ΑΝΤΙΣΤΡΟΦΗ ΜΕΤΡΗΣΗ ΓΙΑ ΤΟ ΝΕΟ ΚΑΤΩΤΑΤΟ ΜΙΣΘΟ – ΤΑ ΣΕΝΑΡΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΥΞΗΣΗ

Προτάσεις για αυξήσεις από το 5,5% έως μέχρι και το 15,5% πέφτουν στο τραπέζι της κυβέρνησης σε σχέση με την αύξηση του κατώτατου μισθού από την 1η Απριλίου 2023.

Ασφαλείς πληροφορίες του Capital.gr αναφέρουν πως μερίδα των μικρομεσαίων, μέσω των αρμόδιων φορέων τους που εμπλέκονται στη διαβούλευση για την αναπροσαρμογή του κατώτατου μισθού σε λιγότερο από 2 μήνες από σήμερα, θα προτείνει αύξηση 8% -10%. Αυτό σημανει κατώτατο μισθό (μικτό) μεταξύ 770 – 784 ευρώ. Την ίδια ώρα, το Ινστιτούτο Εργασίας της ΓΣΕΕ έχει ήδη δημοσιοποιήσει την πρόταση του για αύξηση 15,5%, η οποία σημαίνει κατώτατο μισθό (μικτό) στο ύψος των 826 ευρώ.

Την περασμένη Παρασκευή 3 Φεβρουαρίου έληξε η προθεσμία, κατά την οποία οι κοινωνικοί εταίροι αλλά και εμπλεκόμενοι επιστημονικοί φορείς και ερευνητικά ινστιτούτα έπρεπε να υποβάλουν τις εκθέσεις – προτάσεις τους.

Η ελάχιστη αύξηση που βρίσκεται στο τραπέζι της διαβούλευσης ανέρχεται κοντά στα 5,5%, προκειμένου ο κατώτατος μισθός θα φτάσει στα προμνημονιακά επίπεδα των 751 ευρώ έναντι των 713 ευρώ που είναι σήμερα.

Σημειώνεται πως το 2022, η κυβέρνηση έδωσε 2 διαδοχικές αυξήσεις, την 1η Ιανουαρίου (2%) και την 1η Μαΐου (7,5%) ανεβάζοντας τον κατώτατο μισθό στα 713 ευρώ ένατι των 650 ευρώ που ήταν το 2019 -2021 μετά την αύξηση (11%), την οποία έδωσε η προηγούμενη κυβέρνηση (ΣΥΡΙΖΑ) την 1η Φεβρουαρίου 2019.

Το χρονοδιάγραμμα προβλέπεται από εδώ και στο εξής ως ακολούθως:

– Η διαβίβαση του υπομνήματος και της τεκμηρίωσης κάθε διαβουλευομένου από την Επιτροπή Συντονισμού της διαβούλευσης προς τους λοιπούς εκπροσώπους των κοινωνικών εταίρων, με πρόσκληση για προφορική διαβούλευση, θα πραγματοποιηθεί το αργότερο έως τις 10 Φεβρουαρίου 2023.

– Η διαβίβαση όλων των υπομνημάτων και της τεκμηρίωσης των διαβουλευομένων, καθώς και της έκθεσης των εξειδικευμένων επιστημονικών και ερευνητικών φορέων, στο Κέντρο Προγραμματισμού και Οικονομικών Ερευνών (ΚΕΠΕ) προς σύνταξη Σχεδίου Πορίσματος Διαβούλευσης, θα πραγματοποιηθεί το αργότερο έως τις 20 Φεβρουαρίου 2023.

– Το σχέδιο του πορίσματος διαβούλευσης θα ολοκληρωθεί το αργότερο έως τις 28 Φεβρουαρίου 2023.

– Τέλος, η εισήγηση του υπουργού Εργασίας και Κοινωνικών Υποθέσεων προς το Υπουργικό Συμβούλιο για τον καθορισμό του κατώτατου μισθού των υπαλλήλων και του κατώτατου ημερομισθίου των εργατοτεχνιτών θα υποβληθεί το αργότερο έως τις 10 Μαρτίου 2023.

– Ο νέος κατώτατος μισθός θα ισχύσει από την 1η Απριλίου 2023.

[ΠΗΓΗ: https://www.capital.gr/, του Δημήτρη Κατσαγάνη, 6/2/2023]

«ΚΟΥΝΟΥΝ» ΜΑΝΤΗΛΙ ΚΑΙ ΦΕΤΟΣ ΜΑΓΕΙΡΕΣ ΚΑΙ ΣΕΡΒΙΤΟΡΟΙ – ΚΑΜΠΑΝΑΚΙ ΓΙΑ ΤΡΥΠΑ 100.000 ΚΕΝΩΝ ΘΕΣΕΩΝ ΣΤΟΝ ΤΟΥΡΙΣΜΟ – «ΔΕΝ ΦΤΑΝΕΙ Η ΝΕΑ ΣΥΜΒΑΣΗ»

Πάνω από 100.000 συνολικά θέσεις εργασίας αναμένεται να μείνουν κενές στον κλάδο του τουρισμού το 2023 εκτιμά ο Πρόεδρος της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Ξενοδόχων (ΠΟΞ) Γρηγόρης Τάσιος, προκαλώντας και φέτος πονοκέφαλο η έλλειψη χεριών στη βαριά βιομηχανία της χώρας.

Την ίδια ώρα τα μηνύματα των προκρατήσεων δείχνουν αύξηση φέτος κατά 20% των αφίξεων σε σχέση με πέρσι, γεγονός που κάνει την εξίσωση του προβλήματος ακόμη πιο δύσκολη.

