θα είναι να μη δούμε ποτέ σε εξέλιξη το φαινόμενο του ελατηρίου. Να γίνουμε δηλαδή σαν την Ιταλία, η οποία ενώ είναι η τρίτη μεγαλύτερη οικονομία στην Ευρώπη, έχει εγκλωβιστεί σε μακροχρόνια οικονομική στασιμότητα καθώς δεν έχει καταφέρει να αναπτυχθεί με ρυθμό 2% πάνω από 30 χρόνια.

Είναι, επίσης, ενδεικτικό ότι Κύπρος και Ιρλανδία, δύο χώρες που πέρασαν από μνημόνια, στηρίζουν το αναπτυξιακό τους μοντέλο στις επενδύσεις. Σύμφωνα με την Alpha Bank, η μεταστροφή του παραγωγικού υποδείγματος προς την επενδυτική δαπάνη και τον εξαγωγικό προσανατολισμό προϋποθέτει την ενίσχυση του ακαθάριστου σχηματισμού παγίου κεφαλαίου, ο οποίος την τελευταία δεκαετία μειώθηκε στο 12,5% έναντι 24,5% του ΑΕΠ, φθάνοντας σε επίπεδο χαμηλότερο των αποσβέσεων.

«Το ισχυρό θετικό επενδυτικό shock – με έμφαση στις παραγωγικές και εξωστρεφείς επιχειρήσεις – που απαιτείται προκειμένου να ενισχυθεί η αναπτυξιακή δυναμική και η παραγωγικότητα της ελληνικής οικονομίας, προϋποθέτει τη βελτίωση της εικόνας της χώρας ως διεθνούς επενδυτικού προορισμού καθώς, πρώτον, ορισμένα από τα παραδοσιακά στοιχεία της εγχώριας επενδυτικής δαπάνης παρουσιάζουν σημαντική αδυναμία, και δεύτερον, το αποτύπωμα των ΑΞΕ στην αναπτυξιακή δυναμική εκτιμάται ότι είναι ισχυρότερο», σημειώνει η τράπεζα.

Στο γράφημα που ακολουθεί απεικονίζεται ο μέσος όρος των ΑΞΕ ως ποσοστό του ΑΕΠ για την περίοδο 2015-2017 σε συνδυασμό με την επίδοση του Δείκτη Διεθνούς Ανταγωνιστικότητας. Βλέπουμε ότι η Ελλάδα έχει τη χειρότερη επίδοση στο δείκτη ανταγωνιστικότητας από όλες τις χώρες που προαναφέρθηκαν.

Οι επιμέρους πυλώνες του Δείκτη Διεθνούς Ανταγωνιστικότητος που σχετίζονται στενότερα με την προσέλκυση ξένων επενδύσεων είναι το θεσμικό πλαίσιο και η επιχειρηματική δυναμική. Συγκεκριμένα, στον πυλώνα του θεσμικού πλαισίου, η Ελλάδα κατατάσσεται στην 87η θέση, ενώ στον πυλώνα της επιχειρηματικής δυναμικής, καταλαμβάνει την 72η θέση.

Η κατάρρευση των επενδύσεων στην Ελλάδα αντικατοπτρίζεται με γλαφυρό τρόπο στις ιδιωτικές επενδύσεις σε κατοικίες, οι οποίες αποτελούσαν έναν παραδοσιακό επενδυτικό πυλώνα του ιδιωτικού τομέα της ελληνικής οικονομίας. Την περίοδο 2000-2007, το ποσοστό επενδύσεων σε κατοικίες ως προς το ΑΕΠ ήταν 8,2% κατά μέσο όρο, ενώ το 2017 διαμορφώθηκε στο 0,6%.

Η Alpha Bank τονίζει επίσης τις δυσχέρειες στην εκτέλεση του προγράμματος δημοσίων επενδύσεων οι οποίες δεν συμβάλλουν θετικά στην συσσώρευση φυσικού κεφαλαίου αλλά και το γεγονός ότι η διαθέσιμη ρευστότητα στη χώρα μειώνεται εξαιτίας της πτώσης του διαθέσιμου εισοδήματος και των φορολογικών βαρών.

