Tag Archives: σπάνιες γαίες

ΝΑΤΟ, EE ΚΑΙ ΣΠΑΝΙΕΣ ΓΑΙΕΣ: ΠΡΟΤΑΣΗ ΓΙΑ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΔΙΑΚΡΑΤΙΚΩΝ ΣΥΝΕΤΑΙΡΙΣΜΩΝ

Το 1997 το Κινεζικό Κομμουνιστικό Κόμμα κωδικοποίησε τη χάραξη της μελλοντικής του πολιτικής υπό τη μορφή 16 Χαρακτήρων-Ιδεογραμμάτων. Αυτά τα 16 ιδεογράμματα καθορίζουν ακόμη και σήμερα τη θολή-γκρίζα ζώνη μεταξύ του Κινεζικού Kράτους – Κομμουνιστικού Κόμματος και των εμπορικών φορέων και στρατιωτικών δομών της αχανούς αυτής χώρας. Τα 16 ιδεογράμματα είναι:

Αυτολεξεί, τα παραπάνω 16 ιδεογράμματα σημαίνουν:

– Jun-min jiehe («Συνδύασε το στρατιωτικό με το πολιτικό»).

– Ping-zhan jiehe («Συνδύασε την ειρήνη με τον πόλεμο»).

– Jun-pin youxian («Δώσε προτεραιότητα στα στρατιωτικά προϊόντα»)

– Yi min yan jun («Άφησε το πολιτικό να ενισχύει το στρατιωτικό»).

Πώς εφαρμόσθηκαν, και ακόμη εφαρμόζονται εώς σήμερα, αυτά τα 16 ιδεογράμματα του ΚΚΚ στην περίπτωση των κρίσιμων στρατηγικών ορυκτών και ειδικά στις σπάνιες γαίες;

Καταρχήν, ας ξεκαθαρισθεί ευθύς εξαρχής το γεγονός ότι η Δύση, το ΝΑΤΟ, η ΕΕ και η Ιαπωνία συνεχίζουν να χάνουν, και θα συνεχίσουν να χάνουν αν δεν αλλάξουν στρατηγική, στο παίγνιο των σπάνιων γαιών από την Κίνα. Συνεχίζουν να επαναλαμβάνουν στην πολιτική τους τα λάθη της δεκαετίας του 1990 όταν «παρέδωσαν» ουσιαστικά το μονοπώλιο στην εξόρυξη και κατεργασία των σπάνιων γαιών στην Κίνα. Η πλειοψηφία των ακαδημαϊκών, αλλά και αρκετοί «αναλυτές», νομίζουν ακόμη ότι η Κίνα διαθέτει το μονοπώλιο μόνο στην εξόρυξη των σπάνιων γαιών. Αυτό αποτελεί μέγα λάθος: ελάχιστοι αντιλαμβάνονται ότι η Κίνα διαθέτει το 100% μονοπώλιο σε ολόκληρη την «αλυσίδα αξίας» («value chain») των σπάνιων γαιών.

Κομμάτι της «αλυσίδας αξίας» των σπάνιων γαιών στην Κίνα αποτελούν δύο mega-πόλεις στην Κίνα (Ganzho και Baοtou) με συνολικό πληθυσμό περίπου 17 εκατομμύρια κατοίκων. Σκεφτείτε το: 17 εκατομμύρια κάτοικοι σε δύο mega-πόλεις στην Κίνα ασχολούνται αποκλειστικά και καθημερινά με τις σπάνιες γαίες! Οι δύο αυτές πόλεις ονομάζονται χαρακτηριστικά «πόλεις των σπάνιων γαιών». Η Κινεζική «αλυσίδα αξίας» των σπάνιων γαιών περιλαμβάνει επίσης πάνω από 400 εταιρείες (εννοείται όλες κρατικά ελεγχόμενες, δηλαδή από το ΚΚΚ) και πάνω από 100 χιλιάδες κατόχους διδακτορικών ως εγγεγραμένα μέλη στις Κινεζικές επαγγελματικές ενώσεις σχετικές με τις σπάνιες γαίες.

Το διακύβευμα δεν είναι απλώς οικονομικό-εμπορικό: έχει μετατραπεί σε διακύβευμα παγκόσμιας ασφάλειας καθώς η Κίνα ελέγχει 100% την «αλυσίδα αξίας» των υπερσύγχρονων στρατιωτικών τεχνολογιών. Αυτό, σίγουρα δεν το έχει αντιληφθεί η ΕΕ αλλά ίσως, δεν το έχουν αντιληφθεί και οι στρατιωτικοί ηγήτορες του ΝΑΤΟ. Κάθε ενέργεια, κάθε δραστηριότητα των Κινέζων «αναφέρεται» διαρκώς στα 16 προαναφερόμενα ιδεογράμματα συνδυάζοντας το «πολιτικό» με το «στρατιωτικό», και «δίνοντας προτεραιότητα» στη στρατιωτική εφαρμογή των σπάνιων γαιών. Ας κατανοήσουν ορισμένοι το γεγονός ότι σύμφωνα με τα 16 προαναφερόμενα ιδεογράμματα πίσω από το «πολιτικό» κρύβεται ακόμη-και-σήμερα, διαρκώς, το «στρατιωτικό»: αυτό εφαρμόζει πλήρως στην περίπτωση των σπάνιων γαιών. Δεν είναι καθόλου τυχαίο το γεγονός ότι το θέμα των σπάνιων γαιών ήταν, και παραμένει ακόμη, θέμα υψηλής εθνικής προτεραιότητας στην ατζέντα και των τεσσάρων τελευταίων Κινέζων ηγετών: Deng Xiaoping, Ju Jintao, Jiang Zemin και Xi Jinping. Μάλιστα, ο σημερινός ηγέτης της Κίνας φέρεται να διαθέτει μεγάλα οικονομικά συμφέροντα σε εταιρείες σπάνιων γαιών. Eπίσης, ας αναφερθεί το γεγονός ότι οι περισσότεροι Κινέζοι ηγέτες είναι μηχανικοί και κάτοχοι διδακτορικού (ο σημερινός Κινέζος ηγέτης είναι χημικός μηχανικός, μία ειδικότητα άμεσα συνυφασμένη με την κατεργασία/μεταλλουργία των σπάνιων γαιών).

Το πρόβλημα όσο αφορά τις σπάνιες γαίες (100% κινεζικός έλεγχος στην “αλυσίδα αξίας” στρατιωτικής τεχνολογίας) δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί από καμία χώρα και από καμία εταιρεία μεμονομένα. Τα κονδύλια, οι υποδομές και οι προσπάθειες που θα απαιτηθούν συνολικά ξεπερνούν κατά πολύ τις δυνατότητες ενός μόνο κράτους ή μίας μόνο εταιρείας όσο μεγάλη και αν είναι αυτή. Το πρόβλημα αυτό αντιμετωπίζεται μόνο μέσα από κοινές δράσεις, από συνέργειες («1 + 1 = 3»), μέσα από συνεταιριστικές δραστηριότητες.

Η δημιουργία συνεταιρισμών (ναι, καλά διαβάσατε: συνεταιρισμών με την παλαιά μορφή του συνεταιριστικού κινήματος!) μεταξύ κρατών, αλλά και μεταξύ εταιρειών, για τη βιώσιμη αξιοποίηση των σπάνιων γαιών θα οδηγήσει στο στήσιμο κατάλληλης αλυσίδας αξίας («value chain») και θα σταματήσει το μονοπώλιο της Κίνας.

Το ακούν οι ηγήτορες του ΝΑΤΟ και οι Βρυξέλλες;

[Φωτό: BLOOMBERG VIA GETTY IMAGES]

[ΠΗΓΗ https://www.huffingtonpost.gr/, του Δρα Σωτήρη Ν. Καμενόπουλου, (PhD., M.Eng., PE), 18/5/2018]

ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΑ ΣΠΑΝΙΩΝ ΓΑΙΩΝ ΣΤΗΝ ΝΟΡΒΗΓΙΑ: ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ;

Με τις σπάνιες γαίες ως προϊόντα για εξαγωγή δεν παίζουν. Οι σπάνιες γαίες δεν είναι ούτε σταφύλια, ούτε πεπόνια. Πίσω από τις σπάνιες γαίες κρύβονται απίστευτα γεωπολιτικά και κυρίως γεωστρατηγικά παίγνια. Παίγνια στα οποία η χώρα μας πρέπει να ακολουθεί εξαιρετικά προσεκτική εξωτερική και εμπορική πολιτική.

Για τις σπάνιες γαίες γίνονται πόλεμοι: Πόλεμοι πραγματικοί (πχ. Αφρική) και πόλεμοι εμπορικοί (πχ. στον Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου).

Με τις σπάνιες γαίες γίνονται πόλεμοι: Με τις σπάνιες γαίες κατασκευάζονται υψηλής τεχνολογίας οπλικά συστήματα.

Οι σπάνιες γαίες παίζουν σημαντικό ρόλο σε έντονα γεωπολιτικά προβλήματα μεταξύ της Κίνας και των ΗΠΑ (πχ. στη νότια Σινική θάλασσα, νησιά Senkaku, Spartlies islands κλπ.).

Η Ελλάδα είναι χώρα μέλος του ΝΑΤΟ και της ΕΕ.

Σήμερα ανακοινώθηκε στη Νορβηγία η Ευρωπαϊκή σύμπραξη για την ανάπτυξη αλυσίδας αξίας (value chain) σπάνιων γαιών. Οι εταίροι της αλυσίδας είναι Ευρωπαϊκές εταιρείες οι οποίες θα συνεργαστούν για την παραγωγή μόνιμων μαγνητών. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα χρηματοδοτήσει το έργο με το ποσό των 12.5 εκατομμυρίων ευρώ. Στο πρόγραμμα θα συνεργασθεί και το Νορβηγικό ερευνητικό Iνστιτούτο SINTEF.

H κατεργασία των σπάνιων γαιών θα πραγματοποιηθεί σε εργοστάσιο λιπασμάτων φωσφόρου στη Νορβηγία με διαδικασίες φιλικές στο περιβάλλον και με όρους βιώσιμης ανάπτυξης. Ποιος θα τολμήσει να αμφισβητήσει την οικολογική ευαισθησία των Νορβηγών; Περισσότερες πληροφορίες εδώ.

Ευλόγως διερωτάται λοιπόν κανείς: γιατί στην Ελλάδα δεν δραστηριοποιείται κανείς ώστε να αναζητηθούν λύσεις/συνεργασίες/συνέργειες με χώρες μέλη της ΕΕ ή/και του ΝΑΤΟ οι οποίες πλέον διαθέτουν τεχνογνωσία (πχ. Γαλλία, Σουηδία, Νορβηγία) και έχουν αρχίσει να αναπτύσσουν ορθές πρακτικές αξιοποίησης των σπάνιων γαιών χωρίς περιβαλλοντικά προβλήματα;

Πρόταση αξιοποίησης των ελληνικών σπάνιων γαιών υπάρχει αλλά θα πρέπει η πολιτική ηγεσία να ασχοληθεί σοβαρά.