Αγώνα δρόμου για την εύρεση προσωπικού ξεκίνησαν νωρίτερα από κάθε άλλη χρονιά οι επαγγελματίες του τουρισμού κατακλύζοντας με αγγελίες το διαδίκτυο και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και διοργανώνοντας ημερίδες καριέρας σε όλη την επικράτεια, χωρίς, όμως, η ανταπόκριση να είναι μέχρι στιγμής η αναμενόμενη. «Με την αλλαγή του χρόνου όλοι οι επαγγελματίες του κλάδου έχουν ενεργοποιηθεί για να βρουν προσωπικό, ψάχνονται περισσότερο αλλά κανείς δεν ξέρει που θα βγάλει αυτή η προσπάθεια. Σε κάθε περίπτωση δεν υπάρχει κάτι οργανωμένο και δεν γνωρίζω ότι θα ρθει από κάποια χώρα συγκεκριμένος αριθμός εργαζομένων για να καλύψει τα κενά» εξηγεί ο Πρόεδρος του Επαγγελματικού Επιμελητηρίου Χαλκιδικής Γεώργιος Γκιλής στη γεωγραφική περιοχή του οποίου ήταν αρκετά οξυμένο πέρσι το πρόβλημα.

Καταφεύγουν σε πατέντες για να μην κλείσουν

Για άλλη μια χρονιά οι επιχειρηματίες στον ξενοδοχειακό χώρο αλλά και στον χώρο της εστίασης θα αναγκαστούν να καταφύγουν σε λύσης ανάγκης προκειμένου να «κρατηθούν» και να λειτουργήσουν είτε μειώνοντας τα διαθέσιμα τραπέζια, είτε επιστρατεύοντας συγγενείς και φίλους για να καλύψουν το προσωπικό που λείπει, είτε βγάζοντας πιάτα από το μενού, είτε μειώνοντας τις ώρες λειτουργίας της επιχείρησης εξηγεί στο ethnos.gr o πρόεδρος της Ομοσπονδίας Αρχιμαγείρων Ελλάδος Τάσος Ζησόπουλος.

«Θα έχουμε πρόβλημα πάλι φέτος. Ο επαγγελματίας δεν θα κλείσει το μαγαζί του. Θα υπολειτουργήσει. Θα επιστρατεύσει την μάνα του, την ξαδέρφη του, την θεία του για να βάλουν ένα…χεράκι αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι θα προσφέρει υπηρεσία υψηλού επιπέδου. Θα αναγκαστεί να κάνει πατέντα. Και ανάλογα με τον επιχειρηματία αρχίζει μια εξίσωση» τονίζει ο κ. Ζησόπουλος. Το κομμάτι της λάντζας καλύπτεται εδώ και χρόνια από αλλοδαπούς ενώ και στις δεύτερες δουλειές θα αναγκαστούν να προσλάβουν και φέτος ξένους εργαζόμενους οι επιχειρηματίες.

Ινστιτούτο Τουριστικών Ερευνών και Προβλέψεων: Στα ξενοδοχεία έμειναν κενές 60.000 θέσεις το 2022

«Διακρίνω ότι το πρόβλημα θα υπάρχει και φέτος» τονίζει από την πλευρά του στο ethnos.gr o Πρόεδρος της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Ξενοδόχων (ΠΟΞ) Γρηγόρης Τάσιος. Ήδη για το 2022 το Ινστιτούτο Τουριστικών Ερευνών και Προβλέψεων (ΙΤΕΠ) του ΞΕΕ ανακοίνωσε ότι το 2022 υπήρξαν 60.000 κενές θέσεις μόνο στα ξενοδοχεία οι οποίες δεν καλύφθηκαν. «Δεν βλέπω να αλλάζει κάτι δυστυχώς το 2023. Αυτή τη στιγμή η αγορά κάνει μια εκτίμηση για κενές θέσεις στον κλάδο του τουρισμού που θα ξεπερνά τις 100.000. Η περίοδος που διανύουμε είναι μια περίοδος που αναζητούμε προσωπικό μέσω αγγελιών και διοργάνωση ημερών καριέρας, αλλά φαίνεται ότι το πρόβλημα θα υπάρχει. Η πρόσκληση για εργαζόμενους από τρίτες χώρες δεν φαίνεται να προχωρά στο βαθμό που θέλουμε τόσο με την βελτίωση της νομοθεσίας όσο και με την ουσιαστική παρέμβαση των κοινωνικών εταίρων. Αυτό που είναι σίγουρό είναι ότι δυσκολευόμαστε να έχουμε μια καλή σεζόν με την έννοια της εύρεσης προσωπικού» λέει στο ethnos.gr o Πρόεδρος της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Ξενοδόχων. 

Προτιμούν τις οχτάμηνες συμβάσεις στους δήμους από τις τουριστικές επιχειρήσεις

Ο κ. Τάσιος αποδίδει το πρόβλημα έλλειψης χεριών στην φυγή πολλών εργαζόμενων στο εξωτερικό κατά τη διάρκεια της πανδημίας αλλά και στην έντονη εποχικότητα του τουριστικού επαγγέλματος που δεν το καθιστά ελκυστικό. «Δεν είναι μόνο θέμα αμοιβών» απαντά, αλλά είναι και θέμα συνθηκών εποχικότητας που πάρα πολλοί ηλικίας 25-26 ετών δεν θέλουν να εργαστούν στον κλάδο αυτό γιατί επιλέγουν άλλες δουλειές με διαφορετικές δεξιότητες. Οι συνεχόμενες προσκλήσεις των οχταμήνων της αυτοδιοίκησης δημιουργούν, σύμφωνα με τον κ. Τάσιο, ακόμη έναν ανασχετικό παράγοντα. «Στα οχτάμηνα των δήμων προσλαμβάνεται κάποιος με λιγότερα χρήματα απ΄ ότι σε μια. τουριστική επιχείρηση, αλλά ξέρει ότι δουλεύει πενθήμερο και έχει ωράριο Δημοσίου».