Επομένως, είναι επιτακτική ανάγκη οι ελληνικές κυβερνήσεις, η σημερινή και οι επόμενες, να δείξουν αποφασιστικότητα και αποτελεσματικότητα στη βελτίωση όλων των παραγόντων που συμβάλλουν στην προσέλκυση Άμεσων Ξένων Επενδύσεων. Να μειώσουν τους φορολογικούς συντελεστές (12,5% σε Ιρλανδία και Κύπρο, 10% στη Βουλγαρία), να δώσουν κίνητρα για καινοτόμες επιχειρήσεις και να βελτιώσουν το πτωχευτικό ρυθμιστικό πλαίσιο. Σε αντίθετη περίπτωση, η οικονομία θα συνεχίσει τρέχει… με πατερίτσες και η ανεργία θα μειώνεται με θέσεις μερικής απασχόλησης.

 

[ΠΗΓΗ: https://www.liberal.gr/, του Κωνσταντίνου Μαριόλη, 28/10/2018]

ΟΙ 2 ΟΡΟΙ ΤΟΥ EUROGROUP ΓΙΑ ΝΑ ΜΗ ΜΕΙΩΘΟΥΝ ΟΙ ΣΥΝΤΑΞΕΙΣ

Διασφάλιση πρωτογενών πλεονασμάτων στο 3,5% του ΑΕΠ αλλά και αποδείξεις ότι το νέο “μείγμα” μέτρων επιταχύνει την ανάπτυξη ζητούν οι θεσμοί από την κυβέρνηση για να συναινέσουν σε μη μείωση των συντάξεων. Οι δύο αυτοί “όροι” έγιναν σαφείς στο EWG της προηγούμενης Πέμπτης.

Η ελληνική πλευρά μιλά για βήματα προόδου και για εκκρεμότητες που θα διευθετηθούν έως τα μέσα Νοεμβρίου. Οι θεσμοί κάνουν σαφές ότι ακόμη όλα τα σενάρια παραμένουν ανοιχτά και περιμένουν πρόσθετα στοιχεία Νοεμβρίου από τις ελληνικές αρχές για να υπάρξει η τελική θέση.

Προς το παρόν αμφισβητούν ότι υπάρχει ο “χώρος” για όλα τα μέτρα/αντίμετρα (δηλαδή για τη μη περικοπή των “παλαιών” συντάξεων, για την εφαρμογή του πακέτου “παροχών” του 2019, για τη διανομή (και φέτος) μερίσματος, αλλά και για την κάλυψη του κόστους για επίδομα θέρμανσης), με το επικρατέστερο προς το παρόν σενάριο να είναι αυτό των “κουρεμένων” αντίμετρων.

Χθες, προέκυψε μέσα από δηλώσεις αξιωματούχου της Ευρωζώνης και η πιθανότητα συμφωνίας στην έκτακτη σύνοδο του Νοεμβρίου, η οποία όμως αν “κλειδώσει” θα έχει ως βασικό στόχο την εμβάθυνση της ΟΝΕ. Τα περιθώρια είναι στενά, καθώς στις 21/11 κατατίθεται ο προϋπολογισμός παράλληλα ανακοινώνεται η έκθεση των θεσμών και το επίσημο “ραντεβού” είναι η σύνοδος της 3ης Δεκεμβρίου.

Σε κάθε περίπτωση, αυτό που επιχειρείται είναι να καμφθούν οι ενστάσεις των θεσμώντόσο στην διατηρισιμότητα των εσόδων, όσο και στην “αναπτυξιακή” διάσταση της ελληνικής θέσης.

Πάντως, αν συνεχιστεί να υφίσταται η “ψαλίδα” ανάμεσα στις εκτιμήσεις της Κομισιόν (που έχει αναλάβει τις διαβουλεύσεις) και αυτές του ελληνικού ΥΠΟΙΚ, απαιτείται ένας συμβιβασμός.