 

[ΠΗΓΗ: http://politesaristoteli.blogspot.gr, του Δρ. Σωτήρη Καμενόπουλου, από huffingtonpost.gr, 30/1/2018]

ΣΠΑΝΙΕΣ ΓΑΙΕΣ: Η ΧΑΜΕΝΗ ΕΥΚΑΙΡΙΑ ΚΑΙ ΤΟ ΑΥΡΙΟ

 Νεοδύμιο μέσα σε φιάλη με αδρανές αέριο, για να μην οξειδώνεται. (Φωτό: commons.wikimedia.org, Tomihahndorf)

Οι Σπάνιες Γαίες (ΣΓ) ή αλλιώς λανθανίδες είναι 15 χημικά στοιχεία (κατ’ άλλους 17) με ιδιαίτερες χημικές ιδιότητες. Τα στοιχεία αυτά είναι: Λανθάνιο, Δημήτριο, Πρασεοδύμιο, Νεοδύμιο, Προμήθειο, Σαμάριο, Ευρώπιο, Γαδολίνιο, Τέρβιο, Δυσπρόσιο, Όλμιο, Έρβιο, Θούλιο, Υτέρ βιο, Λουτέτσιο, (Ύτριο και Σκάνδιο).

Βρίσκονται μεν σχεδόν παντού στη φύση, αλλά όχι πάντα σε ικανοποιητικές συγκεντρώσεις (ποσότητες) ώστε να είναι οικονομικά εκμεταλλεύσιμες. Οι ΣΓ χρησιμοποιούνται στην υψηλή τεχνολογία σε πολύ μικρές ποσότητες ώστε να προσδώσουν εντελώς διαφορετικές ιδιότητες στα τελικά προϊόντα. Έτσι τα τελικά τεχνολογικά προϊόντα αποκτούν τρομερή υπεραξία και είναι πιο εύκολα εμπορεύσιμα.

Οι ΣΓ είναι δύσκολο έως πρακτικά αδύνατο να αντικατασταθούν από άλλα τεχνητά υλικά.

Η Κίνα

Η Κίνα είναι ο κυρίαρχος παίκτης τόσο στην παγκόσμια παραγωγή όσο και στην κατεργασία ΣΓ (μεταξύ 95% -99,8%). Οι ΗΠΑ, η EE και η Ιαπωνία είναι οι μεγαλύτεροι εισαγωγείς των κινεζικών σπάνιων γαιών, καθώς αυτές χρησιμοποιούνται κυρίως στην ενέργεια και την αμυντική βιομηχανία.

Οι σημαντικότεροι παράγοντες οι οποίοι επηρεάζουν την αγορά των ΣΓ είναι:

  • η κυριαρχία της Κίνας στην παραγωγή τους και στην μεταλλουργία τους,
  • το μείγμα της προσφοράς ζήτησης τιμών,
  • οι εξαγωγικές περιοριστικές πολιτικές της Κίνας,
  • το λαθρεμπόριο και η απροθυμία της να εφαρμόσει περιβαλλοντικούς και εργασιακούς κανονισμούς,
  • η ύπαρξη αυστηρών περιβαλλοντικών και εργασιακών κανονισμών νόμων στις δυτικές χώρες,
  • οι εκάστοτε παγκόσμιες οικονομικές αναπτυξιακές επικρατούσες συνθήκες,
  • το γεγονός πως οι ΣΓ δεν αποτελούν αντικείμενο εμπορικής διαπραγμάτευσης συναλλαγής σε Αγορές ή Ανταλλαγές Μετάλλων,
  • διάφορα γεωπολιτικά θέματα,
  • η έλλειψη υποκατάστατων των ΣΓ,
  • και το γεγονός πως η ανακύκλωση τους υποφέρει από ένα αριθμό περιορισμών.

Ο τζίρος

Ο συνολικός παγκόσμιος τζίρος των ΣΓ ως προϊόν εξόρυξης δεν ξεπερνά τα 1-2 δισ. δολάρια ετησίως. Όμως ο συνολικός παγκόσμιος τζίρος των προϊόντων που χρησιμοποιούν ΣΓ εκτιμάται μεταξύ 5 και 7 τρισ. εκατομμυρίων δολαρίων ετησίως.

Όπως αντιλαμβανόμαστε, από το ορυχείο στο τελικό προϊόν δημιουργείται μία τεράστια υπεραξία. Αυτό ίσως εξηγεί και το ιδιαίτερο ενδιαφέρον που δείχνει το αμερικανικό υπουργείο Εμπορίου, καθώς όποιος ελέγχει τις σπάνιες γαίες ελέγχει εμμέσως και το παγκόσμιο εμπόριο.

Για να γίνει αντιληπτή η υπεραξία των ΣΓ αρκεί το παράδειγμα από τον χώρο της κινητής τηλεφωνίας. Σήμερα υπάρχουν περίπου 4,77 δισεκατομμύρια χρήστες κινητής τηλεφωνίας. Το 2019 εκτιμάται πως θα ανέλθουν στους 7,07 δισ. χρήστες. Το 2014 ο αριθμός συσκευών κινητών τηλεφώνων ξεπέρασε το συνολικό πληθυσμό του πλανήτη. Συγκεκριμένα πωλήθηκαν 7,2 δισεκατομμύρια συσκευές κινητών τηλεφώνων. Το 2016 ο συνολικός παγκόσμιος τζίρος από τις πωλήσεις κινητών τηλεφώνων ανήλθε στα 428,9 δισεκατομμύρια δολάρια. Κάθε συσκευή κινητού τηλεφώνου υπολογίζεται πως περιέχει περίπου 0,1 gr. Νεοδύμιου. Δηλαδή, για την κάλυψη της ζήτησης κινητών του συγκεκριμένου μοντέλου απαιτούνται συνολικά περίπου 12,5 τόνοι Νεοδύμιου. Κάθε κινητό περιέχει και άλλες σπάνιες γαίες. Ο συνολικός τζίρος από τις πωλήσεις των 125 εκατ. συγκεκριμένων μοντέλων το 2012 με μέση τιμή πώλησης τα 400 ευρώ ήταν περίπου 50 δισ. ευρώ, ήτοι περίπου 65 δισ. δολάρια (σε τιμές 2012). Η μέση τιμή του Νεοδύμιου (FOB σε $) το 2012 ήταν $135.000/τόνο. Ο συνολικός τζίρος των ορυχείων Νεοδύμιου που χρησιμοποιήθηκε για τα συγκεκριμένα κινητά θα ήταν της τάξης των $135.000 Χ 12,5 τόνοι $1.687.500. Δηλαδή, ο συνολικός τζίρος της εταιρίας κινητών τηλεφώνων ήταν 38.518 φορές μεγαλύτερη από το τζίρο των ορυχείων Νεοδύμιου (Return on Investment ROI). Άρα, για κάθε $1 σπάνιων γαιών που τζιράρουν τα ορυχεία, η εταιρία κινητών τζιράρει $38.518.

Η Ελλάδα

Η Ελλάδα διαθέτει αποθέματα ΣΓ στη Βόρεια Ελλάδα (Μακεδονία και Θράκη). Αυτά τα αποθέματα, αν αξιοποιηθούν, θα μπορούσαν να συμβάλλουν στην οικονομική, τεχνολογική και γεωπολιτική αναβάθμιση της χώρας μας. Σε οικονομικό επίπεδο η Ελλάδα θα απολάμβανε μέρος της προαναφερθείσας υπεραξίας (ROI). Αυτό θα είχε ως επακόλουθο τη δημιουργία χιλιάδων θέσεων εργασίας και την καταπολέμηση της ανεργίας, καθώς έχει υπολογισθεί πως για κάθε θέση εργασίας σε ένα ορυχείο δημιουργούνται περίπου 5-7 άλλες θέσεις εργασίας σε άλλους κλάδους.

Σε τεχνολογικό επίπεδο, επειδή ακριβώς οι ΣΓ χρησιμοποιούνται σε προϊόντα υψηλής τεχνολογίας αυτές οι θέσεις εργασίας δεν θα σχετίζονταν μόνο με τις εξορυκτικές διαδικασίες αλλά και με τη μεταλλουργία και την αξιοποίηση του υψηλά μορφωμένου εργατικού δυναμικού της χώρας.

Ενόψει της επίσκεψης Μακρόν, σημειώνεται πως η μοναδική, πλην κινεζικών εταιρία περαιτέρω επεξεργασίας ΣΓ είναι γαλλική, κάτι που ανοίγει ενδεχομένως ένα πρόσθετο πεδίο συνεργασίας. Σε γεωπολιτικό επίπεδο η χώρα μας θα αναβαθμιζόταν ακόμη περισσότερο καθώς θα συνέβαλλε στην εξισορρόπηση της σταθερής προσφοράς ΣΓ μέσω της απεμπλοκής του παγκόσμιου εμπορίου από το μονοπώλιο της Κίνας. Η αναζήτηση συνεργειών και η δημιουργία συνεταιρισμών μεταξύ Ευρωπαϊκών και Αμερικανικών επιχειρήσεων ώστε να δημιουργηθεί αλυσίδα παραγόμενης υπεραξίας (value chain) καθετοποιημένης παραγωγής, πώλησης/διακίνησης προϊόντων υψηλής τεχνολογίας με πρώτη ύλη τις ΣΓ είναι αναγκαία συνθήκη για την επιστροφή της παραγόμενης υπεραξίας στις χώρες παραγωγούς. Οι τελικοί χρήστες αυτών των προϊόντων (πχ. μεγάλες πολυεθνικές υψηλής τεχνολογίας) θα μπορούσαν και αυτές να επενδύσουν σε αυτήν την αλυσίδα.

Μια μεγάλη ευκαιρία για την Ελλάδα: Τα τρία διακυβεύματα

Η αξιοποίηση των Ελληνικών Σπάνιων Γαιών θα πρέπει να γίνει με βάσει τα παρακάτω τρία διακυβεύματα:

  1. Οποιαδήποτε εκμετάλλευση των Ελληνικών ΣΓ πρέπει να γίνει με όρους Βιώσιμης Ανάπτυξης. Με αυστηρή τήρηση περιβαλλοντικών κανονισμών και προστασίας του ανθρώπινου δυναμικού.
  2. Μόνο το χρήμα δεν αρκεί. Εμείς ως χώρα χρειαζόμαστε την τεχνογνωσία στην κατεργασία των ΣΓ. Η τεχνογνωσία θα παραμείνει στη χώρα μας. Η υπεραξία των ΣΓ από το ορυχείο στο τελικό προϊόν είναι τεράστια.
  3. Παρά το γεγονός ότι η Κίνα ελέγχει το 95%- 99% της παγκόσμιας παραγωγής διαρκώς προσπαθεί να πατήσει πόδι στα αποθέματα πιθανά κοιτάσματα άλλων περιοχών πχ. στην Αφρική.

Ως διπλωματικό εργαλείο χρησιμοποιεί την πολιτική της συγχώρεσης του χρέους (Debt Forgiveness) ή και πιθανώς τη διαφθορά. Το γεωπολιτικό- γεωστρατηγικό παίγνιο των ΣΓ είναι τεράστιο. Ισάξιο αυτού των υδρογονανθράκων. Ας επιδιώξουμε λοιπόν κατάλληλες συνέργειες ώστε να αποφύγουμε τα δύσκολα μονοπάτια που οδηγούν ενίοτε σε γεωπολιτικούς και οικονομικούς γκρεμούς.