«Ρισκάρουμε το γαστρονομικό προφίλ της χώρας»

Τον κίνδυνο να χαθεί η έξωθεν καλή μαρτυρία του γαστριμαργικού τουρισμού της χώρας λόγω της αντικατάστασης των ελληνικών χεριών με ξένα υπογραμμίζει ο πρόεδρος της Ομοσπονδίας Αρχιμαγείρων Ελλάδος. Ένα 20% από τα εκατομμύρια των τουριστών που επισκέπτεται την χώρα μας, θέλει την γαστρονομική Ελλάδα, όχι μόνο τον ήλιο και τη θάλασσα εκτιμά ο κ. Ζησόπουλος. «Αν έχουμε τέτοιες ελλείψεις φέτος που τις υπολογίζω κοντά στις 70.000 θέσεις, πως θα εξυπηρετήσουμε ποιοτικά το κομμάτι του γαστρονομικού τουρισμού;» αναρωτιέται.

Και εξηγεί: Ο Έλληνας μάγειρας και ζαχαροπλάστης θα βάλει την πινελιά του και το φιλότιμο. Δεν είναι το ίδιο με τους ξένους ό,τι και να κάνουμε, ό,τι και να πούμε. Δεν πουλάμε το γαστρονομικό προφίλ της Ισπανίας και της Γαλλίας. Πουλάμε Ελλάδα. Και οι ξένοι εργαζόμενοι δεν έχουν την γαστρονομική κουλτούρα της Ελληνίδας μάνας και γιαγιάς. Χρειάζονται ελληνικά χέρια στις κύριες δουλειές της κουζίνας ώστε να αποτυπωθεί και να προβληθεί σωστά η γαστρονομική ποιότητα και το προφίλ της χώρας. Για να γίνει αυτό απαιτούνται ανθρώπους που θα πληρώνονται σωστά και θα έχουν ανθρώπινες ανέσεις για να μπορούν να βγάλουν τη σεζόν και να έχουμε το αποτέλεσμα που θέλουμε».

Καλή η κλαδική σύμβαση αλλά πρέπει να λυθεί και το πρόβλημα με τη διάρκεια του ταμείου ανεργίας

Σχολιάζοντας την νέα εθνική κλαδική συλλογική σύμβαση εργασίας στον ξενοδοχειακό κλάδο που υπογράφτηκε πρόσφατα ο κ. Ζησόπουλος εκτιμά ότι αν και έγινε ένα μεγάλο βήμα και αντιστράφηκε προς το θετικό το κλίμα τα σενάρια για την κάλυψη των θέσεων δε είναι αισιόδοξα. Αγκάθι που δεν έχει λυθεί και επιδρά ως ανασταλτικός παράγοντας στα κατώτερα μπριγκάντα της κουζίνας και του ζαχαροπλαστείου είναι και η διάρκεια του ταμείου ανεργίας.

«Δεν μπορεί όταν θέλουμε έναν άξιο υπάλληλο και εργαζόμενο στην γαστρονομία να του λέμε ολοκληρώθηκε τον Οκτώβριο η σεζόν και θα έχεις ταμείο ανεργίας τρεις μήνες μέχρι τα Χριστούγεννα και μετά ο Θεός να βάλει το χέρι του… Δεν πρέπει να μείνει χωρίς εισόδημα μέχρι τον Απρίλιο ή τον Μάιο που θα ξαναπάει σεζόν. Πρέπει αυτό το κράτος να το καλύψει.  Μέχρι πέρσι αυτό δεν καλύπτονταν» καταλήγει ο κ.Ζησόπουλος.

[ΠΗΓΗ: https://www.ethnos.gr/, του Τίμου Φακαλή, 6/2/2023]

ΚΟΡΟΝΟΪΟΣ: ΤΑ 4 ΠΡΩΤΑ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ ΠΟΥ ΕΜΦΑΝΙΖΟΝΤΑΙ ΣΤΗ ΜΕΤΑΛΛΑΞΗ ΌΡΘΡΟΣ – ΤΑ ΠΡΟΕΙΔΟΠΟΙΗΤΙΚΑ ΣΗΜΑΔΙΑ

Έχοντας την ονομασία Όρθρος (το νέο στέλεχος πήρε το όνομα από τον δικέφαλο σκύλο της ελληνικής μυθολογίας, αδελφό του Κέρβερου και της Λερναίας Ύδρας), η CH.1.1 είναι η νέα υπο-παραλλαγή της Όμικρον που ήδη έχει εντοπιστεί σε περισσότερες από εξήντα χώρες, ανάμενα στις οποίες και η Ελλάδα, και αναμένεται να γίνει ένα από τα κυρίαρχα στελέχη στο Ηνωμένο Βασίλειο.

Στοιχεία από το Ινστιτούτο Sanger, έναν από τους μεγαλύτερους ιστοτόπους επιτήρησης του Ηνωμένου Βασιλείου που αναλύει στελέχη που κυκλοφορούν στη χώρα, έδειξαν ότι η Όρθρος βρισκόταν πίσω από το 36% όλων των τεστ Covid που αναλύθηκαν στην Αγγλία στις 14 Ιανουαρίου.