Σύμφωνα διπλωματικές πηγές της ΕΕ η μερική περικοπή των συντάξεων δεν συνιστά το σενάριο με τις πιο μεγάλες “πιθανότητες”, αν και όλες οι εκδοχές παραμένουν στο τραπέζι. Και τούτο καθώς προς το παρόν το “κενό” ανάμεσα στις δύο πλευρές είναι πολύ μικρότερο σε αξία, ίσο με κάποια από τα “αντίμετρα” που συζητείται να “θυσιαστούν” ή να αναβληθούν ώστε να βγει ο “λογαριασμός” των πρωτογενών πλεονασμάτων στο 3,5% του ΑΕΠ.

Ωστόσο, καθώς το θέμα είναι πρωτίστως πολιτικό και οι “παίκτες” είναι πολλοί, τα ζητήματα που βρίσκονται στο “τραπέζι” είναι περισσότερα: συνδέονται με τα ανταλλάγματα αλλά και με τον τρόπο που θα αντιμετωπιστεί νομικά το ζήτημα. Προς το παρόν ενιαία στάση δεν υπάρχει ανά την ΕΕ με μεγάλο “αγκάθι” την θέση του Γερμανικού άξονα.

Σε ελληνικό επίπεδο, οι αποφάσεις έχουν σχέση και με άλλου είδους “αντάλλαγμα”. Η κυβέρνηση, για να λάβει μια ευνοϊκή απόφαση για τις συντάξεις (δηλαδή για τη μη περικοπή τους με “λάιτ” ρήτρες), θα πρέπει να αποδείξει καλή πορεία στις μεταρρυθμίσεις αλλά και σε πεδία που οι “θεσμοί” θεωρούν κομβικά, όπως είναι το εργασιακό, οι ιδιωτικοποιήσεις και η διαφάνεια/δικαιοσύνη.

Παράλληλα, στο τραπέζι τίθεται και το μέρισμα του 2018, το οποίο επίσης τελεί υπό διαβούλευση, καθώς πρέπει να δοθούν πρόσθετα στοιχεία που να διασφαλίζουν το υπερπλεόνασμα του 2018. Και τούτο μετά την υστέρηση εσόδων του Σεπτεμβρίου αλλά και την εκ των υστέρων αναθεώρηση του πλεονάσματος των ετών 2016-2017 που επικύρωσε η Eurostat.

Όσο για τα αντίμετρα του 2019, η κυβέρνηση ουσιαστικά “κρύβει” δημοσιονομικά τη μείωση των φορολογικών συντελεστών στις επιχειρήσεις (αφού θα φανούν με τις δηλώσεις που θα υποβληθούν το 2020), αλλά οι δανειστές θέλουν να νιώθουν “ασφάλεια” σε μακροχρόνιο ορίζοντα. Επιπλέον, καταμετρούν το κόστος/όφελος των μέτρων που προτείνει η κυβέρνηση και από τον τελικό “λογαριασμό” θα φανούν και τα περιθώρια για παροχές.

[ΠΗΓΗ: http://www.capital.gr/, της Δήμητρας Καδδά, 27/10/2018]

ΔΗΜΟΓΡΑΦΙΚΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΚΑΙ ΟΡΥΚΤΟΙ ΠΟΡΟΙ

Πρόσφατα, επιστημονική επιτροπή της Βουλής ολοκλήρωσε μία μελέτη σχετική με το δημογραφικό πρόβλημα που θα αντιμετωπίσει η Ελλάδα το 2050. Στους στόχους και κατευθυντήριες γραμμές που παρουσιάζει η μελέτη για την πολιτική ανόρθωσης της γονιμότητας στη χώρα μας προτείνονται τα εξής:

Πρώτον, να δοθεί έμφαση κυρίως στην δημιουργία ευνοϊκού για την τεκνογονία περιβάλλοντος. Εάν τελικά ληφθούν και μέτρα επιδοματικού χαρακτήρα, αυτά θα πρέπει βασικά να στοχεύουν τις πρώτες και δεύτερες γεννήσεις. Δεύτερον, οι επιδοματικές πολιτικές έχουν άκρως περιορισμένη εμβέλεια και δεν έχουν ιδιαίτερα αποτελέσματα παρά μόνον αν συνδυαστούν και με μέτρα εναρμόνισης της επαγγελματικής με την οικογενειακή ζωή.