Νεοδύμιο μέσα σε φιάλη με αδρανές αέριο, για να μην οξειδώνεται. (Φωτό: commons.wikimedia.org, Tomihahndorf)

 

[ΠΗΓΗ: DEAL NEWS, 25/8/2017, του Δρ. Σωτήρη Καμενόπουλου, Μηχανικού Ορυκτών Πόρων, 25/08/2017]

ΣΠΑΝΙΕΣ ΓΑΙΕΣ: ΤΟ ΠΑΙΧΝΙΔΙ “ΑΓΡΙΕΥΕΙ”… ΗΠΑ-ΚΙΝΑ & ΕΛΛΑΔΑ

Δύο σημαντικά γεγονότα διαδραματίσθηκαν στις ΗΠΑ τους τελευταίους μήνες τα οποία ο περισσότερος κόσμος ίσως δεν τα αντιλήφθηκε. Τα γεγονότα αυτά συνδέονται με το παγκόσμιο εμπόριο, την ανάπτυξη της αμυντικής τεχνολογίας και τις σπάνιες γαίες.

Στις 7 Μαρτίου 2017 παρουσιάσθηκε προς ψήφιση στο αμερικανικό Κογκρέσο ένα νομοσχέδιο σύμφωνα με το οποίο θα δεσμεύεται το 1% των γενικών εξόδων (overhead costs) του αμυντικού προϋπολογισμού των ΗΠΑ ώστε να δημιουργηθεί συγκεκριμένο επενδυτικό fund το οποίο θα ενισχύει μέσω χαμηλότοκων δανείων αμερικανικές εξορυκτικές επιχειρήσεις οι οποίες εξορύσσουν μία σειρά από συγκεκριμένα μέταλλα τα οποία κρίνονται στρατηγικά/κρίσιμα στην παραγωγή αμυντικών συστημάτων υψηλής τεχνολογίας.

Μεταξύ αυτών των μετάλλων είναι και οι σπάνιες γαίες. Ωστόσο, το όλο νομοσχέδιο «χτίστηκε» με κεντρικό σχεδιασμό τις σπάνιες γαίες. Καταρχήν, αντιλαμβανόμαστε ίσως σιγά-σιγά τη γεωστρατηγική σημασία και τη σύνδεση των σπάνιων γαιών με τα αμυντικά θέματα.

Ωστόσο, στο σημείο αυτό ας υπενθυμίσουμε μία παρόμοια «αντίστροφη» πρόταση η οποία πρωτοπαρουσιάσθηκε το 2015 στη χώρα μας σχετική με την αξιοποίηση των Ελληνικών υδρογονανθράκων και την ανάγκη ενίσχυσης της Εθνικής μας Άμυνας μέσω των πιθανών εσόδων του κράτους από τα πιθανά κοιτάσματα, [2].

Το δεύτερο γεγονός αφορά πρόσφατη συνέντευξη που έδωσε ο Υπουργός Εμπορίου των ΗΠΑ κ. Wilbur Ross στην έγκριτη Wall Street Journal [3]. Ο κ. Ross, στη συνέντευξή του αναφέρθηκε ξεκάθαρα στις σπάνιες γαίες τις οποίες συνέδεσε με το θέμα του παγκόσμιου εμπορίου ηλεκτρονικών ειδών και προϊόντων υψηλής τεχνολογίας.

Το συγκεκριμένο θέμα σχετίζεται με τον εμπορικό ανταγωνισμό μεταξύ των ΗΠΑ και της Κίνας. Μη ξεχνάμε πως α) η εξόρυξη και η μεταλλουργία των σπάνιων γαιών ελέγχονται σχεδόν εξ ολοκλήρου από την Κίνα, και β) οι σπάνιες γαίες χρησιμοποιούνται σε προϊόντα συνολικής εμπορικής αξίας η οποία κυμαίνεται μεταξύ 5 και 7 τρισεκατομμυρίων δολαρίων.

Μετά από τα παραπάνω, μπορούμε ίσως να αναμένουμε περισσότερες παγκόσμιες εξελίξεις στα θέματα των σπάνιων γαιών; Προσωπικά εκτιμώ πως ναι. Απλά να θυμίσω πως σπάνιες γαίες διαθέτει και η χώρα μας. Εάν υπάρχουν στην Ελλάδα ιθύνοντες που ενδιαφέρονται. Έγκαιρα αυτή τη φορά…

 

[ΠΗΓΗ: http://elladitsamas.blogspot.gr/, του Σωτήρη Καμενόπουλου, 21/7/2017]

ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΣΠΑΝΙΕΣ ΓΑΙΕΣ

Οι σπάνιες γαίες αποτελούνται από μια ομάδα δεκαεπτά μετάλλων με μοναδικές ιδιότητες, τα οποία χρησιμοποιούνται με ολοένα μαζικότερο τρόπο στην καινοτόμο βιομηχανία της υψηλής τεχνολογίας.

Εξάλλου, όλες οι λύσεις που αφορούν την πράσινη ανάπτυξη, την ψηφιακή τεχνολογία της πληροφορικής και επικοινωνιών, τα έξυπνα ενεργειακά δίκτυα και τις εναλλακτικές δυνατότητες των ΑΠΕ βασίζονται στη χρήση των γνωστών πλέον στην ανθρωπότητα ορυκτών σπάνιων γαιών.

Οι ηλιακές κυψέλες και τα Φ/Β στοιχεία, οι ανεμογεννήτριες, η «πράσινη» αυτοκίνηση (τα υβριδικά αυτοκίνητα, τα αμιγώς ηλεκτροκίνητα αλλά και εκείνα του υδρογόνου) καθώς και οι περισσότερες οικολογικές τεχνολογίες οφείλουν την ύπαρξη ή λειτουργικότητά τους σε ένα σύνολο από μέταλλα «υψηλής τεχνολογίας», στο πυρίτιο (Si) καθώς και τις «σπάνιες γαίες».

Πρόκειται για μέταλλα όπως κοβάλτιο (Co), λευκόχρυσος (Pt), τιτάνιο (Ti), ταντάλιο (Ta), ίνδιο (In), νεοδύμιο (Nd), δυσπρόσιο (Dy), δημήτριο (Ce), ευρώπιο (Eu), τέρβιο (Tb), λανθάνιο (La), λίθιο (Li), γάλλιο (Ga), έρβιο (Er) κ.λπ. από τα οποία, έστω και σε μικρές ποσότητες, εξαρτάται άμεσα η μετάβαση στη βιώσιμη παραγωγή και στα φιλικά προς το περιβάλλον προϊόντα.

Επίσης ορισμένα από αυτά είναι απαραίτητα για την μαζική παραγωγή ηλεκτρικών/ηλεκτρονικών προϊόντων (κινητά τηλέφωνα, επίπεδες οθόνες τηλεόρασης και κομπιούτερ, λάμπες εξοικονόμησης CFL, καταλύτες αυτοκινήτων, συστήματα ABS κ.λπ.) καθώς και στην τεχνολογία των ΑΠΕ (πχ. το Νεοδύμιο (Nd) και το δισπρόσιο (Dy) είναι απαραίτητα για την κατασκευή ανεμογεννητριών).

Στην παγκόσμια παραγωγή των σπάνιων γαιών κυριαρχεί η Κίνα, η οποία εφαρμόζοντας την “γεωπολιτική” των Ορυκτών Πρώτων Υλών και μια μακροπρόθεσμη βιομηχανική πολιτική στα  στρατηγικής σημασίας ορυκτά, κατάφερε να δημιουργήσει σήμερα ένα σχεδόν απόλυτο μονοπώλιο.

Βέβαια, αυτές οι ουσίες δεν είναι τόσο «σπάνιες» όσο υπονοεί η ονομασία τους. Σύμφωνα με το US Geological Survey (USGS), η Κίνα κατέχει μονάχα το 40% έως 50% των παγκόσμιων αποθεμάτων σπανίων γαιών. Υπάρχουν βεβαιωμένα αποθέματα σπάνιων γαιών σε πολλές άλλες χώρες, από τις ΗΠΑ ως την Αυστραλία και από τον Καναδά ως το Καζακστάν και το Βιετνάμ. Υπό αυτές τις συνθήκες, γιατί η επάρκεια και η εξασφάλισή τους προκαλεί τόσο μεγάλη ανησυχία; Γιατί απλά με τα γεωπολιτικά “παιχνίδια”,  φθάσαμε το 2010, το 97% των 125.000 τόνων των οξειδίων σπάνιων γαιών που εξορύσσονταν τότε στον πλανήτη,  να προέρχονται αποκλειστικά από την Κίνα. Πρόκειται για ένα σχεδόν απόλυτο μονοπώλιο.

Από το 1927, οπότε και ανακαλύφθηκαν τα τεράστια κοιτάσματα σπάνιων γαιών στο Bayan Obo, έως και τη δεκαετία του 1960, οι Κινέζοι είχαν ενδιαφερθεί ελάχιστα για το συγκριτικό πλεονέκτημα που διέθεταν. Εκείνη την εποχή, στην εκμετάλλευση αυτών των ορυκτών κυριαρχούσαν οι Ηνωμένες Πολιτείες. Μόλις την περίοδο της διακυβέρνησης της χώρας από τον Ντενγκ Σιάο-Πινγκ (1904-1997)  κι έπειτα από τον σχεδιασμό του «προγράμματος 863», η Κίνα στράφηκε στην ανάπτυξη μιας μακροπρόθεσμης στρατηγικής προκειμένου να κατακτήσει ηγεμονικό ρόλο σε όλα τα στάδια της επεξεργασίας των σπάνιων γαιών, από την εξόρυξή τους και τον διαχωρισμό τους ως τη μεταποίησή τους και την παραγωγή ημικατεργασμένων, ενδιάμεσων προϊόντων.

Εντούτοις, είναι αλήθεια ότι στην εφαρμογή του “γεωπολιτικού παιχνιδιού” έγιναν πολλές και ανεπίτρεπτες εκπτώσεις τόσο στα θέματα ασφάλειας και υγείας των εργαζομένων και περιοίκων όσο και στα θέματα της περιβαλλοντικής προστασίας.

Άλλωστε και ο περιορισμός  των ξένων ανταγωνιστών κατά τη διάρκεια των είκοσι τελευταίων ετών εξηγείται επίσης  από τις ανωτέρω “εκπτώσεις” και γενικότερα  από τις ιδιαιτερότητες και τις δυσκολίες που παρουσιάζει ο κλάδος: οι δραστηριότητες του διαχωρισμού και της αξιοποίησης των ουσιών είναι εντάσεως κεφαλαίου και επιπλέον είναι “καταστροφικές” για το περιβάλλον αν δεν ληφθούν επίσης δαπανηρά μέτρα.

