Tag Archives: ορυκτος πλουτος

ΠΕΡΙ ΠΙΤΑΣ, ΣΚΥΛΟΥ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ!

Λατομείο ή παραλία; περιβαλλοντικό δίλημμα ή ψευτοδίλημμα… [photo by P. Tzeferis]

Έστω και όψιμα, ήρθε και τη χώρα μας η αντίληψη ότι το περιβάλλον είναι ένα πολύτιμο κοινό αγαθό και ότι η προστασία του δεν αποτελεί ευγενές χόμπι αλλά αναγκαιότητα και ηθική υποχρέωση προς τις επόμενες γενεές. Αυτά ως προς τη θεωρία βέβαια. Η πραγματικότητα είναι αρκετά διαφορετική. Από την εκτοξευόμενη γόπα του προπορευόμενου εποχούμενου θεριακλή μέχρι τις αναρτημένες στον στύλο της ΔΕΗ σκουπιδοσακκούλες και από την αποπνικτική κάπνα των «νέων» τζακιών τις κρύες χειμωνιάτικες νύχτες μέχρι τα άπειρα κονσερβοκούτια στην παραλία τα καλοκαιρινά απομεσήμερα, η εικόνα διαψεύδει την περί βιωσιμότητας θεωρία.

Ευτυχώς, σε ένα τουλάχιστον πράγμα συμφωνούμε όλοι. Κάθε μορφή ανθρώπινης δραστηριότητας επιβαρύνει το περιβάλλον. Κάθε παιδί που θα γεννηθεί το 2017, θα επιβαρύνει την ατμόσφαιρα με 5 τόνους αερίων του θερμοκηπίου το χρόνο αν γεννηθεί στην Γαλλία ή με 20 τόνους, αν γεννηθεί στην Αυστραλία. Κάθε τουρίστας που θα έρθει στην χώρα μας, θα μας αφήσει φεύγοντας 4 κιλά περιττώματα, 24 κιλά σκουπίδια και 180 κιλά αέρια του θερμοκηπίου. Προ πενταετίας οι Ελβετοί μέτρησαν ότι κάθε μια από τις συμπαθέστατες (και νοστιμότατες) αγελάδες τους, συνεισφέρει στο φαινόμενο του θερμοκηπίου 4-5 φορές περισσότερο από ένα σύγχρονο αυτοκίνητο, λόγω των αερίων που εκλύει κατά την πέψη. Παρόλα αυτά, δεν υπάρχει κανένα οικολογικό κίνημα κατά των γεννήσεων παιδιών, του τουρισμού (με μικρές εξαιρέσεις) και των αγελάδων.

Ο «οικολογικός» ακτιβισμός

Την τελευταία δεκαετία βιώσαμε και στην χώρα μας μια μορφή έντονου οικολογικού (με ή χωρίς εισαγωγικά) ακτιβισμού, εστιασμένου σε πολύ συγκεκριμένους χώρους και δραστηριότητες. Για να μην πάμε στα καθ’ ημάς και το κοινωνικό –πολιτικό – ποδόσφαιρο- οικολογικό show της Χαλκιδικής, ας μείνουμε στο γεγονός ότι ο Νομός Αττικής δεν έχει ακόμα καταφέρει να αποκτήσει τον ΧΥΤΑ που θα καλύπτει τις πληθυσμιακές του ανάγκες. Θυμόμαστε όλοι τις μάχες για να μην χωροθετηθεί η απόθεση τόνων ρυπαντών σε οποιαδήποτε περιοχή εντός Νομού, λες και αυτοί οι ρυπαντές είχαν πέσει από τον ουρανό.

Η επιχειρηματολογία των οπαδών των «κινημάτων» αυτών είναι ότι η βλάβη στο περιβάλλον πρέπει να είναι ανάλογη του οφέλους για την κοινωνία, ώστε να είναι αποδεκτή. Προφανώς, κανείς, ποτέ δεν ποσοτικοποίησε την αναλογία αυτή. Η κοπή μερικών χιλιάδων πεύκων στον Υμηττό για την κατασκευή ενός δρόμου, ο οποίος θα μπορούσε να αποσυμφορήσει το κέντρο της πόλης μας, απαλλάσσοντας μας από τόνους ρύπων, κρίθηκε από τους «κινηματίες» μη ανάλογη του οφέλους. Οι στυγνοί αριθμοί έλεγαν ακριβώς το αντίθετο.