Η μελέτη της Βουλής αναγνωρίζει το οξύ μεταναστευτικό πρόβλημα των Ελλήνων, οι οποίοι φεύγουν από τη χώρα μαζικά αναζητώντας σε άλλες χώρες εργασία. Σύμφωνα με τη μελέτη «ως κεντρικός στόχος της μεταναστευτικής πολιτικής πρέπει να τεθεί η ανακοπή της εξόδου από την χώρα μας και η αλλαγή του πρόσημου του μεταναστευτικού ισοζυγίου…

Τα προαναφερθέντα προφανώς συνδέονται αφενός μεν με την ριζική αλλαγή της οικονομικής κατάστασης και υψηλούς ρυθμούς μεγέθυνσης και ανάπτυξης, αφετέρου δε με μέτρα που θα διευκολύνουν τον επαναπατρισμό τμήματος των νέων Ελλήνων που μετανάστευσαν την τρέχουσα δεκαετία και με ενεργές πολιτικές ενσωμάτωσης των εγκατεστημένων αλλοδαπών».

Ένας νάνος με έναν γίγαντα

Το 2016 είχε δοθεί μία επιπλέον διάσταση του δημογραφικού προβλήματος που θα αντιμετωπίσει η Ελλάδα έως το 2050: η γεωπολιτική διάσταση. Η Τουρκία το 2050 θα έχει περίπου 95 εκατομμύρια κατοίκους. Εάν δεν αλλάξουν ραγδαία τα δημογραφικά δεδομένα με στοχευμένες πολιτικές, η Ελλάδα το 2050 θα είναι ένας νάνος, ο οποίος θα συνορεύει με ένα γίγαντα.

Η Τουρκία για να αντέξει ως ενιαία χώρα, συγκροτημένη σε κράτος, πρέπει να αποκτήσει οπωσδήποτε πρόσβαση σε ενεργειακούς πόρους. Ειδάλλως, δεν θα μπορέσει να ταΐσει και ζεστάνει τα 95 περίπου εκατομμύρια πληθυσμού της το έτος 2050.

Αν δεν αποκτήσει πρόσβαση σε ενέργεια, η Τουρκία θα καταρρεύσει. Θα διαλυθεί. Το 2016, ο Βεϊσέλ Έρογλου (υπουργός Δασών και Υδάτινων Υποθέσεων της Τουρκίας) φέρεται πως έθεσε την ημερομηνία-στόχο για την ολοκλήρωση της αναβίωσης της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας: το έτος 2053. Εάν αυτή η αναφορά του Έρογλου είναι αληθής (ας υπογραμμισθεί η λέξη «εάν»), τότε τα παραπάνω δεδομένα αποκτούν ακόμη μεγαλύτερο βάρος-αξιοπιστία.

Η επιτροπή της Βουλής ορθότατα συνδέει την επίλυση του δημογραφικού προβλήματος με μέτρα οικονομικού χαρακτήρα και πολιτικές ριζικής αλλαγής της οικονομικής κατάστασης. Από πού, όμως, θα προέλθουν οι απαραίτητοι οικονομικοί πόροι για τη στήριξη τέτοιων κοινωνικών-οικονομικών-δημογραφικών πολιτικών;

Η Ελλάδα, όσον αφορά το Δείκτη Οικονομικής Ελευθερίας, το 2018 βρίσκεται στην 108η θέση παγκοσμίως (ανάμεσα σε 162 χώρες) μαζί με τη Σουαζιλάνδη και κοντά στη Ναμίμπια! Και οι δύο χώρες βρίσκονται στην Αφρική. Η Κύπρος βρίσκεται στην 18η θέση, η Ρουμανία στην 20η και η Αλβανία στην 34η θέση.