Ειδικότερα, ο διαχωρισμός των σπάνιων γαιών προϋποθέτει τη χρήση χημικών ουσιών που ρυπαίνουν σε εξαιρετικά μεγάλο βαθμό το περιβάλλον και δημιουργεί ραδιενεργά απόβλητα. Η Κίνα υπήρξε η μοναδική χώρα που επέλεξε να αναπτύξει τη μαζική παραγωγή σπάνιων γαιών αγνοώντας τις επιπτώσεις και θυσιάζοντας την υγεία των εργαζομένων στα ορυχεία του Baotou, καθώς και το φυσικό περιβάλλον των γειτονικών περιοχών. Σήμερα, πλέον, η απόρριψη των αποβλήτων της εταιρείας Baotou Steel στον Κίτρινο Ποταμό έχει μετατραπεί σε πρόβλημα μεγάλων διαστάσεων που οι Κινέζοι το κρατούν σε “απόσταση” από τα media κάθε είδους. Εντούτοις, στους εργαζόμενους των βιομηχανιών εξευγενισμού αλλά και στις περιοχές απόρριψης των αποβλήτων, παρατηρούνται  υψηλά ποσοστά καρκίνου.

Οικονομολόγος του Bureau de Recherches Geologiques et Minieres (Γραφείο Γεωλογικών και Μεταλλευτικών Ερευνών – BRGM)  επισημαίνει «την παράδοξη αντίφαση ανάμεσα στη χρήση των σπάνιων γαιών στις ανανεώσιμες μορφές ενέργειας και στις ρυπογόνες μεθόδους παραγωγής τους».

Μολαταύτα, μελετώντας κανείς την “μεθοδολογία ανάπτυξης” σε παγκόσμιο επίπεδο και κυρίως την “αξιοποίηση” των φυσικών και ορυκτών πόρων του πλανήτη, ευκόλως θα παρατηρήσει ότι αυτές οι “αντιφάσεις” αποτελούν τον κανόνα…

 

[ΠΗΓΗ: http://www.oryktosploutos.net/, του Πέτρου Τζεφέρη, 10/7/2017]

ΧΤΙΖΟΝΤΑΣ ΜΙΑ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΣΠΑΝΙΩΝ ΓΑΙΩΝ

Το οικονομικό θαύμα της Κίνας έχει σήμερα την υπογραφή του Ντενγκ Σιαοπίνγκ. Οι ρυθμοί ανάπτυξης που εμφανίζει σήμερα οφείλονται πρωτίστως χάρις στην υιοθέτηση μιας διαφορετικής εμπορικής εικόνας. Άνοιξε την είσοδο της Κίνας σε ξένες επενδύσεις και την αγορά της σε ξένα σχήματα. Σε μια δήλωσή του το 1992, στην τελευταία του περιοδεία πριν παραιτηθεί από την πολιτική σκηνή, του ξέφυγε μια δήλωση που έμελλε να αλλάξει τη βιομηχανική ανάπτυξη σήμερα και τις τύχες του κόσμου.

“Εάν η Μέση Ανατολή έχει πετρέλαιο, εμείς έχουμε τις σπάνιες γαίες” και συνέχισε σκιαγραφώντας την στρατηγική της Κίνας. Μια στρατηγική που ο ίδιος εν ενεργεία χάραξε προκειμένου μετά το θάνατό του η Κίνα να κατακτήσει τον κόσμο λέγοντας πως “είναι υψίστης στρατηγικής σημασίας και πρέπει να τις χειριστούμε κατάλληλα αξιοποιώντας τες προς όφελος της οικονομικής ανάπτυξης”.

Οι 17 σπάνιες γαίες που θυμίζουν λίγο πολύ τον περιοδικό πίνακα στα μαθητικά χρόνια του γυμνασίου είναι το Ύτριο, το Λανθάνιο, το Δημήτριο, το Πρασεοδύμιο, το Νεοδύμιο, το Ευρώπιο, το Τέρβιο, το Δυσπρόσιο, το Προμήθειο, το Σαμάριο, το Γαδολίνιο, το Όλμιο, το Έρβιο, το Θούλιο, το Λουτέτσιο, το Σκάνδιο και το Υτέρβιο. Αν γνωρίζαμε τι δυνατότητες αυτά τα υλικά ανοίγουν στην ανάπτυξη τεχνολογιών αιχμής τότε, ίσως, δείχναμε μεγαλύτερη προσοχή.

Στην έρευνά μας που δημοσιεύθηκε σε κορυφαίο επιστημονικό για θέματα που άπτονται της ενέργειας “Energy Economics” φέροντας τίτλο “The role of rare earth prices in renewable energy consumption: The actual driver for a renewable energy world” βρήκαμε πως οι σπάνιες γαίες έχουν μια θετική επίδραση στην κατανάλωση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Αντιλαμβανόμαστε, λοιπόν, πως μια ταυτόχρονη ανάπτυξη των σπάνιων γαιών στην Ελλάδα που έχουν ανάγκη για υψηλή κατανάλωση ενέργειας θα προσελκύσουν ξένους επενδυτές να επενδύσουν στον τομέα της ενέργειας, καθώς οι προσδοκίες ανάπτυξης του κλάδου θα εκτοξευθούν. Οι επενδύσεις σε ενέργεια μπορεί να αφορούν τόσο τις μονάδες λιγνίτη, την περαιτέρω ανάπτυξη ανανεώσιμων πηγών αλλά και πυρηνικής ενέργειας με απόδοση ισοδύναμη του λιγνίτη (καθώς τα κοιτάσματα συνεχίζουν να εξαντλούνται).

Η σημασία της υπόθεσης εργασίας της έρευνάς μας αυξάνεται καθώς ο παραπάνω σύνδεσμος μεταξύ σπάνιων γαιών και ενεργειακής κατανάλωσης είναι έμμεσος της ανάπτυξης, καθώς η αύξηση ενεργειακής κατανάλωσης (κυρίως από ανανεούμενες πηγές) έχει αποδειχθεί από εκτεταμένη έρευνα του συναδέρφου μου ότι οδηγεί στην οικονομική ανάπτυξη. Αυτή τη στιγμή διεξάγεται έρευνά μας για την ύπαρξη μιας άμεσης σχέσης σπάνιων γαιών και ανάπτυξης, αλλά και δημιουργίας πληθωριστικής φούσκας. Στο εν λόγω άρθρο, οι σπάνιες γαίες είναι τα υλικά που χρειάζονται για την ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, ένα κόστος που συνεχώς αυξάνεται λόγω προσδοκιών μετά τη Διακήρυξη του Παρισιού στις 4 Νοεμβρίου του 2016 για ένα “πράσινο μέλλον” με λιγότερες εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα.

Και όχι μόνο. Έχουμε ανακαλύψει πως οι σπάνιες γαίες είναι τα υλικά που χρειάζεται μία βιομηχανική μονάδα για να κατασκευάσει τεχνολογίες αιχμής. Μερικές από αυτές αφορούν την προχωρημένη επεξεργασία του νερού, τον έλεγχο εκπομπών, τα νιτρίδια αργιλίου, τους συμπυκνωτές, τους αισθητήρες οξυγόνου, τα νετρίδια πυριτίου, τα συνθετικά πετράδια, τις θερμικές επικαλύψεις, τα νιτρίδια ζιρκονίου, τις τεχνολογίες αεροδιαστημικής, τα παγκόσμια συστήματα εντοπισμού θέσης, τα συστήματα καθοδήγησης και ελέγχου, τους σκληρούς δίσκους, τα iPads, τη ραδιογραφία νετρονίων, τον εξοπλισμό νυχτερινής όρασης, τα smartphones, τους υπεραγωγούς υψηλής θερμοκρασίας, τα κράματα αποθήκευσης υδρογόνου, την πυρηνική ενέργεια, τα κύτταρα καυσίμου στερεού οξειδίου, τις ανεμογεννήτριες, τις χρωστικές ουσίες, τη διαδικασία αποχρωματισμού, τις οθόνες προβολής, το στίλβωμα, τους μαγνητοοπτικούς δίσκους, τους μαγνητοστροφικούς μορφοτροπείς, τους μόνιμους μαγνήτες, τα φάρμακα, τους σπινθηριστές για ακτίνες Χ, τα υβριδικά οχήματα, τα υπερκράματα, τους λαμπτήρες φθορίου, τους διόδους εκπομπής φωτός, τους λαμπτήρες μεταλλικών αλογονιδίων, τις οπτικές ίνες, το στερεό λέιζερ YAG, τις οθόνες εντατικοποίησης ακτινών Χ, κ.α.

Γίνεται αντιληπτό για τον αριθμό των θέσεων εργασίας που ανοίγονται αν η παραγωγή ανοιχθεί σε ξένες κοινοπραξίες για τη μεταφορά τεχνογνωσίας και παραγωγής εντός της χώρας, μια παρόμοια στρατηγική που ακολουθεί η Κίνα. Η ανάπτυξη έχει εξαιρετικές προοπτικές λαμβάνοντας υπόψη το εκπαιδευμένο εργατικό δυναμικό της χώρας που είναι έτοιμο να συμβάλει και να συμβαδίσει έγκαιρα στην οποιαδήποτε εισροή τεχνολογίας, αποφεύγοντας με το κατάλληλο νομοθετικό πλαίσιο την εξαγωγή χύδην φορτίου σπάνιων γαιών, ενώ ταυτόχρονα μειώνοντας το όποιο κόστος εγκατάστασης μιας ξένης επένδυσης στη χώρα.

Για την επίτευξη αυτού του σκοπού χρειάζεται συνεργασία του ΙΓΜΕ που διαθέτει σημαντικά ερευνητικά πορίσματα από τη χρηματοδότηση του ευρωπαϊκού προγράμματος EURARE. Το ΙΓΜΕ με ακριβή γεωεντοπισμό των σπάνιων γαιών από γεωλόγους και γεωγράφους μπορεί να συμβάλλει στην επακριβή χωροθέτηση της βιομηχανίας και των εξορυκτικών μεταλλείων σε συνεργασία με το κτηματολόγιο. Είναι απαραίτητη η συνεργασία του βιομηχανικού κόσμου για την ανάληψη του πολύτιμου ρίσκου, των οικονομολόγων για την αξιοποίηση της τεχνογνωσίας και την αποφυγή του σκοπέλου η παραγωγή να φύγει στο εξωτερικό ή τα κανάλια να κλείσουν με τη δημιουργία μονοπωλίων. Επίσης, των μηχανικών γεωλόγων πολυτεχνικών σχολών για την ανάπτυξη τεχνολογίας εξόρυξης, του τραπεζικού τομέα για τη χορήγηση δανείων ακόμη και ρίσκου υπέρ των επενδυτών του κλάδου και των ιδιωτικών ασφαλιστικών ταμείων για την εξίσου επένδυση στο μετοχικό κεφάλαιο των εν λόγω εταιρειών. Ακόμη, του πολιτικού κόσμου με στόχο τη μείωση της γραφειοκρατίας, της φορολογίας και την διευκόλυνση επενδυτικών καναλιών από την ευρωπαϊκή ένωση για τη χρηματοδότηση των εταιρειών καινοτομίας σπάνιων γαιών. Επίσης, δίνεται η δυνατότητα να αναπτυχθεί και το ανθρώπινο δυναμικό που έχει μείνει αρκετά πίσω στη χώρα μας, χωρίς να είναι ποτέ αργά η αξιοποίηση μιας ευέλικτης μορφής οργάνωσης ανθρωπίνου δυναμικού για την προσέλκυση ταλέντων με τεχνογνωσία από το εξωτερικό και δη της “εικόνας επαγγελματικού κύρους”.