Ένα στοιχείο που επηρεάζει δραματικά την αναλογία κόστους / οφέλους είναι η απόσταση της περιβαλλοντικής επιβάρυνσης από το οπτικό και κοινωνικό-οικονομικό μας πεδίο. Ένα εργοστάσιο πετροχημικών κοντά στο εξοχικό μου έχει πολύ αρνητικότερη σχέση κόστους / οφέλους (για το περιβάλλον πάντα) από ότι ένα ανάλογο εργοστάσιο στη Τουρκία, ακόμα και αν το δεύτερο λειτουργεί με πολύ χειρότερους περιβαλλοντικούς κανόνες. Το πρώτο το πολεμάμε με πάθος, του δεύτερου τα προϊόντα τα καταναλώνουμε χωρίς καμία αναστολή.

Το πρόβλημα για τη χώρα μας δεν θα είχε ανακύψει, αν δεν είχαν τελειώσει τα λεφτά. Ξαφνικά (!), όλοι μας ανακαλύψαμε ότι πρέπει να έρθει η ανάπτυξη. Για να έρθει δε αυτή η άτιμη, πρέπει να γίνουν επενδύσεις (!!). Για να γίνουν δε επενδύσεις, θα πρέπει κάποιος ο οποίος έχει (αληθινά και δικά του) χρήματα, να έρθει στην Ελλάδα και να ασχοληθεί με κάποια δραστηριότητα. Η δραστηριότητα αυτή θα πρέπει να είναι, είτε ως είδος είτε ως ποσότητα, επιπλέον των μέχρι σήμερα δραστηριοτήτων που ήδη συμβαίνουν στη χώρα μας. Διαφορετικά δεν υπάρχει πρόσθετο ΑΕΠ, άρα ανάπτυξη. Εδώ το πράγμα μπερδεύεται.

Είναι ηλίου φαεινότερο ότι η οποιαδήποτε επένδυση και άρα αύξηση δραστηριότητας, θα επιφέρει περιβαλλοντική επιβάρυνση. Ακόμα και αν βρεθεί ο τρελός που θα κατασκευάσει ένα κτίριο γραφείων και θα μισθοδοτεί 10.000 άτομα χωρίς την απαίτηση να παράγουν το οτιδήποτε, η μετακίνηση αυτών των ατόμων δυο φορές την ημέρα προς και από το γραφείο τους θα επιβαρύνει σημαντικότατα την ατμοσφαιρική ρύπανση της περιοχής. Με απλά λόγια, ανάπτυξη χωρίς επιβάρυνση του περιβάλλοντος δεν υφίσταται. Το ερώτημα είναι, πόση ανάπτυξη με πόση επιβάρυνση.

Ο ορυκτός πλούτος της Ελλάδας

Η Ελλάδα διαθέτει διάφορους τομείς με ανταγωνιστικό πλεονέκτημα για να προσκαλέσει επενδύσεις. Ένας από αυτούς είναι και οι φυσικοί της πόροι. Μια κατηγορία φυσικών πόρων με οικονομικό ενδιαφέρον είναι και τα ορυκτά. Θα απογοητεύσω βέβαια τους ομοϊδεάτες του Αρτέμη Σώρρα, που μιλάνε για ορυκτά αξίας τρισεκατομμυρίων Ευρώ, αλλά σίγουρα η προστιθέμενη αξία του Ελληνικού ορυκτού πλούτου σε ένα ορίζοντα 20-30 ετών μπορεί να προσφέρει αρκετά δισεκατομμύρια Ευρώ στην οικονομία. Το μόνο (μικρό!) πρόβλημα, είναι ότι για να έρθουν τα πολυπόθητα Ευρώ θα πρέπει τα αντίστοιχα ορυκτά να βγουν από την Ελληνική γη (!), να εξορυχθούν με άλλα λόγια, να υποστούν την ελάχιστη απαιτούμενη επεξεργασία που θα τα κάνει εμπορεύσιμα και να αποσταλούν στους χρήστες τους. Δυο εξίσου «ασήμαντες» λεπτομέρειες είναι, αφ’ ενός ότι μιλάμε για προϊόντα με χαμηλή ανά μονάδα βάρους αξία, άρα για να έρθει σοβαρό χρήμα στη χώρα πρέπει να εξορυχθούν και να εξαχθούν εκατοντάδες χιλιάδες τόνοι και, αφ’ ετέρου, ότι για να αυξήσουμε την εγχώρια προστιθέμενη αξία πρέπει να προχωρήσουμε όσο περισσότερο γίνεται στην μεταποίηση τους επί Ελληνικού εδάφους. Άρα, η οποιαδήποτε σοβαρή αξιοποίηση του ορυκτού πλούτου προϋποθέτει μεγάλης κλίμακας εξορυκτικές δραστηριότητες, μεγάλες μονάδες επι τόπου επεξεργασίας και μεγάλες υποδομές μεταφοράς.