Στην Ελλάδα, σύμφωνα με τη χθεσινή επιδημιολογική έκθεση του ΟΕΔΥ για την εβδομάδα που πέρασε, η υπο-παραλλαγή CH.1.1 αντιστοιχεί σε ποσοστό περίπου 27% των στελεχών ΒΑ.2, ενώ ακολουθεί η υπο-παραλλαγή XBB με ποσοστό 13%, σύμφωνα με το thetoc.gr.

Τα σημάδια

Όσο η υπο-παραλλαγή επεκτείνεται, τόσο περισσότερα δεδομένα για τα χαρακτηριστικά της γίνονται γνωστά. Σύμφωνα με τους ειδικούς, ο πονόλαιμος, η καταρροή, η συμφόρηση και ο βήχας και τα τέσσερα πρώιμα συμπτώματα και προειδοποιητικά σημάδια πως κάποιος έχει μολυνθεί με την Όρθρος. Καθώς η υπό-παραλλαγή προέρχεται από παρόμοια “οικογένεια” με την Κράκεν, τα πρώιμα συμπτώματα είναι πιθανό να είναι παρόμοια με συμπτώματα που μοιάζουν με κρυολόγημα.

Άλλα συμπτώματα που όμως δεν συνδέονται με το κρυολόγημα μπορεί επίσης να περιλαμβάνουν απώλεια όρεξης, ναυτία, πόνο στην πλάτη και δύσπνοια. Διαπιστώνονται ακόμη φτέρνισμα, πονοκέφαλοι, μυϊκοί πόνοι και πιο αδύναμη αίσθηση όσφρησης, όπως παρατηρείται και με άλλα στελέχη της Όμικρον.

Η υπο-παραλλαγή CH.1.1 είναι παρακλάδι της Κένταυρος (BA.2.75), που εντοπίστηκε για πρώτη φορά τον Μάιο του 2022, στην Ινδία. Το ECDC μέχρι στιγμής δεν διαθέτει στοιχεία πως η νέα υπο-παραλλαγή είναι πιο μεταδοτική σε σχέση με άλλα στελέχη, ωστόσο η ταχύτητα με την οποία εξαπλώνεται στη Βρετανία υποδεικνύει ότι το CH.1.1 πλεονεκτεί σε σχέση με άλλες υπο-παραλλαγές στην Όμικρον.

Σύμφωνα με τους ειδικούς, η Όρθρος φέρει μια μετάλλαξη – L452R – η οποία αυξάνει την ανοσία στα τρέχοντα εμβόλια. Αυτή η μετάλλαξη παρατηρείται στη Δέλτα και όχι στην Όμικρον, γεγονός που εγείρει την ανησυχία ότι μπορεί να ξεπεράσει άλλα ανταγωνιστικά στελέχη της τελευταίας. Φαίνεται πάντως πως η Όρθρος είναι πιο μεταδοτική από τη μετάλλαξη Κράκεν.

[ΠΗΓΗ: https://www.capital.gr/, 3/2/2023]

ΣΤΗΝ ΤΕΛΙΚΗ ΕΥΘΕΙΑ ΤΟ GEOPORTALΤΗΣ ΕΑΓΜΕ

Στην τελική ευθεία υλοποίησης εισέρχεται το ψηφιακό έργο «Δημιουργία Πύλης Ανοιχτών Γεωεπιστημονικών Δεδομένων (GEOPORTAL)» της  Ελληνικής Αρχής Γεωλογικών και Μεταλλευτικών Ερευνών (Ε.Α.Γ.Μ.Ε.).  Στο πλαίσιο της πολιτικής του ψηφιακού μετασχηματισμού που συντελείται στην χώρα, η Κοινωνία της Πληροφορίας Α.Ε, με την οποία η ΕΑΓΜΕ έχει συνάψει Προγραμματική Συμφωνία για την υλοποίηση και λειτουργία του Έργου, ανακοίνωσε την προκήρυξη του Ηλεκτρονικού Ανοικτού Διαγωνισμού του Geoportal.

Κύριος φορέας του έργου είναι η Ελληνική Αρχή Γεωλογικών και Μεταλλευτικών Ερευνών (Ε.Α.Γ.Μ.Ε) και φορέας χρηματοδότησης το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης. Πρόκειται για έργο συνολικού προϋπολογισμού  3.8 εκατ. ευρώ. Για την ολοκλήρωση του έργου υπολογίζεται ότι θα απαιτηθούν 18 μήνες.

Αντικείμενο του έργου είναι η δημιουργία Ενιαίας Ψηφιακής Υποδομής για Διάθεση Ανοιχτών Γεωχωρικών Δεδομένων ΕΑΓΜΕ (GEOPORTAL ΕΑGME, OPEN DATA ΕΑGME) σχετικά με την ενέργεια, την επιχειρηματικότητα και την καινοτομία, με τη μορφή χαρτογραφικών υπηρεσιών παγκοσμίου ιστού (WEB MAP SERVICES) και προτύπων ανοικτών δεδομένων. Παράλληλα προβλέπεται η μετατροπή όλων των Γεωχωρικών Δεδομένων της ενιαίας Βάσης της ΕΑΓΜΕ, σύμφωνα με την κοινοτική οδηγία INSPIRE.