Κλείνοντας, ο όγκος των μετάλλων που πιθανώς να είναι ικανός να αξιοποιηθεί επιβάλλει διαφορετικές μορφές οργάνωσης από αυτές που έχουν αξιοποιηθεί από καθαρούς εξαγωγείς σπάνιων γαιών όπως η Κίνα, η Αυστραλία και η Ινδία. Οι σπάνιες γαίες θα δυσκολευτούν να προσελκύσουν ξένους επενδυτές εξόρυξης και παραγωγής στη Ελλάδα κινδυνεύοντας να έρθουν μονάχα για εξόρυξη και εξαγωγή χύδην φορτίου. Το αποτέλεσμα θα ήταν να ζημιωθεί η χώρα χάνοντας έτσι την εγχώρια πολύτιμη προστιθέμενη αξία και οποιαδήποτε εξαγωγική δραστηριότητα τεχνολογίας αιχμής. Αναγκαία συνθήκη είναι η ύπαρξη φτηνού νερού με αποκρατικοποίηση δικτύου σε στρατηγικούς επενδυτές και ιδιωτικοποίηση ταμιευτήρων (με κατάλληλη διαχείριση και επεξεργασία αποβλήτων) ακόμη και εισαγωγή νερού από το εξωτερικό. Ταυτόχρονα, αναγκαία συνθήκη κρίνεται η φτηνή ενέργεια με ιδιωτικοποίηση λιγνητικών, υδροηλεκτρικών και φωτοβολταϊκών μονάδων, παραχώρηση του δικτύου σε στρατηγικό επενδυτή για τη διασύνδεση της χώρας, ανάπτυξη πυρηνικής ενέργειας και επίσπευση της μετατροπής του ΛΑΓΗΕ σε χρηματιστήριο ενέργειας και φυσικού αερίου προκειμένου να διευρυνθεί ο ανταγωνισμός και φτηνό ρεύμα να εισάγεται από το εξωτερικό.

* Ο κ. Εμμανουήλ Απέργης είναι Διδακτορικός φοιτητής στο Πανεπιστήμιο του Kent,

** Ο Δρ. Νικόλαος Απέργης είναι Kαθηγητής Οικονομικών στο Πανεπιστήμιο Πειραιώς

 

[ΠΗΓΗ: http://www.oryktosploutos.net/, των Εμμανουήλ και Νικολάου Απέργη*, αναδημοσίευση από το capital.gr, επιμέλεια Π. Τζεφέρης, 2/6/2017]

ΣΠΑΝΙΕΣ ΓΑΙΕΣ- ΕΡΕΥΝΑ ΑΓΟΡΑΣ

MetalsΟ όρος σπάνιες γαίες αφορά σε 17 συγκεκριμένα ευγενή μέταλλα (χημικά στοιχεία) και η ονομασία τους έχει δοθεί λόγω της γαιώδους μορφής που εμφανίζουν τα οξείδιά τους αλλά και της εξαιρετικής σπανιότητάς τους.

Αυτά τα μέταλλα λέγονται και λανθανίδες. Εξαιτίας της βιομηχανικής τους μοναδικότητας σε εφαρμογές και χρήσεις προϊόντων υψηλής τεχνολογίας (όπως τα λέιζερ, τα κινητά τηλέφωνα και οι οθόνες υγρών κρυστάλλων) και στις λεγόμενες «πράσινες» τεχνολογίες (στις μπαταρίες των υβριδικών αυτοκινήτων, στα φωτοβολταϊκά, στους λαμπτήρες χαμηλής κατανάλωσης, στις τουρμπίνες των ανεμογεννητριών) η ζήτηση των σπάνιων γαιών αυξάνεται συνεχώς.

Το μεγαλύτερο πρόβλημα που προκύπτει από την εξόρυξη και επεξεργασία των σπάνιων γαιών είναι η ραδιενέργεια, η οποία συνδέεται με την παρουσία υψηλών συγκεντρώσεων ουρανίου και θορίου.

Καθ ‘όλη τη δεκαετία του 1990 και του 2000, η Κίνα ήταν αυτή που κυριάρχησε στην παραγωγή των σπάνιων γαιών και σήμερα αντιπροσωπεύει πάνω από το 85% της παγκόσμιας παραγωγής. Οι σπάνιες γαίες (Rare Earth Elements – REE) θεωρούνται «στρατηγικά μέταλλα», καθώς πρακτικά δεν υπάρχει βιομηχανική εφαρμογή υψηλής τεχνολογίας που να μην τις περιλαμβάνει.

Η Ε.Ε. έχει συμπεριλάβει τις σπάνιες γαίες στην ομάδα των 20 κρίσιμων ορυκτών, τις βιομηχανικές ανάγκες για τα οποία αδυνατεί να καλύψει σήμερα ο μεταποιητικός κλάδος της Ευρώπης. Τα παγκόσμια αποθέματα σπάνιων γαιών περιέχονται κυρίως στα ορυκτά αλλανίτη, βαστνασίτη και μοναζίτη. Στις αποθέσεις βαστνασίτη στην Κίνα και τις ΗΠΑ βρίσκεται το μεγαλύτερο ποσοστό οικονομικά εκμεταλλεύσιμων αποθεμάτων σπάνιων γαιών του πλανήτη.

Όσον αφορά τη χώρα μας, τα πολυμεταλλικά κοιτάσματα επιθερμικού και πορφυριτικού τύπου της Σερβομακεδονικής μεταλλογενετικής ζώνης καθώς και της ζώνης Ροδόπης στη Βορειοανατολική Ελλάδα είναι τα πλέον ελπιδοφόρα για μελλοντική παραγωγή σπανίων γαιών και μετάλλων. Επίσης, τα κοιτάσματα βωξιτών και λατεριτών της Κεντρικής και Βορείου Ελλάδος , τα οποία ήδη υφίστανται εκμετάλλευση για την παραγωγή Al και Ni, περιέχουν σημαντικές ποσότητες σπάνιων γαιών και μπορούν να ενταχθούν στα μελλοντικά σχέδια των μεταλλευτικών βιομηχανιών. Υψηλή περιεκτικότητα σπάνιων γαιών ανιχνεύεται σε προσχωσιγενείς αποθέσεις στο παράκτιο και υποθαλάσσιο περιβάλλον μεταξύ Χαλκιδικής και Αλεξανδρούπολης, κυρίως στις εκβολές των ποταμών Στρυμόνα, Νέστου και Έβρου. Κοιτασματολογικές έρευνες αλλά και αναλύσεις δειγμάτων που πραγματοποίησε το ΙΓΜΕ στο παρελθόν στις περιοχές αυτές ήταν αρκετά ενθαρρυντικές, εκτιμώντας αποθέματα 485 εκατ. tn με μέση περιεκτικότητα σπανίων γαιών 1,17% (κυρίως Ce, La και Nd) και δυστυχώς αρκετή περιεκτικότητα σε θόριο (Th, ραδιενεργό στοιχείο).

Η Κίνα είναι ο κυρίαρχος στην παγκόσμια παραγωγή σπάνιων γαιών (86% των ΣΓ παγκοσμίως για τα έτη 2013 και 2014 παρήγαγε η Κίνα σύμφωνα με το U.S.G.S. (U.S. Geological Survey)) η οποία ανήλθε στους 110.000 τόνους για κάθε έτος. Το 2014 συνεχίστηκε η προσπάθεια εύρεσης εκμεταλλεύσιμων κοιτασμάτων σπάνιων γαιών σε πολλά μέρη του κόσμου. Εκτός από κυρίαρχος παραγωγός, η Κίνα είναι και ο κυριότερος καταναλωτής σπάνιων γαιών παγκοσμίως, τις οποίες χρησιμοποιεί στην κατασκευή ηλεκτρονικών ειδών που προορίζονται είτε για εσωτερική κατανάλωση είτε για εξαγωγές.

Η Ιαπωνία και οι Η.Π.Α. καταλαμβάνουν αντίστοιχα τη δεύτερη και τρίτη θέση στην κατανάλωση σπάνιων γαιών. Η κατανάλωση σπάνιων γαιών στην Κίνα ανήλθε σε 86.400 τόνους για το 2014 σημειώνοντας αύξηση κατά 10,77% σε σχέση με το 2013 (κατανάλωση 78.000 τόνων) σύμφωνα με το Σύνδεσμο Βιομηχανιών Μη Σιδηρούχων Μετάλλων Κίνας (CNIA). Σύμφωνα με πηγές της Βιομηχανίας της Ιαπωνίας, η κατανάλωση σπάνιων γαιών για το 2014 ανήλθε σε 14.225 τόνους. Η κατανάλωση σπάνιων γαιών στις Η.Π.Α. για το 2014 σημείωσε άνοδο εξαιτίας της διαθεσιμότητας και των χαμηλών τιμών της αγοράς. Συγκεκριμένα, το U.S.G.S. εκτιμά πως η κατανάλωση στις Η.Π.Α. άγγιξε τους 17.000 t για το 2014 σημειώνοντας αύξηση κατά 13,3% σε σχέση με το 2013.

[ΠΗΓΗ: http://www.oryktosploutos.net, από ΙΓΜΕ, Υποέργο 7 του έργου ΜΕΟΠΥ με τίτλο «ΒΑΣΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΟΡΥΚΤΩΝ ΠΡΩΤΩΝ ΥΛΩΝ», επιμέλεια Π. Τζεφέρης, 16/02/2017]

ΚΙΣΙΝΓΚΕΡ, ΚΙΝΑ, ΤΑΪΒΑΝ, ΤΟΥΡΚΙΑ ΚΑΙ ΣΠΑΝΙΕΣ ΓΑΙΕΣ: ΠΩΣ ΕΜΠΛΕΚΟΝΤΑΙ ΟΛΑ ΑΥΤΑ;

INNER MONGOLIA, CHINA - NOVEMBER 03: A Chinese labourer works at an unauthorized steel factory on November 3, 2016 in Inner Mongolia, China. To meet China's targets to slash emissions of carbon dioxide, authorities are pushing to shut down privately owned steel, coal, and other high-polluting factories scattered across rural areas. In many cases, factory owners say they pay informal "fines" to local inspectors and then re-open. The enforcement comes as the future of U.S. support for the 2015 Paris Agreement is in question, leaving China poised as an unlikely leader in the international effort against climate change. U.S. president-elect Donald Trump has sent mixed signals about whether he will withdraw the U.S. from commitments to curb greenhouse gases that, according to scientists, are causing the earth's temperature to rise. Trump once declared that the concept of global warming was "created" by China in order to hurt U.S. manufacturing. China's leadership has stated that any change in U.S. climate policy will not affect its commitment to implement the climate action plan. While the world's biggest polluter, China is also a global leader in establishing renewable energy sources such as wind and solar power. (Photo by Kevin Frayer/Getty Images)

 (Photo by Kevin Frayer/Getty Images)

Πολύ εύστοχα αναρωτιούνται ορισμένοι «Τι δουλειά είχε στο Πεκίνο με τον πρόεδρο ο Χένρι Κίσινγκερ;» Και γιατί ξαφνικά ο νεοεκλεγμένος πρόεδρος των ΗΠΑ δέχθηκε συγχαρητήριο τηλεφώνημα από τον Πρόεδρο της Ταϊβάν φέρνοντας αναστάτωση στις σχέσεις των ΗΠΑ με την Κίνα; Ευλόγως θα μπορούσε να αναρωτηθεί κάποιος/α «και γιατί αφορούν εμάς εδώ στην Ελλάδα αυτά τα θέματα»;Σήμερα θα προσπαθήσω να διελευκάνω την ομιχλώδη σχέση αυτών των 2 θεμάτων και να καταδείξω την έμμεση – πολύ σημαντική – σύνδεσή τους με την Ελλάδα.