Ο ρόλος των ορυκτών

Σε αυτό μπορούν να συμβάλλουν, μεταξύ άλλων φυσικά, και οι ορυκτοί πόροι. Η αξιοποίηση των ορυκτών πόρων προσφέρει αυτή τη δυνατότητα. Το κράτος θα έχει τη δυνατότητα να δημιουργήσει οικονομικούς πόρους από την αξιοποίηση των ορυκτών πόρων. Tα έσοδα του κράτους από τα μερίσματα, τα δικαιώματα και τη φορολογία των εταιρειών που θα αναλάβουν την έρευνα και την εκμετάλλευση των κοιτασμάτων υδρογονανθράκων θα αυξηθούν.

Το άρθρο 161 του νόμου 4001/2011, προβλέπει τη φορολογία με συντελεστή 20% των αναδόχων (εταιρειών) που πρόκειται να πραγματοποιήσουν τις έρευνες / εκμεταλλεύσεις των κοιτασμάτων των ελληνικών υδρογονανθράκων.

Ο νόμος 4162/2013 αφορά την ίδρυση του Εθνικού Λογαριασμού Κοινωνικής Αλληλεγγύης Γενεών (ΕΛΚΑΓ). Σκοπός του Εθνικού Λογαριασμού είναι η δημιουργία αποθεματικού για τη χρηματοδότηση των κλάδων σύνταξης των Φορέων Κοινωνικής Ασφάλισης και κυρίως για τη διασφάλιση των συντάξεων των νέων γενιών.

Ωστόσο, οι ορυκτοί πόροι, όπως οι υδρογονάνθρακες αλλά και οι σπάνιες γαίες, ή μας αρέσει ή δεν μας αρέσει, σχετίζονται με θέματα γεωπολιτικής και γεωστρατηγικής υφής. Το 2015 είχαν κατατεθεί δημοσίως τρεις προτάσεις οι οποίες επαναλαμβάνονται:

Μικρό ποσοστό από το 20% των εσόδων του κράτους από τους υδρογονάνθρακες (και από τις σπάνιες γαίες αλλά και από όλα τα υπόλοιπα ορυκτά) να κατατίθεται σε Ειδικό Ταμείο για την Ενίσχυση της Εθνικής Άμυνας.

Η χρηματοδότηση από τον Εθνικό Λογαριασμό να αφορά επίσης επιστημονική έρευνα σε ελληνική στρατιωτική τεχνολογία.

Δημιουργία μόνιμης συνεργασίας σε άμεσο επίπεδο μεταξύ Υπουργείου Ανάπτυξης, Ακαδημίας Αθηνών και Υπουργείου Εθνικής Άμυνας για δημιουργία τεχνογνωσίας / τεχνολογίας στρατιωτικής υφής.

Κάνε το όπως ο Καναδάς

Όσοι ακόμη αντιδρούν στην αξιοποίηση των ορυκτών πόρων και ιδιαιτέρως των υδρογονανθράκων, το κάνουν λόγω κεκτημένης ταχύτητας περασμένων δεκαετιών και παρωχημένων ιδεολογημάτων: πόσο ακόμη πρέπει να πολεμηθούν οι επενδύσεις στη χώρα μας;

Δεν φτάνει ο πάτος που έχουμε πιάσει; Πόσο πιο κάτω πια; Όσοι υποστηρίζουν πως υπάρχουν και άλλες ενεργειακές εναλλακτικές (υπονοώντας την πράσινη ενέργεια) θα συμφωνήσω μαζί τους, αλλά να προστεθεί το γεγονός ότι ακόμη και οι φανατικοί υποστηρικτές της Συμφωνίας του Παρισιού για την Κλιματική Αλλαγή δεν διστάζουν να αξιοποιήσουν ταυτόχρονα και τους υδρογονάνθρακες χάριν της ανάπτυξης της χώρας τους.