Η Ελλάδα ως χώρα της ΕΕ έχει την τύχη (κατ’ άλλους την ατυχία) να έχει εν ισχύ την αυστηρότερη Νομοθεσία για την προστασία του περιβάλλοντος. Τα μέσα επίβλεψης της εφαρμογής της Νομοθεσίας αυτής είναι σήμερα αποτελεσματικότερα από ποτέ. Οι διαθέσιμες τεχνολογίες είναι άκρως αποτελεσματικές και επαρκέστατα δοκιμασμένες, ώστε να εγγυώνται ότι οι στόχοι της Νομοθεσίας θα επιτυγχάνονται. Αυτό δεν σημαίνει ότι μπορούμε να πάρουμε από ένα βουνό 100’000 τόνους ορυκτό και να μην το καταλάβει κανείς. Σημαίνει όμως ότι μπορούμε να τους πάρουμε με την ελάχιστη δυνατή όχληση και να αποκαταστήσουμε την εικόνα στο ίδιο, ή και πολλές φορές καλύτερο επίπεδο από ότι ήταν πριν.

Μένει να αποφασίσουμε σαν κοινωνία αν μας ενδιαφέρει η αξιοποίηση αυτού του πλούτου και με ποιους όρους. Αρκεί να γίνει ανταλλαγή επιχειρημάτων και όχι συνθημάτων γηπέδων.

[ΠΗΓΗ: http://www.oryktosploutos.net/, του Κωνσταντίνου Γιατζιτζόγλου, Δ/ντα Συμβούλου, ΓΕΩΕΛΛΑΣ ΑΜΜΑΕ, 27/10/2017]

ΤΑ ΧΑΛΙΑ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΟΥ ΟΡΥΚΤΟΥ ΠΛΟΥΤΟΥ..

Τα είπαμε, τα ξαναείπαμε, τα γράψαμε, τα ξαναγράψαμε, 20 χρόνια τα γράφουμε… χωρίς αποτέλεσμα.
Με δέκα ανθρώπους που ένα μέρος τους είναι αποσπασμένο και υπηρετεί αλλού και ένα άλλο μέρος τους βρέθηκε τυχαία εκεί .. δεν κάνεις ανάπτυξη.. Και  μάλιστα σε έναν τόσο εξειδικευμένο και απαιτητικό τομέα με ευθεία αναφορά στο περιβάλλον, την ασφάλεια και υγεία,  την δημόσια περιουσία και την εθνική κυριαρχία

20 χρόνια γκρινιάζουμε παρακολουθώντας τα τραίνα να περνούν και υπερβάλλουμε εαυτόν επιδιώκοντας το αδύνατο που δυστυχώς γίνεται εφικτό μόνο στην φαντασία μας ως προέκταση του Καζαντζακικού λογοτεχνικού πονήματος. Αντί αυτού εισπράττουμε πίκρα και απογοήτευση. Και ενίοτε λοιδορία και χλευασμό…

Το εντυπωσιακότερο όλων είναι ότι σε ένα “τεχνικό” υπουργείο όπου οι διοικητικές υπηρεσίες θα έπρεπε να έχουν επικουρικό ρόλο,  εντούτοις διαχρονικά οι διοικητικές υπηρεσίες είχαν και έχουν το μεγαλύτερο αριθμό υπαλλήλων.

Κι ενώ τα επιμέρους “διοικητικά” καταργήθηκαν πρόσφατα (με την συνένωση ορισμένων υπηρεσιών του ΥΠΕΚΑ), κι ενώ οι περισσότερες καθημερινές διοικητικές εργασίες (προσέλευση και άδειες προσωπικού κλπ) έχουν ανατεθεί στις επιμέρους εξειδικευμένες διευθύνσεις, εντούτοις με τον νέο προωθούμενο οργανισμό του ΥΠΕΝ (πριν προλάβει να παλιώσει ο προηγούμενος, ΠΔ100/2010!) , οι γενικές διευθύνσεις που υπάγονται στην Διοικητική Γραμματεία ΥΠΕΝ αυξάνονται από μία σε τρεις.. ήτοι: Γενική Διεύθυνση Διοικητικών Υπηρεσιών,  Γενική Διεύθυνση Οικονομικών Υπηρεσιών και  Γενική Διεύθυνση Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης.  

Με την διαφορά ότι σε τελευταία ανάλυση την όλη διαχείριση της ηλεκτρονικής διακυβέρνησης αλλά και των οικονομικών στοιχείων θα την κάνουν οι επιμέρους συρρικνωμένες διευθύνσεις και όχι οι πολυπληθείς ανωτέρω επιτελικές διευθύνσεις που έχουν απλώς το βαρύγδουπο όνομα… και την υψηλή εποπτεία.