Σύμφωνα με το Bloomberg το ταξίδι το κ. Κίσινγκερ στην Κίνα είχε διττή υπόσταση:
«…Chinese officials are trying to assess whether the incoming administration will prompt greater confrontation over trade and territory disputes, as Trump promised on the campaign trail…»

Στην ανάλυση του Bloomberg δύο είναι οι φράσεις κλειδιά όπου καταδεικνύουν ίσως και τα 2 αντίστοιχα διακυβεύματα της επίσκεψης Κίσινγκερ:

  1. «confrontation over trade» = η φράση αυτή σχετίζεται (μεταξύ άλλων και) με τις σπάνιες γαίες και τους τελωνειακούς δασμούς (tarrifs) στα Κινεζικά προϊόντα που υπονόησε πως θα επιβάλει ο κ. Τραμπ κατά την προεκλογική περίοδο στις ΗΠΑ.
  2. «conftrotation over territory disputes» = Παίγνιο Σινικής θάλασσας

Σχετικά με το παίγνιο στη Σινική θάλασσα, οι αναγνώστες μπορούν να ανατρέξουν σε παλαιότερο δημοσίευμα ώστε να διαπιστώσουν τις ομοιότητες με το παίγνιο της Νοτιοανατολικής Μεσογείου. Εν τάχει, για να αντιληφθούν οι αναγνώστες τί συμβαίνει στη Σινική θάλασσα: η Κίνα διεκδικεί νήσους οι οποίες σύμφωνα με άλλες όμορες χώρες (πχ. Φιλιππίνες, Ταϊβάν κλπ.) δεν της ανήκουν. Σας θυμίζει τη συμπεριφορά των Τούρκων στο Αιγαίο; ναι, είναι παρόμοια συμπεριφορά…

Ας θυμηθούμε ωστόσο και την πρόσφατη καταδικαστική απόφαση του Διεθνούς Δικαστηρίου της Χάγης εναντίον της Κίνας. Η Ταϊβάν λοιπόν, όπως και οι Φιλιππίνες οι οποίες είχαν καταγγείλει την Κίνα στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης και κέρδισαν τελικώς την υπόθεση, είναι μία από τις εμπλεκόμενες χώρες (stakeholder) στη γεωπολιτική διένεξη στην περιοχή της Σινικής θάλασσας (νήσοι Spartly κλπ.).

Ουσιαστικά υπάρχει ένα τετράγωνο σχέσεων μεταξύ:

α) της αναθεωρητικής στάσης της Κίνας στη Σινική θάλασσα,
β) μεταξύ της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS/ΑΟΖ),
γ) τον εμπορικό πόλεμο των σπάνιων γαιών, και
δ) της πιθανής ύπαρξης πλούσιων κοιτασμάτων υδρογονανθράκων στην περιοχή της Σινικής θάλασσας.

Η Κίνα στην αναθεωρητική της στάση χρησιμοποιεί τις σπάνιες γαίες ως εργαλείο πίεσης προς τις Δυτικές χώρες. Πρωτοξεκίνησε αυτό το παίγνιο με την Ιαπωνία το 2010 κατά την κρίση των νήσων Senkaku και πρόσφατα αφήνει υπονοούμενα πως θα το πράξει και εναντίoν των ΗΠΑ (!) αν αυτές επιβάλλουν δασμούς στα κινεζικά προϊόντα. Οι σπάνιες γαίες αποτελούν ένα «διακόπτη» τον οποίο οι Κινέζοι ανοιγοκλείνουν όποτε θέλουν. Στην κρίση των νήσων Senkaku του 2010 η Κίνα έκλεισε το «διακόπτη» προμήθειας σπάνιων γαιών προς την Ιαπωνία. Η πρόσφατη παρουσία λοιπόν του κ. Κίσινγκερ στην Κίνα δεν είναι ίσως άσχετη με όλα τα παραπάνω.

Αντιστοίχως, στην Ανατολική Μεσόγειο η αναθεωρητική Τουρκία συμπεριφέρεται όπως η Κίνα στη Σινική θάλασσα: αντίστοιχο «όπλο» της Τουρκίας είναι η ροή των προσφύγων την οποία χρησιμοποιεί ως «διακόπτη» τον οποίο ανοιγοκλείνει…

Συνοψίζοντας:

– Η αναθεωρητική Κίνα στη Σινική θάλλασα χρησιμοποιεί τις σπάνιες γαίες ως μυστικό «όπλο» (ως «διακόπτη») ώστε να εκβιάσει άλλες χώρες και να διεκδικήσει περιοχές οι οποίες, σύμφωνα με άλλες χώρες (stakeholders), δεν της ανήκουν.

– Η αναθεωρητική Τουρκία στη Μεσόγειο χρησιμοποιεί ως μυστικό «όπλο» τις προσφυγικές ροές (ως «διακόπτη» που ανοιγοκλείνει) για να εκβιάσει άλλες χώρες αλλά και την ΕΕ ώστε να διεκδικήσει περιοχές οι οποίες δεν της ανήκουν.

Ας επαναλάβουμε δύο «μαθηματικής λογικής» στρατηγικά επιχειρήματα:

  1. Εάν η διεκδικητική-αναθεωρητική συμπεριφορά της Κίνας στη Σινική θάλασσα θεωρείται καταδικαστέα από τα εμπλεκόμενα μέρη (stakeholders), όπως πχ. έγινε ήδη από το Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης, τότε αυτομάτως θα πρέπει να θεωρηθεί καταδικαστέα και η στάση της Τουρκίας στην Ανατολική Μεσόγειο.
  2. Κατ’ αντιστοιχία, εάν η στάση της Τουρκίας στην Ανατολική Μεσόγειο θεωρείται αποδεκτή από τα εμπλεκόμενα μέρη (stakeholders) τότε και η στάση της Κίνας στη Σινική θάλασσα θα πρέπει να θεωρηθεί αποδεκτή.

Δύο μέτρα και δύο σταθμά δε μπορούν να υπάρξουν στο Διεθνές Δίκαιο.

Η Ελλάδα θα μπορούσε ίσως να αναζητήσει διπλωματική επιχειρηματολογία και συμμάχους (πχ. Ιαπωνία κλπ.) σύμφωνα με τα προαναφερθέντα «μαθηματικά» επιχειρήματα.

Όμως έχει ίσως σημασία να ανατρέξουμε ημερολογιακά και στις πρώτες σχετικές εκτιμήσεις όσο αφορά τις σπάνιες γαίες και τις Κινεζοαμερικανικές σχέσεις μετά την εκλογή Τραμπ.

Στις 12/11/2016, όσο μπορούμε να γνωρίζουμε, είμαστε ίσως από τους πρώτους παγκοσμίως που εκτιμήσαμε, εδώ από την Ελλάδα, πως οι σπάνιες γαίες θα είναι ίσως κρίσιμος παράγοντας στις Κινεζοαμερικανικές σχέσεις μετά την εκλογή Τραμπ.

Στις 17/11/2016 (πέντε ημέρες μετά) ακολούθησε το site του Forbes. Το site του Forbes μεταξύ άλλων αναφέρει: «…There have been a number of articles written about why tariffs would have bad economic consequences to the US but I believe there is another reason that Trump won’t impose tariffs on China: Rare Earth Elements…»

Στις 24/11/2016 ακολουθούν οι έγκριτοι Asia Times με ένα άρθρο-«προειδοποίηση» (;) για τις σπάνιες γαίες. Οι Asia Times ανέφεραν χαρακτηριστικά: «…Beijing has at least one secret weapon that should make the US president-elect think twice before starting any trade war with the country. I think [rare earth] is only a weapon China would use if Trump got very protectionist. But it’s likely a weapon they will remind him about if he signals any big steps towards China

Μετά από τα παραπάνω μπορείτε να διαπιστώσετε τα εξής:

  1. Οι σπάνιες γαίες αποτελούν γεωπολιτικό και γεωστρατηγικό «όπλο» στα χέρια αυτών που τις κατέχουν. Αυτό το διαπιστώνουμε περιοδικά από το 2010 μετά την κρίση στα νησιά Σενκάκου και θα συνεχίσουμε να το διαπιστώνουμε…
  2. Ο λόγος για τον οποίο ο κ. Κίσινγκερ παρενέβη ίσως ξαφνικά(;) ώστε να προβεί σε «μασάζ» στις Κινεζοαμερικανικές σχέσεις είναι (κυρίως και) οι σπάνιες γαίες.
  3. Οι αναλύσεις όπως έχουν παρουσιασθεί εδώ στη Huffington Post Grece, ξεπερνούν τα ελληνικά σύνορα… Είναι αναλύσεις παγκοσμίου επιπέδου…Προσωπικά ευχαριστώ το Huffington Post για τη δυνατότητα που μου δίνει να πλουτίσω τις γνώσεις των συμπολιτών μου. Οι Έλληνες πολίτες πρέπει να γνωρίζουν τις γεννεσιουργές αιτίες αυτών που συμβαίνουν γύρω μας τούτες τις κρίσιμα για το Έθνος στιγμές…Η Γνώση είναι δύναμη…
  4. Μία υπενθύμιση-προειδοποίηση (Ναι! προειδοποίηση, Warning): αποθέματα σπάνιων γαιών διαθέτει και η Ελλάδα. Κάθε μικροπολιτική, ιδεοληπτική, δημοσιοϋπαλληλική-παλαιοκομματική, κουτοπόνηρη, ψευδοακαδημαϊκή διαχείρισή τους θα μπορούσε να οδηγήσει τη χώρα μας σε eθνικά επικίνδυνα μονοπάτια… Δεν έχουν αντιληφθεί ορισμένοι εδώ στην Ελλάδα με τί παίγνιο παίζουν. Ένα παίγνιο στρατιωτικού-βιομηχανικού συμπλέγματος υπεραξίας πολλών τρισεκατομμυρίων δολλαρίων. Τζιζ. Από ευχή, θα μετατραπεί σε κατάρα των πλουτοπαραγωγικών πηγών για τη χώρα μας… Όσοι ασχολούνται με αυτό το θέμα θα πρέπει να «βλέπουν» τη Μεγάλη Εικόνα.