Παν μέτρον άριστον. Αδιαμφισβήτητο παράδειγμα ο Καναδάς, του οποίου ο «πράσινος» λαοπρόβλητος ηγέτης, ο κ. Τριντό, ανακοίνωσε πολύ πρόσφατα (2 Οκτωβρίου 2018) με μεγάλη υπερηφάνεια την έναρξη του μεγαλύτερου ιστορικά ενεργειακού έργου του Καναδά ύψους 40 δισ. δολαρίων. Tο έργο αφορά την παραγωγή και μεταφορά υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) από το Dawson Creek προς τις ακτές του Καναδά με αγωγό μήκους 640 χιλιομέτρων.

Το αξιοσημείωτο; Ο αγωγός θα περνά μέσα από περιοχές αυτόχθονων ινδιάνων (indigenous people) με τη συγκατάθεσή τους. Κανείς εκ των περιβαλλοντικά «ευαίσθητων» δεν αντέδρασε σε αυτό το πραγματικά μεγαλειώδες έργο του κατά τα άλλα «πράσινου» Τριντό. Η αξιοποίηση των ορυκτών πόρων της χώρας μας πρέπει να επιταχυνθεί με αυστηρότατη τήρηση της σχετικής νομοθεσίας και απόλυτο σεβασμό στο περιβάλλον. Είναι θέμα εθνικής επιβίωσης.

* Ο Σωτήρης Καμενόπουλος είναι κάτοχος διδακτορικού τίτλου από τη Σχολή Μηχανικών Ορυκτών Πόρων του Πολυτεχνείου Κρήτης. Οι τομείς του ερευνητικού του ενδιαφέροντος είναι η βιώσιμη αξιοποίηση των ορυκτών πόρων, η γεωπολιτική και η διαχείριση κινδύνων.

[ΠΗΓΗ: http://politesaristoteli.blogspot.com/, του Δρ. Σωτήρη Καμενόπουλου, από slpress.gr, 27/10/2018]

ΧΡΥΣΑΦΙ ΓΙΑ ΤΗ ΧΩΡΑ Ο OΡΥΚΤΟΣ ΠΛΟΥΤΟΣ

Εάν θέλουμε να βρούμε δισεκατομμύρια, μπορεί και τρισεκατομμύρια, δεν χρειάζεται παρά να κοιτάξουμε κάτω. Στο υπέδαφος η Ελλάδα διαθέτει σημαντικές ποσότητες κοιτασμάτων σε λιγνίτη, βωξίτη, νικέλιο, μαγνησίτη, σπάνιες γαίες, χρυσό, πετρέλαιο, και φυσικά ο κατάλογος δεν σταματά εκεί. Ο ορυκτός πλούτος της χώρας αποτελεί ένα πλεονέκτημα άμεσης εκμετάλλευσης, που θα αποφέρει σημαντικά οφέλη ειδικά στην περιφέρεια, ωθώντας στην αποκέντρωση και παράλληλα δίνοντας ευκαιρίες και κίνητρα ώστε να δημιουργηθούν νέα οικονομικά κέντρα.

Είναι αξιοπρόσεκτο ότι μεταξύ των κρατών μελών της Ε.Ε. η Ελλάδα κατατάσσεται πρώτη στο μερίδιο της αξίας εξαγωγών. Οι πωλήσεις της εξορυκτικής βιομηχανίας το 2013 ανήλθαν σε 2,1 δισ. ευρώ, ενώ απασχολούνταν πάνω από 15,5 χιλιάδες άνθρωποι. Στην κορυφή των εξαγωγών βρίσκεται το αλουμίνιο (300 εκατ. ευρώ το 2015), και ακολουθούν το νικέλιο (192 εκατ. ευρώ) και η αλουμίνα (110 εκατ. ευρώ), ενώ και σε πολλές περιπτώσεις άλλων ορυκτών πρώτων υλών έχει αυξηθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια ο δυναμισμός των εξαγωγών, με ενδεικτικό παράδειγμα το μάρμαρο, τα βιομηχανικά ορυκτά και μέταλλα. Σημαντικό ρόλο σ’ αυτή τη διαδικασία σαφώς έπαιξε η εύκολη πρόσβαση που έχουν οι αντίστοιχες βιομηχανίες στον Πειραιά, ένα από τα μεγαλύτερα λιμάνια της Μεσογείου, με ιδιαίτερη στρατηγική θέση.