Για να μην ξεχνιόμαστε, οι ίδιες φτωχές σε προσωπικό, οι ίδιες “γηρασμένες” και “κατσιασμένες” διευθύνσεις πρέπει να φέρουν σε πέρας το βαρύ φορτίο της ανάπτυξης και προστασίας του περιβάλλοντος αναλόγως των ειδικών αρμοδιοτήτων που έχει η καθεμιά… Και επιπλέον την επίλυση κάθε ειδικού τεχνικού, νομικού ή οικονομικού ζητήματος που προκύπτει και σχετίζεται με το δημόσιο συμφέρουν. Αυτά τα ενίοτε δαιδαλώδη και άκρως υπεύθυνα θέματα ανατίθενται στις ολιγοπρόσωπες τεχνικές διευθύνσεις στις οποίες ουδόλως παρέχονται τα βασικά εργαλεία για την απρόσκοπτη διεκπεραίωση της εργασίας τους, πρωτίστως το προσωπικό. Και φυσικά δεν μιλάμε για οράματα και αποστολές.., μόνο για αρμοδιότητες!

Τέτοιες είναι προφανώς και οι υπηρεσίες του ορυκτού πλούτου στις οποίες έχουν ανατεθεί τόσο οριζόντιες όσο και κάθετες αρμοδιότητες ευθέως δυσανάλογες με το διατιθέμενο προσωπικό… Μιλάμε για 3 διευθύνσεις όλες κι όλες που συνολικά αποτελούν τον μοναδικό διακριτό επιτελικό φορέα (με παράλληλα παραγωγικό αλλά και επιτελικό χαρακτήρα) που έχει θεσμοθετήσει η Ελληνική Πολιτεία, ώστε να διαχειρίζεται διοικητικά τον Ορυκτό Πλούτο της Χώρας. Με την βοήθεια των λοιπών υπηρεσιών στις Αποκεντρωμένες Διοικήσεις και Περιφέρειες της Χώρας.

Ομως, η Χώρα μας σήμερα βρίσκεται σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι, γιατί μαστίζεται από μια βαθιά οικονομική ύφεση και το γεγονός αυτό κάνει την αποστολή της συγκεκριμένης υπηρεσίας περισσότερο επιτακτική, εφόσον πρόκειται για έναν από τους ελάχιστους τομείς με ευρύτατα περιθώρια ανάπτυξης που αντανακλούν άμεσα στην πραγματική οικονομία, την περιφερειακή ανάπτυξη αλλά και στις εξαγωγές.

Πρέπει κάποιοι να καταλάβουν ότι ο τόπος μας χρειάζεται την πραγματική ανάπτυξη και όχι διευθύνσεις, γενικές διευθύνσεις  και αξιότατους κατά τα άλλα υπαλλήλους απλά για να επιβεβαιώνουν ότι δεν έχουν να μας προμηθεύσουν …υπολογιστές, παρότι τους χρειαζόμαστε, απλά διότι δεν υπάρχουν τα μέσα… Η να διαβιβάζουν  απλά τις εφαρμοστέες εγκυκλίους των αντιστοίχων υπουργείων Εσωτερικών, Ψηφιακής Πολιτικής και  Οικονομικών….

Είναι τόσο δύσκολο να γίνει αντιληπτό ότι οι  αυτές οι διευθύνσεις, οι οριζόντιες κάθε υπουργείου οι οποίες ασχολούνται με τα διοικητικά, τα οικονομικά και τα ζητήματα προώθησης της ηλεκτρονικής διακυβέρνησης,  θα πρέπει να είναι ολιγομελείς και  ευέλικτες και  ο ρόλος τους (θα πρέπει να) είναι υποστηρικτικός στις υπόλοιπες, εφόσον άλλωστε δεν θα υπήρχαν αν δεν υπήρχαν οι λοιπές;

Ομως τι κι αν τα λέω εγώ, δεκαετίες τώρα, ψιλά γράμματα..

Τώρα προσβλέπουμε εναγωνίως στην …κινητικότητα. Μόνο που προαπαιτούνται τα περιγράμματα θέσης και η αξιολόγηση…

Γενικά και ειδικά περιγράμματα με πολύ παραφιλολογία και πολύ τεχνοκρατικό ύφος. Μόνο που στις διευθύνσεις αυτές, ειδικά εκείνες του ορυκτού πλούτου, θα  ταίριαζαν μόνο δύο γενικά-ειδικά περιγράμματα: 1) του “υπαλλήλου που τα κάνει όλα”  και 2) του “προϊσταμένου-κλητήρα” που επίσης τα κάνει όλα.

Ως προς την αξιολόγηση, ουδέν νεώτερο σχόλιο..   