Επίσης, με την υλοποίηση του έργου GEOPORTAL θα επιτευχθεί η ψηφιοποίηση και διάχυση του υλικού της Βιβλιοθήκης της ΕΑΓΜΕ, η οποία συγκαταλέγεται στις μεγαλύτερες επιστημονικά εξειδικευμένες Βιβλιοθήκες της Ελλάδας σε θέματα γεωλογίας και γεωεπιστημών, ενώ θα αναπτυχθούν και εφαρμογές εικονικής πλοήγησης για τα εκθέματα του Εθνικού Γεωλογικού Μουσείου, καθώς και σημαντικών γεωλογικών προορισμών όπως τα ηφαίστεια της Σαντορίνης, Μήλου κ.α.

Σκοπός του έργου είναι να αποτελέσει το σημείο αναφοράς παροχής των διαθέσιμων Γεωχωρικών Δεδομένων για τις Γεωεπιστήμες, τα οποία είναι χρήσιμα σε αρκετούς τομείς δραστηριοτήτων (ενέργεια, περιβάλλον, μεγάλα τεχνικά έργα και κατασκευές, επιχειρηματικότητα κλπ.).

Τα οφέλη από την υλοποίηση του έργου για την εθνική οικονομία, για τους πολίτες και τις επιχειρήσεις είναι:

  • Ελεύθερα Γεωπιστημονικά Δεδομένα.
  • Συμβολή στην Εθνική Ψηφιακή Στρατηγική 2016-2021 με την δημιουργία μίας Πύλης Διάθεσης Χωρικών Δεδομένων για τις Γεωεπιστήμες, διαλειτουργικής και πλήρως διασυνδεδεμένης με τις κυβερνητικές πύλες δεδομένων και μεταδεδομένων.
  • Δυνατότητα δημιουργίας νέων προϊόντων και εφαρμογών που βασίζονται στις γεωπληροφορίες της ΕΑΓΜΕ, συμβάλλοντας στην εξυγίανση του αθέμιτου ανταγωνισμού και στην οικονομική ανάπτυξη της χώρας μας.
  • Ευκολότερη προώθηση της γεωεπιστημονικής γνώσης και παροχή ψηφιακών πληροφοριών σε τομείς της επιχειρηματικότητας που μπορούν να την αξιοποιήσουν.
  • Διάχυση της επιστημονικής γνώσης και ενίσχυση του επιμορφωτικού ρόλου της ΕΑΓΜΕ στη Κοινωνία.
  • Διαφύλαξη και προστασία του μοναδικού αρχείου γεωπληροφοριών του τέως ΙΓΜΕ.

[ΠΗΓΗ: https://news.b2green.gr/, 3/2/2023]

ΑΦΙΕΡΩΜΑ: ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ Ο ΜΕΓΑΣ ΒΙΟΛΟΓΟΣ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑΣ

Μελετώντας την αρχαία ελληνική φιλοσοφία, κυρίαρχο ρόλο παίζει η επιστημονική σκέψη, που ξεπήδησε μέσα από τη φιλοσοφία και αναπτύχθηκε μαζί της. Μπορεί στις μέρες μας να ξεχωρίζουμε τους δύο αυτούς χώρους, στην αρχαιότητα όμως συνυπήρχαν και κατά βάση συλλειτουργούσαν.

Παρακολουθώντας την αρχαία ελληνική φιλοσοφία, διαπιστώνουμε ένα πολύ ενδιαφέρον φαινόμενο: πρώτα αναπτύχθηκε στα δύο «άκρα» – Μικρά Ασία και Κάτω Ιταλία και μετά συνέρρευσε / πέρασε την Αθήνα.

Αν οι πρώτοι Ίωνες φιλόσοφοι ασχολούνται με τα αίτια δημιουργίας και τη δομή του κόσμου, οι φιλόσοφοι της κλασικής εποχής: σοφιστές – Σωκράτης – Πλάτωνας – Αριστοτέλης, όχι μόνο στράφηκαν στον άνθρωπο και στα δημιουργήματά του, κατασταίνοντάς τον κέντρο του ενδιαφέροντος, αλλά μετέφεραν τη φιλοσοφική ζύμωση στην Αθήνα και έδωσαν μια νέα στροφή στον καθόλου φιλοσοφικό στοχασμό.

Είναι πολύ χαρακτηριστικό ότι στην είσοδο της Ακαδημίας του Πλάτωνα υπήρχε η επιγραφή «Μηδείς αγεωμέτρητος εισίτω», θεωρώντας ότι η γεωμετρία δηλώνει την ισότητα, τη δικαιοσύνη και την ακρίβεια.

Εμβαθύνοντας στο πλούσιο έργο του Αριστοτέλη, αγαπητού και εκλεκτού μαθητή του Πλάτωνα, βρίσκουμε τη συναίρεση φιλοσοφίας και επιστήμης. Στο κείμενό μας θα φωτίσουμε την πρωτοποριακή διάσταση του Αριστοτέλειου έργου, όπως το προσεγγίσαμε στις 24 Ιανουαρίου 2023 στο μάθημα Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας και Γραμματείας, στο Λύκειον Ελληνίδων Ξάνθης.