[ΠΗΓΗ: politesaristoteli.blogspot.gr/, 10/12/2016, αναδημοσίευση από www.huffingtonpost.gr/ 05/12/2016, του Σωτήρη Καμενόπουλου, Υπ. Διδάκτορα Πολυτεχνείου Κρήτης, Σχολή Μηχανικών Ορυκτών Πόρων]

ΚΙΝΗΤΑ MADE IN USA; ΜΕ ΠΟΙΕΣ ΣΠΑΝΙΕΣ ΓΑΙΕΣ;

Annealed neodymium iron boron magnets sit in a barrel prior to being crushed into powder at Neo Material Technologies Inc.'s Magnequench Tianjin Co. factory in Tianjin, China, on Friday, June 11, 2010. A generation after Chinese leader Deng Xiaoping made mastering neodymium and 16 other elements known as rare-earths a priority, China has cornered the market, with far-reaching effects ranging from job losses and global trade to U.S. national security. Photographer: Doug Kanter/Bloomberg via Getty Images

Νεοδύμιο, Photographer: Doug Kanter/Bloomberg via Getty Images

Δεν πέρασαν λίγες ημέρες από το άρθρο εδώ στη HuffPost Greece, σχετικά με την εκλογή Τραμπ και τις σπάνιες γαίες και φαίνεται πως έρχονται οι πρώτες αντίστοιχες επιβεβαιωτικές (;) γνώμες από την άλλη πλευρά του Ατλαντικού και πιο συγκεκριμένα από το έγκριτο site του Forbes.

Τι υποστηρίξε ο αρθρογράφος του Forbes (5 ημέρες μετά το άρθρο μου);

“…There have been a number of articles written about why tariffs would have bad economic consequences to the US but I believe there is another reason that Trump won’t impose tariffs on China: Rare Earth Elements. They are important to the US Defense and technology products. (…) While the Chinese President brought up some retaliatory threats in his recent phone call with Donald Trump the ability of China to cut or stop exporting Rare Earth Elements would be devastating to US manufacturing and its overall economy. Hopefully when Trump understands that complexity of trade relationships beyond his campaign rhetoric he will come to his senses…”

Δεν νομίζω να χρειάζεται περαιτέρω σχόλιο πέραν από το ότι αυτές οι εκτιμήσεις είχαν προηγηθεί εδώ, στην Ελλάδα…

Ήδη ακούγεται πως αρκετά γνωστή εταιρεία κινητών τηλεφώνων υποτίθεται πως σκέφτεται να μεταφέρει την παραγωγή της από την Κίνα στις ΗΠΑ. Σύμφωνα με τα στοιχεία της ίδιας-πολύ γνωστής- εταιρείας κινητών τηλεφώνων το 2012 είχαν πουληθεί περισσότερες από 125 εκατομμύρια συσκευές συγκεκριμένου πολύ γνωστού μοντέλου.

Ας εξετάσουμε τo θέμα από την πλευρά των σπάνιων γαιών.

Κάθε συσκευή κινητού τηλεφώνου υπολογίζεται πως περιέχει περίπου 0.1 grΝεοδύμιου, δηλαδή, για την κάλυψη της ζήτησης κινητών του συγκεκριμένου μοντέλου απαιτούνται συνολικά περίπου 12.5 τόνοι Νεοδύμιου. Κάθε κινητό περιέχει και άλλες σπάνιες γαίες .

Ο συνολικός τζίρος από τις πωλήσεις των 125 εκατ. συγκεκριμένων μοντέλων το 2012 με μέση τιμή πώλησης τα 400 ευρώ ήταν περίπου 50 δισ. ευρώ, ήτοι περίπου 65 δισ. δολάρια (σε τιμές 2012). Η μέση τιμή του Νεοδύμιου (FOB σε $) το 2012 ήταν $135,000/τόνο. Ο συνολικός τζίρος των ορυχείων νεοδύμιου που χρησιμοποιήθηκε για τα συγκεκριμένα κινητά θα ήταν της τάξης των $135,000 Χ 12.5 τόνοι = $1,687,500.

Δηλαδή ο συνολικός τζίρος της εταιρείας κινητών τηλεφώνων ήταν 38,518 (χιλιάδες) φορές μεγαλύτερη από το τζίρο των ορυχείων Νεοδύμιου. Δηλαδή, για κάθε $1 σπάνιων γαιών που τζιράρουν τα ορυχεία η εταιρεία κινητών τζιράρει $38,518 (χιλιάδες δολάρια)… Ποια εξορυκτική εταιρεία στη Δύση διατίθεται να συνεχιστεί αυτό όταν υπάρχουν τόσοι περιβαλλοντικοί περιορισμοί, γραφειοκρατία, και πόλεμος από τις διάφορες οικολογικές ΜΚΟ; Δεν θα ήταν μακριά από την πραγματικότητα αν υποστήριζε κανείς πως ουσιαστικά οι οικολογικές ΜΚΟ της Δύσης δουλεύουν… για την Κίνα.

Όμως η Κίνα τι έκανε; Καταρχήν δεν εφαρμόζει κανένα περιβαλλοντικό κανονισμό. Αυτό φυσικά είναι απαράδεκτο καθώς καταστρέφεται το περιβάλλον και ταυτόχρονα καθιστά όλα τα προϊόντα των Δυτικών χωρών μη ανταγωνιστικά σε σχέση με τα προϊόντα Made in China. Επίσης προσέφερε το νεοδύμιο (και άλλες σπάνιες γαίες) σε ακόμη πιο χαμηλή τιμή στις Δυτικές εταιρείες που αποφάσιζαν να κατασκευάζουν τα κινητά (και άλλα προϊόντα) στην Κίνα. Αντί για $135,000 (FOB σε $) τον τόνο, η μέση τιμή που προσέφερε η Κίνα ήταν 525,000 γουαν (=$76,335) δηλαδή περίπου στη μισή τιμή (1.7 φορές λιγότερο ή 43.4% πιο φτηνές).

Επίσης, από το κόστος παραγωγής μίας τέτοιας συσκευής μπορούμε να βγάλουμε και άλλες ενδιαφέρουσες πληροφορίες. Το κόστος του 0.1gr νεοδύμιου για μία τέτοια συσκευή είναι $0.0135, δηλαδή αποτελεί το 0.005% του συνολικού κόστους ενός κινητού… ουσιαστικά μηδαμινό. Όμως το κόστος μπαταρίας (= $4.5) αποτελεί το 1.98% του συνολικού κόστους ενός κινητού. Δηλαδή ως ποσοστό είναι 396 φορές πιο υψηλό από το συνολικό επί τοις εκατό κόστος του νεοδύμιου το οποίο είναι το κύριο συστατικό της μπαταρίας…Όμως χωρίς το νεοδύμιο μπαταρία δεν μπορεί να υπάρξει (εκτός και αν θέλετε να κρατά μόνο 1 λεπτό λειτουργίας)… Και πάλι δηλαδή, το ορυχείο είναι χαμένο.

Με λίγα λόγια: ο καπιταλισμός ναι μεν είναι καλός, αλλά οι εταιρείες ορυκτών ακριβώς γι’αυτό το λόγο ΔΕΝ ενδιαφέρονται-μέχρις στιγμής-να εξορύξουν τις σπάνιες γαίες, και γι’αυτό θα συνεχίσουν τα προβλήματα στη Δύση, εάν δε λειανθούν οι περιβαλλοντικοί κανονισμοί και η αγκυλωτική γραφειοκρατία, καθώς η Κίνα δε φαίνεται να υποχωρεί σε θέματα εφαρμογής περιβαλλοντικών κανονισμών, γιατί αυτό θα καθιστούσε τα προϊόντα της ακριβά και μη ανταγωνιστικά με της Δύσης… Αυτό σκoπεύει να κάνει λοιπόν η νέα διοίκηση του Ντόναλντ Τραμπ, ώστε να παράξει κινητά στις ΗΠΑ: θα παρέμβει στους περιβαλλοντικούς κανονισμούς των ΗΠΑ και θα πατάξει τη γραφειοκρατία.

Κάτι τελευταίο για να εξιτάρω τη φαντασία των αναγνωστών: ποια θα είναι η επόμενη πρόκληση; Η χρήση θόριου για παραγωγή ενέργειας… Αυτό σχετίζεται άμεσα και με τις σπάνιες γαίες (όπου υπάρχουν σπάνιες γαίες υπάρχει και θόριο) και περιλαμβάνεται στο πρόγραμμα του κ. Τραμπ… Λεπτομέρεια: σπάνιες γαίες διαθέτει η Ελλάδα, άρα και θόριο.

[ΠΗΓΗ:  politesaristoteli.blogspot.gr, αναδημοσίευση από www.huffingtonpost.gr/, του Σωτήρη Καμενόπουλου, υπ. Διδάκτορα Πολυτεχνείου Κρήτης, Σχολή Μηχανικών Ορυκτών Πόρων, 24/11/20916]

ΕΚΛΟΓΗ TRUMP ΚΑΙ ΣΠΑΝΙΕΣ ΓΑΙΕΣ

%cf%84%cf%81%ce%b1%ce%bc%cf%80-2Ένα από τα πρώτα πράγματα που είχε υποσχεθεί ο κ. Trump ήταν να εξαναγκάσει τις μεγάλες αμερικανικές επιχειρήσεις να μεταφέρουν πίσω στις ΗΠΑ την παραγωγή των τεχνολογικών τους προϊόντων από την Κίνα. Κινητά τηλέφωνα, υπολογιστές, tablets κλπ. Για να το επιτύχει αυτό είχε υποσχεθεί να επιβάλει φόρους/δασμούς στα αμερικανικής τεχνολογίας αλλά κινεζικής κατασκευής προϊόντα. Για να παραχθούν όμως αυτά τα προϊόντα στις ΗΠΑ απαιτούν κάτι το οποίο οι ΗΠΑ αυτή τη στιγμή δε διαθέτουν: σπάνιες γαίες. Θα πρέπει λοιπόν οι ΗΠΑ να εισάγουν τις σπάνιες γαίες από την Κίνα. Αυτή τη στιγμή σχεδόν όλες οι αμερικανικές επιχειρήσεις υψηλής τεχνολογίας βρίσκονται στην Κίνα εξαιτίας (και) των σπάνιων γαιών… Δεν είναι μόνο τα φθηνά εργατικά χέρια.

Η κινεζική πλευρά κρατά ένα ισχυρό όπλο στα χέρια της: πιθανώς θα αντιδράσει με εμπορικό πόλεμο στις σπάνιες γαίες όπως είχε κάνει το 2010 στην περίπτωση της Ιαπωνίας. Ο εμπορικός εκείνος πόλεμος μετεξελίχθηκε σε γεωπολιτικό επεισόδιο στην Κινεζική θάλασσα στην περιοχή των νήσων Σενκάκου. Εκεί ακριβώς που ακόμη και σήμερα παρατηρείται οξύς αμερικανοκινεζικός ναυτικός ανταγωνισμός.