Ας ελπίσουμε ότι ο απο-μηχανής θεός θα προλάβει, πριν λακίσουν και τα δέκα αυτά άτομα προς άλλες πιο ελκυστικές κατευθύνσεις…

[ΠΗΓΗ: http://elladitsamas.blogspot.gr, 10/9/2017]

ΕΞΟΡΥΚΤΙΚΟΣ ΚΛΑΔΟΣ: ΑΡΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΥΠΑΡΞΗ ΓΙΑ ΒΙΩΣΙΜΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ

(Photo by Nicolas Economou/NurPhoto via Getty Images)

Σημαντική άνοδο- για όγδοο κατά σειρά μήνα- κατέγραψε τον Ιούνιο έναντι του αντίστοιχου μήνα του 2016 ο κύκλος εργασιών της ελληνικής βιομηχανίας, με σταθερό «αιμοδότη» της την αγορά εκτός συνόρων. Η αύξηση αυτή κατά 8,1% προήλθε από την αύξηση κατά 11,9% του δείκτη «Ορυχείων-Λατομείων» και κατά 8,1% του δείκτη «Μεταποιητικών Βιομηχανιών» και οφείλεται στην άνοδο κατά 17,2% των πωλήσεων προς την εξωτερική αγορά και μόλις κατά 2,3% στην εγχώρια αγορά.

Ειδικά για τον κλάδο Ορυχείων-Λατομείων η αύξηση του κύκλου εργασιών οφείλεται κυρίως στα λατομικά προϊόντα (βιομηχανικά ορυκτά, μάρμαρα, αδρανή υλικά) και στο λιγνίτη ενώ καταγράφηκε μείωση στα μεταλλεύματα. Η άνοδος προήλθε από την αύξηση του κύκλου εργασιών Εξωτερικής Αγοράς κατά 10,8% κυρίως από το κλάδο «άλλες εξορυκτικές και λατομικές δραστηριότητες».

Αυτές οι θετικές εξελίξεις σηματοδοτούν ότι η εθνική οικονομία φαίνεται να εξέρχεται από τη πολυετή ύφεση, έστω και πιο αργά του αναμενομένου και επιβεβαιώνουν ότι ο εξορυκτικός κλάδος είναι καθοριστικός για την ανάπτυξη της χώρας.

Η δυναμικότητα του ελληνικού εξορυκτικού κλάδου οφείλεται στη μεγάλη ποικιλία των oρυκτών πόρων της χώρας, με πολλούς από αυτούς να κατέχουν πανευρωπαϊκή ή και παγκόσμια πρώτη θέση στις αντίστοιχες αλυσίδες αξίας, στη πρόσβαση σε λιμενικές εγκαταστάσεις με ανταγωνιστικό κόστος θαλασσίων μεταφορών, στο εξωστρεφές επιχειρηματικό πρότυπο που ανέπτυξαν έγκαιρα οι επιχειρήσεις του κλάδου, στη τεχνογνωσία που έχει αναπτυχθεί ή μεταφερθεί μέσω πολυεθνικών ομίλων καθώς επίσης στη προσφορά καινοτόμων λύσεων στις ανάγκες της αγοράς.

Στην περίοδο της μακροχρόνιας κρίσης της ελληνικής οικονομίας η εξορυκτική βιομηχανία διατήρησε το παραγωγικό της δυναμικό, αντιπροσωπεύει το 3,4% του ΑΕΠ, και συνέχισε να υποστηρίζει τις εξαγωγές της χώρας καθώς επίσης να αποτελεί βάση εφοδιασμού και της εγχώριας μεταποιητικής βιομηχανίας. Οι επιχειρήσεις του κλάδου συνέχισαν να επενδύουν, παρ’ όλο που οι δείκτες αποδοτικότητας βρίσκονται σε αρνητικό έδαφος και το 50% απ’ αυτές δεν ήταν κερδοφόρες.

Πολιτεία και κοινή γνώμη αναγνωρίζουν πλέον τον εξορυκτικό κλάδο ως στρατηγικό πλεονέκτημα και οδηγό ανάπτυξης και ανταγωνιστικότητας της οικονομίας, με το 86% των Ελλήνων να πιστεύουν ότι η αξιοποίηση των ορυκτών πόρων είναι κλειδί για την οικονομική ανάπτυξη, αλλά δεν υπάρχει γι’ αυτό η απαραίτητη πολιτική βούληση.

Οι τοπικές κοινωνίες όμως δεν είναι παντού επαρκώς ενημερωμένες και δυσπιστούν ακόμα στην υπεύθυνη λειτουργία των εξορυκτικών επιχειρήσεων και τον αποτελεσματικό έλεγχο τους από τους αρμόδιους φορείς όσον αφορά στην τήρηση των περιβαλλοντικών όρων.