Αφού προσεγγίσουμε γενικά την επαφή του Αριστοτέλη με την επιστήμη, στη συνέχεια θα στραφούμε κυρίως στον χώρο της Βιολογίας,

Ξεκινούμε από κάποιες απόψεις που διατυπώνει ο Κώστας Δημητρακόπουλος, Πρόεδρος της Ελληνικής Φιλοσοφικής Εταιρείας, Μαθηματικός και Καθηγητής Λογικής του Πανεπιστημίου Αθηνών, ο οποίος σημειώνει: «Ο Αριστοτέλης ασχολήθηκε με πολλές επιστήμες με την πολιτική, την ηθική, τη λογική με το ζήτημα της δημοκρατίας της δικαιοσύνης και πραγματικά έχει πολλά να μας πει και στη δική μας εποχή. Ξανακοιτάζοντας αυτά που είπε θα ωφεληθούμε. Πρέπει να γυρίσουμε πίσω στην έννοια του καλού και στο πώς θα κανονίσουμε τη ζωή μας με βάση τις εμπειρίες μας… Είναι ανάγκη να σταματήσει ο άκρατος ωφελιμισμός. Έχουμε γίνει πολύ ωφελιμιστές σε σχέση με αυτό που είχε στο μυαλό του ο Αριστοτέλης. Θέλουμε άμεσα αποτελέσματα. Σήμερα κάνουμε παιδεία για να βρούμε δουλειά. Πρέπει να γυρίσουμε πίσω στην έννοια του καλού και στο πώς θα κανονίσουμε τη ζωή μας με βάση τις εμπειρίες μας… Είναι ανάγκη να σταματήσει ο άκρατος ωφελιμισμός. Τι είναι η Ευδαιμονία σύμφωνα με τον Αριστοτέλη; «Το να στοχεύουμε στο καλό όχι μόνο για μας αλλά και για τους άλλους είναι μια προσέγγιση της έννοιας της ευδαιμονίας».

Ο Αριστοτέλης συνέβαλε σε κάθε σχεδόν τομέα τις ανθρώπινης γνώσης και ήταν ιδρυτής πολλών νέων πεδίων της. Σύμφωνα με τον φιλόσοφο Μπράιαν Μαγκί (Bryan Magee), «είναι αμφίβολο αν κάποιο ανθρώπινο ον γνώριζε τόσα πολλά όσα αυτός». Ο Αριστοτέλης έθεσε τις αρχές της τυπικής λογικής, ήταν πρωτοπόρος στη μελέτη τις ζωολογίας, και επηρέασε κάθε μελλοντικό επιστήμονα και φιλόσοφο μέσα από τη συμβολή του στην επιστημονική μέθοδο. Ο Μπέρτραντ Ράσελ σημειώνει ότι «σχεδόν κάθε σοβαρή διανοητική εξέλιξη έπρεπε να ξεκινήσει με μια επίθεση σε κάποιο Αριστοτέλειο δόγμα».

Αναφορά στο έργο του γίνεται και τις μέρες μας, όχι μόνο από φιλολόγους και φιλοσόφους, αλλά και από κορυφαίους των άλλων επιστημών.

Θα προσεγγίσουμε τη σκέψη του Αριστοτέλη ξεκινώντας με όσα γράφει στα «Μετά τα Φυσικά» Α 2, 982 b 12:

«Γιατί, όπως συμβαίνει και τώρα, οι άνθρωποι άρχισαν για πρώτη φορά να φιλοσοφούν από περιέργεια και θαυμασμό. Στην αρχή θεώρησαν άξια θαυμασμού τα παράξενα της καθημερινής ζωής και, προχωρώντας σιγά σιγά με αυτόν τον τρόπο, άρχισαν να προβληματίζονται και για τα πιο σημαντικά, όπως λ.χ. για τα φαινόμενα της σελήνης και του ήλιου, για τα άστρα, για τη γέννηση του σύμπαντος.

Αυτός όμως που απορεί και που θαυμάζει, αντιλαμβάνεται ότι αγνοεί (γι’ αυτό και όποιος αγαπά τους μύθους είναι κατά κάποιο τρόπο και φιλόσοφος, αφού οι μύθοι συντίθενται από γεγονότα θαυμάσια). Εφόσον λοιπόν οι άνθρωποι φιλοσόφησαν για να ξεφύγουν από την άγνοιά τους, είναι φανερό ότι επιζήτησαν την επιστήμη για την ίδια τη γνώση και όχι χάριν κάποιας χρησιμότητας. Αυτό φαίνεται και από την πορεία των πραγμάτων. Μόνο όταν όλες σχεδόν οι άμεσες ανάγκες τους ικανοποιήθηκαν, και το ίδιο συνέβη με την άνεση και την απόλαυσή τους, μόνο τότε οι άνθρωποι στράφηκαν σ’ αυτού του είδους την πνευματική αναζήτηση. Είναι λοιπόν φανερό ότι τη γνώση αυτή δεν την επιζητούμε για να καλύψει άλλη ανάγκη, αλλά, όπως λέγεται ότι ελεύθερος είναι εκείνος ο άνθρωπος που υπάρχει για τον εαυτό του και όχι για κάποιον άλλον, έτσι επιζητούμε και αυτήν ως τη μόνη ελεύθερη επιστήμη. γιατί είναι η μόνη που υπάρχει γι’ αυτήν την ίδια» [Μετάφραση: Β. Κάλφας]

Στην εκλεκτή σειρά βιβλίων Que sais-je ? που εξέδιδε ο Ι. Ν. Ζαχαρόπουλος με τον τίτλο Τι πρέπει να ξέρω, ανάμεσα σε άλλα φιλοσοφικού ενδιαφέροντος βιβλία, μαθητής γυμνασίου και μετά φοιτητής μελέτησα το βιβλίο του Pierre Ducassé «Οι μεγάλες φιλοσοφίες» (1966). Τι κράτησα από το βιβλίο αυτό για τον Αριστοτέλη;