Σε όλα τα παραπάνω μπορούμε να προσθέσουμε ότι ο κλάδος, ακόμα και όταν ήρθε αντιμέτωπος με την κρίση, έδειξε μια συνολικότερη ανθεκτικότητα (οι μισθοί και ο αριθμός των απασχολουμένων μεταβλήθηκαν ελάχιστα έως καθόλου), στοιχείο που υποδηλώνει ότι υπάρχει η δυνατότητα να δώσει ώθηση και σε άλλους τομείς, όπως οι μεταποιητικές δραστηριότητες, ώστε να αναδειχτούν σε μεγάλους παίκτες τουλάχιστον περιφερειακά

Δεν αξιοποιούμε πλήρως τα κοιτάσματά μας

Σύμφωνα με έρευνες, ένα από τα μεγαλύτερα κοιτάσματα πανευρωπαϊκά βρίσκεται στη βορειοανατολική Χαλκιδική, όπου υπολογίζεται ότι υπάρχουν «θαμμένοι» περίπου 160 τόνοι χρυσού, 2.000 τόνοι αργύρου, πάνω από 1 εκατ. τόνοι χαλκού και σχεδόν 1,5 εκατ. τόνοι μολύβδου και ψευδαργύρου.

Έκθεση της Ακαδημίας Αθηνών για το 2018 με τίτλο «Ενεργειακές προοπτικές της Ελλάδας» αναφέρει ότι, αν η χώρα μας αξιοποιήσει πλήρως τον πετρελαϊκό πλούτο που διαθέτει (βέβαια για αν γίνει κάτι τέτοιο είναι απαραίτητη η δημιουργία κρατικού φορέα για τη χρηματοδότηση και έρευνα, αλλά αυτό είναι μια άλλη συζήτηση), θα μπορέσει να καλύψει τις εσωτερικές ενεργειακές ανάγκες της για περίπου 139 χρόνια.

Φυσικά, δεν είναι μόνο ο χρυσός, το πετρέλαιο και οι υδρογονάνθρακες. Υπάρχει ανάγκη να πραγματοποιηθούν και έρευνες προκειμένου να εντοπιστούν κοιτάσματα σπάνιων γαιών σε περιοχές όπως η Χαλκιδική, η Θράκη και αλλού. Ο εντοπισμός και η κατάλληλη αξιοποίησή τους θα δώσει μια εντελώς διαφορετική διάσταση στην οικονομία της χώρας, στις εξαγωγές, στην απασχόληση και στους μισθούς.