Για την εξορυκτική βιομηχανία-και ειδικά για τα μέλη του Συνδέσμου Μεταλλευτικών Επιχειρήσεων-η ορθολογική διαχείριση του περιβάλλοντος πέρα από σοβαρή κανονιστική υποχρέωση αποτελεί πεδίο καινοτομίας και υπεύθυνης λειτουργίας. Τα μέλη μας, υιοθετώντας από το 2006 «Κώδικα Βιώσιμης Ανάπτυξης», ενσωματώνουν στο σχεδιασμό και την υλοποίηση των εξορυκτικών έργων την προστασία του περιβάλλοντος και την αποκατάσταση του τοπίου και συνεργάζονται με τις εποπτεύουσες αρχές για τη συνεχή βελτίωση των εφαρμοζόμενων πρακτικών.

Επιπλέον ένα νέο στοιχείο στη διαχείριση του περιβάλλοντος, το οποίο καθιστά ουσιαστικά προσωρινή οπτική μεταβολή την επίπτωση της εξόρυξης στο περιβάλλον, είναι η δημιουργία ευκαιριών επαναχρησιμοποίησης ή και εγκατάστασης νέων χρήσεων γης ( μετα-μεταλλευτικές χρήσεις γης) σε περιοχές που έχει τελειώσει η εξορυκτική δραστηριότητα. Ήδη στη χώρα μας, πέρα από τα περίπου 3 εκατομμύρια δένδρα και θάμνους που έχουν φυτευθεί από το 2007 και τα περίπου 65.000 στρέμματα γης που έχουν αποκατασταθεί από το 1979 ( πάνω από 35% της έκτασης εξορυκτικών χώρων), έχουν γίνει πολλά έργα που αφορούν στην επαναδημιουργία καλλιεργήσιμων εκτάσεων, μετατροπή παλιών ορυχείων σε φωτοβολταϊκά πάρκα, καλλιέργεια αμπελώνων σε εκτάσεις εξοφλημένων ορυχείων, δημιουργία τεχνητών λιμνών και ανασύσταση υδροβιοτόπων, δημιουργία θεματικών μουσείων σχετικών με την εξόρυξη.

Ένα ζήτημα που επίσης απασχολεί είναι η δυνατότητα συνύπαρξης εξόρυξης και τουρισμού. Για πολλές περιοχές στον κόσμο οι γεωλογικές δομές αποτελούν την κοινή πηγή τόσο μοναδικών ορυκτών πόρων- ευκαιρία για ανάπτυξη εξορυκτικής δραστηριότητας-, όσο και μοναδικών γεωμορφολογικών στοιχείων-ευκαιρία για τουριστική ανάπτυξη (π.χ. απολιθωμένο δάσος Λέσβου, περιπατητικά μονοπάτια Miloterranean στη Μήλο, Θειωρυχεία Μήλου, λατομεία μαρμάρου στην Καρράρα Ιταλίας, Μεταλλευτικό Μουσείο Μήλου). Η συνύπαρξη αυτών των δύο δραστηριοτήτων, με κανόνες και αμοιβαίο σεβασμό, αποτελεί σημαντική ευκαιρία ισόρροπης ανάπτυξης αυτών των τόπων με ελαχιστοποίηση της έκθεσης των οικονομιών τους σε κυκλικά φαινόμενα καθώς η εξόρυξη αποτελεί δραστηριότητα με συνεχή λειτουργία καθ’ όλη την διάρκεια του χρόνου.

Επιπλέον η εξορυκτική δραστηριότητα αποτελεί μία διαχρονική οικονομική λειτουργία του ανθρώπου και έχει δημιουργήσει θέσεις-μνημεία από την αρχαιότητα μέχρι τώρα τα οποία αποτελούν ή μπορούν να αποτελέσουν πόλους έλξης θεματικού τουρισμού. Ενδεικτικά παραδείγματα τα αρχαία μεταλλεία Λαυρίου, αλατωρυχεία στην Αυστρία και στην Πολωνία, το Συνεδριακό Κέντρο στη Μήλο σε παλιό εργοστάσιο κατεργασίας καολίνης.

Η εξορυκτική βιομηχανία συνεισφέρει σημαντικά στην απασχόληση, με πάνω από 115.000 εργασίας, στη συντριπτική τους πλειοψηφία πλήρους απασχόλησης και ασφάλισης και χωρίς να έχουν θιγεί από τα μέτρα εσωτερικής υποτίμησης, στηρίζοντας σημαντικά το υφιστάμενο σύστημα κοινωνικής ασφάλισης και την περιφερειακή ανάπτυξη.