«Η φιλοσοφία του (ενν. Αριστοτέλη) θα επιδιώξει να κάνει να επικρατήσει η αίσθηση του πραγματικού κι η αξίωση για βεβαιότητα πάνω στο ένστικτο τις αναζητήσεως, πάνω στην ανησυχία το ιδεώδους. Θα θελήσει να επαναφέρει τη σκέψη απ’ τον ουρανό στη γη, ν’ αναδείξει ότι το πραγματικό είναι μέσα στα επί μέρους πράγματα, ότι οι ιδέες δεν είναι κάτι ξεχωριστό απ’ τα όντα αυτού του κόσμου κι ότι η αρετή πρέπει να βρει τον κανόνα τις και την ανταμοιβή τις εδώ κάτω. Ο Αριστοτέλης κατόρθωσε να μεταστρέψει με μιας την ορμή του Πλατωνισμού, γιατί ανεκάλυψε το απαράμιλλο όργανο τις φιλοσοφικής Μεθόδου: ένα παγκόσμιο σύστημα αναλύσεως και αποδείξεως, ικανό, φαινομενικά, να ικανοποιήσει τις τις διανοητικές επιθυμίες που προκάλεσεν ο Πλάτων, ικανό, τις, και να τις κάνει στείρες: τη Λ ο γ ι κ ή».

Στη συνέχεια θα στρέψουμε το ενδιαφέρον μας στη Βιολογία. Ως σήμερα διασώθηκαν κατάλογοι που περιλαμβάνουν 143 τίτλους έργων του Αριστοτέλη. Το 1/4 των έργων του που διασώθηκαν είναι βιολογικά συγγράμματα.

Ο Σταγειρίτης έκανε παρατηρήσεις πάνω στην Αστρονομία, τη Μετεωρολογία, τη Χημεία, τη Φυσική, την Ψυχολογία. Τη μεγαλύτερη φήμη του όμως την απόκτησε ως ερευνητής της Ζωολογίας και της Βιολογίας. Ίδρυσε μια εκτεταμένη περιγραφική ζωολογία, χωρίς να περιορίζεται μόνο στην περιγραφή του σχήματος, αλλά έφερε και την Ανατομία και την Εμβρυολογία στον κύκλο των παρατηρήσεών του.

Είναι φυσικό να αναρωτηθείς πώς ο Αριστοτέλης έφτασε σε αυτή τη βαθμίδα γνώσης και έρευνας.

Ο πατέρας του Νικόμαχος ήταν γιατρός στην αυλή του βασιλιά της Μακεδονίας Αμύντα Β΄, συνεπώς ο Αριστοτέλης είχε επαφή με αυτόν το χώρο. Ακολουθεί η εικοσάχρονη μαθητεία κοντά στον Πλάτωνα, ενώ μετά το θάνατό του εγκαθίσταται στη Μικρά Ασία – στην Άσσο, και από κει στη Λέσβο. Το 343 π.Χ. εγκαταλείπει το νησί και αναλαμβάνει τη διαπαιδαγώγηση του 13χρονου Αλέξανδρου. Το 335 π.Χ. ιδρύει στην Αθήνα το Λύκειον.

Όσον αφορά την τρίχρονη παραμονή του στην Λέσβο, σύμφωνα με τον πρωτοπόρο της μαθηματικής και θεωρητικής βιολογίας και μελετητή των κλασικών κειμένων Τhomson d` Arcy (1880 – 1948) «ο Αριστοτέλης πέρασε τα τρία πιο όμορφα χρόνια της ζωής του στη Μυτιλήνη. Βρέθηκε σ’ ένα νησί που ήταν πνιγμένο στα δάση. Εδώ υπήρχε μεγάλος αριθμός από σπάνια ζώα και σπάνια φυτά. Έτσι του δόθηκε η ευκαιρία να μελετήσει σε βάθος τη φυσική ιστορία του νησιού. Η συναναστροφή του εδώ με ψαράδες, κυνηγούς και γεωργούς τον βοήθησε να συλλέξει πολλές πληροφορίες και υλικό. Αυτό εξηγεί γιατί αναφέρονται στα έργα του συχνά στοιχεία που είχε συλλέξει στην περιοχή της Μυτιλήνης, και ειδικά στον κόλπο της Γέρας και της Καλλονής».

Το corpus των αριστοτελικών κειμένων που πραγματεύονται βιολογικά-ζωολογικά ζητήματα αποτελείται κυρίως από το Περί ψυχής και τα Των περί τα ζώα ιστοριών, Περί ζώων μορίων, Περί πορείας ζώων, Περί ζώων κινήσεως, Περί ζώων γενέσεως – μολονότι και σε άλλα έργα του φιλοσόφου απαντούν παρατηρήσεις για τα ζώα και τον τρόπο ζωής τους, Το Περί τα ζώα ιστοριών αποτελεί μια καταγραφή των κυριότερων φαινομένων της ζωικής ζωής εντός ενός πλαισίου που θα μπορούσαμε να αποκαλέσουμε ταυτοχρόνως συγκριτικής μορφολογίας, φυσιολογίας και ηθολογίας. Απεναντίας το Περί ζώων μορίων πραγματεύεται μόνο τη μορφολογία, εστιάζοντας την προσοχή στις λειτουργίες των επιμέρους ζωικών μερών που εξετάζονται κάθε φορά. Παρομοίως το Περί ζώων γενέσεως αναπτύσσει λεπτομερώς τις λειτουργίες που αφορούν την αναπαραγωγή των έμβιων, ενώ τα Περί πορείας ζώων και Περί ζώων κινήσεως πραγματεύονται τους διάφορους τρόπους κίνησης των ζώων, όπως εξάλλου φανερώνουν και οι τίτλοι.