Είναι αλήθεια ότι η πολιτεία δεν έχει σταθεί αρωγός στις προσπάθειες να δημιουργηθεί βαριά βιομηχανία και να αξιοποιήσει η πατρίδα μας τον ορυκτό της πλούτο. Ο τεράστιος αριθμός μικρών και μεσαίων βιομηχανιών και βιοτεχνιών που παράγουν προϊόντα υψηλής προστιθέμενης αξίας (π.χ. χαλυβουργία, κλωστοϋφαντουργία) μπορούν να δώσουν χιλιάδες νέες θέσεις εργασίας, να περιορίσουν τις εισαγωγές, να ενισχύσουν τις εξαγωγές, να συνεισφέρουν στην οικονομία. Ενδεικτικά, τα χρόνια της κρίσης αυξάνεται με ταχύτατο ρυθμό η παραγωγή προϊόντων δεύτερης μεταποίησης αλουμινίου από ελληνικές μεταποιητικές μονάδες, όπως φύλλων και foils (τα πρώτα χρησιμοποιούνται ως καινοτόμα αντιολισθητικά πατώματα σε φορτηγά ψυγεία έως και σε ταχύπλοα της ακτοπλοΐας, ενώ τα δεύτερα έχουν εφαρμογές στη συσκευασία τροφίμων, φαρμάκων κ.ά.). Από το 2008 οι ετήσιος εξαγωγές έχουν σχεδόν διπλασιαστεί, αγγίζοντας τα 800 εκατ. ευρώ ετησίως. Τα κέρδη που προέρχονται από τέτοιες δραστηριότητες θα αποκτήσουν πολλαπλασιαστικά οφέλη που θα ισχυροποιήσουν ακόμα περισσότερο τη θέση της Ελλάδας στη σημερινή αβέβαιη εποχή. Στο πλαίσιο αυτό, οι πολιτικές αποφάσεις που απαιτούνται, όπως η δημιουργία ειδικού πλαισίου χωροταξικού σχεδιασμού, ο εκσυγχρονισμός του μεταλλευτικού κώδικα, η απλοποίηση και επιτάχυνση των αδειοδοτήσεων, πρέπει να επισπευσθούν.

Πέρυσι έγραφε ο ΣΕΒ σε special report αναφορικά με τις εξορυκτικές δραστηριότητες: «Με το κατάλληλο εθνικό σχέδιο, η εκμετάλλευση του ορυκτού πλούτου μπορεί να αποτελέσει αιχμή για σημαντικές νέες επενδύσεις. Μάλιστα, καθώς ο κλάδος είναι έντασης κεφαλαίου και παραδοσιακά έχει καταφέρει να προσελκύσει επενδύσεις από το εξωτερικό, αυτό σημαίνει ότι μπορεί να συνεισφέρει ουσιαστικά και εμβληματικά στην επενδυτική κινητοποίηση που έχει ανάγκη η χώρα. Οι επενδύσεις αυτές με τη σειρά τους μπορεί να οδηγήσουν τον κλάδο στην πρώτη γραμμή της βιώσιμης ανάπτυξης, επιταχύνοντας τη μετάβαση προς την κυκλική οικονομία και αξιοποιώντας τις σχετικές νέες τεχνολογίες ως ευκαιρίες ανάπτυξης».

Η πλήρης αξιοποίηση του ορυκτού πλούτου, οι ευκαιρίες για επενδύσεις και ό,τι αυτό συνεπάγεται, εφόσον λειτουργήσουν προς όφελος της χώρας, με μισθούς που θα ανταποκρίνονται στις ανάγκες των εργαζομένων, δημιουργούν το ζητούμενο της εποχής, της Ελλάδας που παράγει.

Τα πλεονεκτήματα που προκύπτουν όχι μόνο στον κλάδο της εξόρυξης, αλλά και σε όλους τους υπόλοιπους τομείς που θα υποστηρίξει, θα έχουν ακόμα μεγαλύτερη ένταση αν πλαισιωθούν από πολιτικές κατευθύνσεις που θα αντιστρέφουν το brain drain και θα εκμεταλλεύονται όσες δυνατότητες προσφέρει η ψηφιακή εποχή και η τέταρτη βιομηχανική επανάσταση.

Και αν όλα αυτά συνδυαστούν με τα υπόλοιπα διεθνώς ανταγωνιστικά πλεονεκτήματα της χώρας, όπως είναι ο τουρισμός, η ναυτιλία, η αγροτική παραγωγή κ.ά., τότε θα αναδυθεί εναργέστερη η δυνατότητα να οδηγηθούμε αθροιστικά στη συνολικότερη ανάκαμψη της χώρας.

[ΠΗΓΗ: ΣΤΕΝΤΟΡΑΣ, του Απόστολου Ζαβιτσάνου, 27/10/2018]