Επομένως ο εξορυκτικός κλάδος αποτελεί ήδη σημαντικό μέρος της οικονομίας με σημαντική αναπτυξιακή δυναμική λόγω της έντονης εξωστρέφειάς του, ακολουθώντας τις αρχές της βιώσιμης ανάπτυξης και συνυπάρχοντας αρμονικά και με άλλες χρήσεις γης ή οικονομικές δραστηριότητες όπως ο τουρισμός.

Όμως η μετατροπή των ορυκτών πόρων σε πλούτο έχει μεγάλο ρίσκο επένδυσης και μικρή αποδοτικότητα, απαιτεί κεφάλαια, εργατικό δυναμικό και επιχειρηματικότητα καθώς και σταθερό επενδυτικό κλίμα, αποτελεσματική χωροταξία και κανόνες αδειοδότησης, σταθερό φορολογικό καθεστώς, ασφάλεια δικαίου και καλές εργασιακές σχέσεις.

Ο κλάδος μας συνεργάζεται με το αρμόδιο υπουργείο για την εκπόνηση Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου για τις Ορυκτές Πρώτες Ύλες καθώς και για τον εκσυγχρονισμό του Λατομικού Κώδικα που αφορά στον αποδεδειγμένα κρίσιμο για την εθνική οικονομία κλάδο των λατομείων. Το σχέδιο όμως του Λατομικού Κώδικα που βρίσκεται ήδη σε δημόσια διαβούλευση απέχει σημαντικά των προσδοκιών του κλάδου όσον αφορά στη διασφάλιση της μακροπρόθεσμης πρόσβασης των υπεύθυνων επιχειρήσεων στους ορυκτούς πόρους, ενώ επιχειρείται η περαιτέρω επιβάρυνση με νέα περιβαλλοντικά τέλη, παρόλο που τα λατομεία καταβάλλουν ήδη σημαντικά ποσά στο ελληνικό δημόσιο και την τοπική αυτοδιοίκηση με τη μορφή μισθωμάτων και τελών για περιβαλλοντικά και κοινωφελή έργα.

Η αξιοποίηση των ορυκτών πόρων και η εξορυκτική βιομηχανία μπορεί να γίνει ατμομηχανή ενός νέου βιώσιμου παραγωγικού προτύπου της χώρας που θα φέρει περισσότερες εξαγωγές, νέες επενδύσεις και θα δημιουργήσει ή θα διατηρήσει θέσεις απασχόλησης υψηλής ποιότητας που είναι και το ζητούμενο από το κοινωνικό σύνολο.

 

[ΠΗΓΗ: http://www.huffingtonpost.gr/ , του Αθανάσιου Κεφάλα, Προέδρου ΣΜΕ, 29/8/2017]

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΜΦΙΣΒΗΤΙΕΣ ΚΑΙ ΠΑΡΩΠΙΔΙΚΟΥΣ

 

Επειδή πολύς λόγος γίνεται για την αξία του ανεκμετάλλευτου ορυκτού πλούτου της Ελλάδας, ας δούμε και μερικά επιστημονικά στοιχεία, διότι με ανακοινώσεις πολιτικής σκοπιμότητας από κόμματα και αμφισβητήσεις στον αέρα χωρίς κανένα στοιχείο, δεν βγαίνει άκρη…

Κατ΄ αρχάς λίγα λόγια για τις πηγές. Ο κος Ανέστης Φιλιππίδης είναι Καθηγητής Ορυκτολογίας -Κοιτασματολογίας, Διευθυντής Εργαστηρίου Γεωχημείας του Γεωλογικού Τμήματος του Α.Π.Θ. – αυτά και μόνο φτάνουν…

Ο κος Ανανίας Τσιραμπίδης –στοιχεία από την έρευνα του οποίου παρουσιάζονται κάτωθι–, είναι πτυχιούχος Φυσιογνωστικού Τμήματος Α.Π.Θ., έχει M.Sc. Γεωλογίας από το κορυφαίο ερευνητικό ιδωτικό Πανεπιστήμιο Case Western Reserve University στο Κλήβελαντ Οχάιο (Η.Π.Α.) με ειδίκευση στην ορυκτολογία αργίλων, και είναι Διδάκτορας Γεωλογικού Τμήματος Σχολής Θετικών Επιστημών Α.Π.Θ. Εκτός αυτός διετέλεσε επισκέπτης Καθηγητής Τμήματος Γεωλογικών Επιστημών C. W .R. W .των Η.Π.Α. Έχει στο ενεργητικό του περισσότερα από 90 επιστημονικά δημοσιεύματα, συγγράμματα και πονήματα και 50 ερευνητικά προγράμματα και επιστημονικές εκθέσεις. Έχει πάρει μέρος σε 65 συνέδρια εσωτερικού και εξωτερικού.