Στα βιολογικά του συγγράμματα μνημονεύει περίπου 500 ζώα. Από τις περιγραφές που τις δίνει μπορούμε να καταλάβουμε ότι ο τις είχε κάνει ανατομικές έρευνες σε πάνω από 50 ζώα. Δεν είχε κάνει ανατομικές έρευνες σε σώμα ανθρώπου, γιατί αυτό το θεωρούσαν ιερό, αλλά από τις περιγραφές του εύκολα μπορούμε να καταλάβουμε ότι είχε κάνει ανατομία σε ανθρώπινο έμβρυο.

Ίδρυσε ο Αριστοτέλης την Βιολογία;

Στο τελευταίο μέρος της εργασίας μας θα δώσουμε τον λόγο στην καθηγήτρια Βιολογίας του ΑΠΘ Ελένη Βουλτσιάδου που με συνεργάτες της καθηγητές και φοιτητές διενεργούν έρευνα σχετικά με τη θαλάσσια μέσα από αρχαία κείμενα, στο Εργαστήριο Ζωολογίας του Τμήματος Βιολογίας στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης. Η κα Βουλτσιάδου παρατηρεί:

«Διάφοροι μελετητές του έργου του, λόγιοι και επιστήμονες, έχουν δικαίως θεωρήσει ότι ο Αριστοτέλης ανακάλυψε την επιστήμη, ίδρυσε την επιστήμη της βιολογίας, τη φιλοσοφία της βιολογίας, και την επιστήμη της ζωολογίας και ότι υπήρξε πατέρας της ζωολογικής ταξινόμησης».

Στοιχεία της μελέτης παρουσιάστηκαν στο 8ο Πανελλήνιο συνέδριο Οικολογίας όπου η κα Βουλτσιάδου αναφέρθηκε στη βιοποικιλότητα στο Αιγαίο 2.400 χρόνια πριν και στον Αριστοτέλη ως θαλάσσιο βιολόγο, για τον οποίο ο Κάρολος Δαρβίνος, όταν διάβασε το Περί ζώων μορίων, έγραψε στον William Ogle που είχε επιμεληθεί την αγγλική μετάφραση: «Ο Linnaeus και ο Cuvier υπήρξαν οι δύο Θεοί μου … όμως μπροστά στο γερο-Αριστοτέλη δεν είναι παρά απλά μαθητούδια»…

Όπως τόνισε η κα Βουλτσιάδου, στα ζωολογικά έργα του Αριστοτέλη ο μελετητής αντιλαμβάνεται ότι εν μέρει βασίζεται σε γνώσεις που απέκτησε με προσωπική παρατήρηση και μεθόδους όπως η ανατομία και εν μέρει σε πληροφορίες που του μετέφεραν οι αλιείς, άλλοι επαγγελματίες και απλοί άνθρωποι.

«Παρόλο που ο στόχος δεν ήταν να δώσει μια ταξινόμηση των ζώων, ο Αριστοτέλης για πρώτη φορά τακτοποιεί τη χαώδη ποικιλότητα των οργανισμών διακρίνοντας τα είδη και τοποθετώντας τα σε ανώτερες ομάδες. Πρώτα από όλα διακρίνει τα ζώα που ζουν στο νερό, τα ένυδρα, σε θαλάσσια, ποτάμια, λιμναία και τελματιαία. Υποστηρίζει ότι η ποικιλότητα είναι μεγαλύτερη στο θαλάσσιο περιβάλλον απ’ ό,τι στο χερσαίο. Η παρατήρησή του είναι απόλυτα σωστή, σε επίπεδο ανώτερων ομάδων όπως σήμερα γνωρίζουμε. Ο Αριστοτέλης αποδίδει αυτό το γεγονός στην πιο φιλόξενη φύση του νερού και στο γεγονός ότι στη θάλασσα συμμετέχουν όλα τα στοιχεία, το νερό, ο αέρας και ο βυθός, στηρίζοντας έτσι οργανισμούς που ζουν και στα τρία αυτά περιβάλλοντα».

Κλείνοντας την εργασία μας, από τη θάλασσα ας πάμε στον ουρανό. Το 2017 οργανώσαμε με τους σπουδαστές και σπουδάστριες του τμήματος Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας και Γραμματείας, στο Ίδρυμα Θρακικής Τέχνης και Παράδοσης στην Ξάνθη, εκδήλωση για τα 2400 χρόνια από τη γέννηση του Αριστοτέλη. Προσωπικά αναφέρθηκα, ανάμεσα στα άλλα, στο έργο του Αριστοτέλη «Μετεωρολογικά» που στηρίζεται στην Παρατήρηση και στη Λογική. Ένα απόσπασμα το αφιέρωσα στον τότε πρόεδρο των ΗΠΑ Τραμπ, που αμφισβητεί την κλιματική αλλαγή. Αυτό που γράφει ο Αριστοτέλης θα ωφελήσει όποιον / όποιαν αμφισβητεί πως οι παρεμβάσεις του ανθρώπου προκαλούν την αλλαγή του κλίματος:

«Δεν είναι πάντοτε οι ίδιοι τόποι της γης ούτε υγροί ούτε ξεροί, αλλά μεταβάλλονται σύμφωνα με τη δημιουργία και τον αφανισμό των ποταμών […] μεγαλύτερες λοιπόν φθορές και γρηγορότερες γίνονται στους πολέμους, άλλες σε αρρώστιες, άλλες σε άγονες περιόδους, άλλες μεγάλες και άλλες μικρές».

[ΠΗΓΗ: https://xronos.gr/, του Θανάση Μουσόπουλου, 1/2/2023]