Για να μπορέσουν οι ΗΠΑ να ανταποκριθούν σε αυτή την κατάσταση θα πρέπει να εξασφαλίσουν την απρόσκοπτη και ομαλή παροχή πρώτων υλών στις αμερικανικές επιχειρήσεις, ώστε αυτές να επιστρέψουν στις ΗΠΑ. Θα πρέπει δηλαδή να ξεκινήσει η εξόρυξη και επεξεργασία σπάνιων γαιών εντός των ΗΠΑ.

Για να γίνει αυτό θα πρέπει επομένως να αντιμετωπισθεί άμεσα ακόμη ένα σχετικό πρόβλημα: το οξύ κανονιστικό και γραφειοκρατικό πλαίσιο που διέπει (όχι μόνο) τις ΗΠΑ σχετικά με την προστασία του περιβάλλοντος. Οι καθυστερήσεις, και τα εμπόδια που διέπουν τους κανονισμούς της αμερικανικής Υπηρεσίας Προστασίας Περιβάλλοντος (EPA) είναι μεγάλες. Σε αρκετές περιπτώσεις για να ξεκινήσει η εξόρυξη σε ορισμένα ορυχεία μπορεί να περάσουν μέχρι και 50 χρόνια εξαιτίας αυτών των γραφειοκρατικών και κανονιστικών εμπόδιων. Ακριβώς γι’ αυτό το λόγο ο κ. Trump σκοπεύει να αλλάξει κυριολεκτικά τη δομή και τον τρόπο λειτουργίας της EPA… Αυτό ο κ. Trump δεν το έκρυψε ποτέ…

Μπορεί σε ορισμένους αυτά να ακούγονται τρομακτικά, αλλά χωρίς τις πρώτες ύλες καμία χώρα δεν μπορεί να στηρίξει την παραγωγική της διαδικασία. Σε ένα κόσμο όπου οι καταναλωτές ζητούν όλο και περισσότερα προϊόντα (πχ. αυτή τη στιγμή υπάρχουν περισσότερες συσκευές κινητών παγκοσμίως από το συνολικό πληθυσμό της Γης), σε ένα κόσμο όπου οι παγκόσμιες αναφλέξεις μπορεί να αυξηθούν λόγω της όλο και πιο δύσκολης πρόσβασης σε πρώτες ύλες, σε ένα κόσμο όπου τα γραφειοκρατικά και κανονιστικά εμπόδια στις σύγχρονες χώρες δεν αφήνουν πολλά περιθώρια για εξόρυξη ορυκτών πόρων εντός αυτών των χωρών, δεν υπάρχουν μαγικά ραβδάκια και μαγικές λύσεις παρά μόνο ανάγκη για δράση… Αυτά ας τα σκεφτόμαστε πριν χρησιμοποιήσουμε την οποιαδήποτε σύγχρονη συσκευή και ας μην κρυβόμαστε πίσω από μεγαλοστομίες και ψευδοευαισθησίες. Ακόμη και για να γραφεί τούτο το άρθρο χρειάστηκαν τουλάχιστον δύο υπολογιστές και κάμποσα άλλα ηλεκτρονικά συστήματα στήριξης του δικτύου τα οποία όλα περιέχουν ορυκτούς πόρους.

Συμπερασματικά, οι υποσχέσεις του κ. Trump για επιβολή δασμών στα κινεζικά προϊόντα σχετίζονται άμεσα με την ομαλή και απρόσκοπτη προμήθεια των σπάνιων γαιών και ίσως με πιθανούς γεωπολιτικούς ανταγωνισμούς στις περιοχές όπου παρατηρούνται μεγάλα αποθέματα σπάνιων γαιών. Θα κερδίσει αυτό το στοίχημα ο κ. Trump;

[ΠΗΓΗ: http://www.huffingtonpost.gr/, του Σωτήρη Καμενόπουλου, Υπ. Διδάκτορα Πολυτεχνείου Κρήτης, Σχολή Μηχανικών Ορυκτών Πόρων, 12/11/2016]

ΑΠΟ ΠΟΥ ΕΡΧΟΝΤΑΙ ΟΙ ΣΠΑΝΙΕΣ ΓΑΙΕΣ ΠΟΥ ΠΕΡΙΕΧΕΙ ΤΟ ΚΙΝΗΤΟ ΣΟΥ;

filptat9lbeb16j7phn9Η ΕΕ αλλά και η παγκόσμια οικονομία εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις εισαγωγές μετάλλων «υψηλής τεχνολογίας» (πχ κοβάλτιο, ο λευκόχρυσος, τιτάνιο, ταντάλιο, σπάνιες γαίες: νεοδύμιο, δυσπρόσιο, δημήτριο, ευρώπιο, λουτήσιο, λανθάνιο κλπ) από τα οποία, έστω και σε μικρές ποσότητες, επηρεάζουν άμεσα η βιομηχανική σύγχρονη δραστηριότητα αλλά και τη μετάβαση στη βιώσιμη παραγωγή και στα φιλικά προς το περιβάλλον προϊόντα.

Τα μέταλλα αυτά διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στην ανάπτυξη καινοτόμων οικολογικών τεχνολογιών για την αύξηση της ενεργειακής απόδοσης και τη μείωση των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου. Επίσης στην μαζική παραγωγή ηλεκτρικών/ηλεκτρονικών προϊόντων (κινητά τηλέφωνα, επίπεδες οθόνες τηλεόρασης και κομπιούτερ, μικροηλεκτρονικές συσκευές , καταλύτες αυτοκινήτων κλπ) καθώς και στην πολεμική βιομηχανία.

Δυστυχώς, τα περισσότερα κοιτάσματά τους, δεν είναι διεσπαρμένα ανά την υφήλιο, αλλά εντοπίζονται σε μεγάλο βαθμό σε ορισμένες χώρες, επηρεάζοντας αρνητικά την πρόσβαση αλλά και την ασφάλεια του εφοδιασμού. Είναι ευρέως γνωστή η κρίση εφοδιασμού του τανταλίου, το οποίο σε ποσοστό 80% εντοπίζεται μόνο στο Κονγκό, το 2000, λόγω της θεαματικής αύξησης της κινητής τηλεφωνίας που στηρίζεται στη χρήση του, οδήγησε σε πολλαπλές παρενέργειες (οικονομικές, πολιτικές και πόλεμο στην Κ. Αφρική).

Στα linkπου ακολουθούν μπορείτε ν αλύσετε όλες τις απορίες σας για τις Σπάνιες Γαίες:

Πόσο “gorillasafe” είναι το κινητό μας;

Οι πέντε αλήθειες για τις Σπάνιες Γαίες

Οι Σπάνιες Γαίες και η Ελλάδα!

(EU) rare: κρίσιμα ορυκτά και σπάνιες γαίες στο αναπτυξιακό προσκήνιο της ΕΕ

Οι σπάνιες γαίες και ο κόσμος το 2050

ΠΟΕ: Μεγάλη νίκη της ΕΕ (και των ΗΠΑ) έναντι της Κίνας για τις Πρώτες Υλες

Το γεωπολιτικό παιχνίδι με τις «σπάνιες γαίες»

Goodbye Fossil Fuel Dependence, Hello Rare Earth Dependence! 

Οι Σπάνιες Γαίες γίνονται ολο και λιγότερο σπάνιες! 

Are Rare Earth Elements Actually Rare?

Σπάνιες Γαίες (REEs): άφθονες μεν, σπάνιες δε…

[ΠΗΓΗ: politesaristoteli.blogspot.gr, από elladitsamas.blogspot.gr, 4/5/2016]

Ε.Ε.: «ΠΡΑΣΙΝΗ» ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΧΩΡΙΣ ΕΞΟΡΥΞΗ ΟΡΥΚΤΩΝ ΚΑΙ ΜΕΤΑΛΛΩΝ ΔΕΝ ΥΦΙΣΤΑΤΑΙ

FIG3Σε πρόσφατη έκθεση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, που συντάχθηκε με τη συμμετοχή των Γεωλογικών Ινστιτούτων της Ευρώπης και θα δημοσιευθεί επίσημα σύντομα, προκύπτουν μεταξύ άλλων τα παρακάτω:

  • οι ανάγκες σε ορυκτές πρώτες ύλες το 2030 θα διπλασιαστούν σε σχέση με αυτές το 2010. Στην περίπτωση των “πράσινων” και ήπιων ενεργειακών τεχνολογιών οι ανάγκες στην ίδια περίοδο θα αυξηθούν κατά 20 φορές.
  • το γεγονός αυτό σημαίνει για την Ευρώπη μεγαλύτερη εξάρτηση από εισαγωγές ορυκτών και μετάλλων (στην περίπτωση των σπανίων γαιών αγγίζει το 100%, ενώ για τον χαλκό και τον ψευδάργυρο η εξάρτηση από εισαγωγές είναι μεγαλύτερη του 50%), αλλά και την απαίτηση για παραγωγική αξιοποίηση των δικού της ορυκτού πλούτου μαζί με την εντατικοποίηση της κοιτασματολογικής έρευνας για των εντοπισμό νέων δυναμικών αποθεμάτων.
  • η ανακύκλωση και επαναξιοποίηση σαν προοπτική, αποτελούν μακροπρόθεσμο στόχο αλλά σε καμία περίπτωση την λύση για την κάλυψη των αυξημένων αναγκών σήμερα, αλλά και των επόμενων δεκαετιών. Η αξιοποίηση των πρωτογενών μεταλλευτικών πηγών αποτελούν τη μοναδική ρεαλιστική αντιμετώπιση. Για παράδειγμα ο βαθμός ανακύκλωσης για σπάνιες γαίς είναι μικρότερος του 1%, για ψευδάργυρο μικρότερος του 10%, για χαλκό μικρότερος του 20%, για χρυσό και άργυρο μικρότερος του 30%.
  • το 2012 η βιομηχανίες ορυκτών πρώτων υλών προσέφεραν προστιθέμενη αξία 280 δισ. ευρώ και δημιούργησαν 11 εκ. θέσεις εργασίας στο σύνολο της μεταλλευτικής παραγωγικής αλυσίδας.
  • η Ευρώπη χρειάζεται δικό της τεχνογνωσιακό κεφάλαιο και άριστα εκπαιδευμένο γεωεπιστημονικό δυναμικό για να μπορέσει να αναρριχηθεί και να κρατηθεί στην κορυφή εφαρμογής νέων τεχνολογιών και να παραμείνει ανταγωνιστική στους τομείς της μεταλλευτικής καινοτομίας.
  • το περιβάλλον και οι κοινωνικο-οικονομικές επιπτώσεις βρίσκονται στην κορυφή της διαβουλευτικής ατζέντας, με την εφαρμογή συγκεκριμένων δεικτών βιώσιμης ανάπτυξης σε μια προοπτική ευρύτερης πολιτικής και κοινωνικής αποδοχής της μεταλλευτικής δραστηριότητας, κυρίως σε τοπικό επίπεδο.

Με την επισημοποίηση και δημοσιοποίηση της έκθεσης θα γίνουν αναφορές σε συγκεκριμένα κείμενα και θα παρουσιαστούν σχετικά διαγράμματα, χάρτες και εικόνες.

του  Dr. Γεωλογίας Νικόλαου Αρβανιτίδη, 10/4/2016