Τα στοιχεία των κάτωθι πινάκων, οι οποίοι παρουσιάζουν αποθέματα, ακαθάριστη αξία και ακαθάριστη αξία σε εκμετάλλευση σήμερα των ορυκτών πόρων της Ελλάδας, έχουν εξαχθεί από εξαντλητικές έρευνες, κάποιες εκ των οποίων ξεκινάνε από το 1993!

Οι ορυκτοί πόροι χωρίζονται σε τρεις μεγάλες κατηγορίες, «Ενεργειακές πρώτες ύλες», «Μεταλλεύματα» και «Βιομηχανικά ορυκτά & Πετρώματα». Ανά κατηγορία έχει υπολογιστεί και το ποσοστό εκμετάλλευσης σήμερα.

Στο τέλος παρατίθεται συγκεντρωτικός πίνακας για όλες τις κατηγορίες, οι οποίες αποτελούν αθροιστικά τον ορυκτό πλούτο της χώρας μας.

Ο χάρτης δείχνει με τα αντίστοιχα χρώματα που συναντώνται κοιτάσματα κάθε κατηγορίας στον ελλαδικό χώρο.

 

Η ΜΕΤΑΛΛΕΥΤΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΑΝΤΙΠΑΡΟΥ

antiparos_horaΗ προσπάθεια της λεπτομερούς καταγραφής της μεταλλευτικής ιστορίας της Αντιπάρου αποβλέπει σε δύο βασικούς στόχους:

  1. Ο πρώτος είναι η ευαισθητοποίηση του τοπικού πληθυσμού σε σχέση με τη σημασία των μεταλλείων ως πολιτιστικού πόρου, που θα πρέπει να διατηρηθεί σαν ένα πολύτιμο κομμάτι της ιστορίας του νησιού. Η μεταλλευτική δραστηριότητα ήταν κυρίαρχη για τους κατοίκους του νησιού για μια περίοδο περίπου 100 ετών (από τα μέσα του 19ου μέχρι τα μέσα του 20ου αιώνα), αλλά τα ίχνη της σβήνουν σιγά-σιγά και χάνονται με τη σύγχρονη στροφή προς την τουριστική ανάπτυξη. Η καταγραφή και αποτύπωσή της λοιπόν, με τη μεγαλύτερη δυνατή ακρίβεια αλλά και συγκεκριμένες τοπικές αναφορές, θα συμβάλλει, ώστε η ιστορία αυτή να διατηρηθεί ζωντανή και να μεταδοθεί σαν κληρονομιά στις νεότερες γενιές, που δεν έχουν βιώσει παρόμοιες εμπειρίες.
  2. Ο δεύτερος στόχος είναι, η ενίσχυση της οικονομικής δραστηριότητας της Αντιπάρου. Παράλληλα με τα φυσικά τοπία και τις γραφικές παραλίες, το γνωστό σπήλαιο της Αντιπάρου που αποτελεί πόλο έλξης για τους επισκέπτες, θα μπορεί να ενισχυθεί ο εναλλακτικός τουρισμός του νησιού, με την ανάδειξη και προβολή των παλαιών μεταλλείων, μέσα από την υπεύθυνη ενημέρωση σχετικά με το χρονικό της μεταλλευτικής δραστηριότητας στο νησί και την ασφαλή ένταξη τυπικών θέσεων παρατήρησης των παλαιών θέσεων εξόρυξης καθώς και των συνοδών μεταλλευτικών ενκαταστάσεων σε προτεινόμενες τουριστικές γεωδιαδρομές. Ιδιαίτερα ενδιαφέρουσες είναι επίσης οι εμφανίσεις των ηφαιστειακών σχηματισμών της Αντιπάρου, όπου μπορούν να σχεδιαστούν ειδικές γεωδιαδρομές και στάσεις παρατήρησης.
 antiparos2
Ερευνητικές στοές στο παλαιό μεταλλείο μεικτών θειούχων στα “Μοναστήρια” Αντιπάρου

Θα  πρέπει να σημειωθεί ότι η πρόσβαση δεν είναι εύκολη σε όλες τις θέσεις των παλαιών μεταλλείων. Εκτός από την πυκνή θαμνώδη βλάστηση που κλείνει τους παλαιούς δρόμους και τα μονοπάτια των μεταλλείων, υπάρχουν και τοίχοι ιδιοκτησιών ή φράχτες, που διακόπτουν τα περάσματα. Επιπλέον, θα πρέπει να τονιστεί ότι δεν κρίνεται ασφαλής η είσοδος σε παλαιές εγκαταλειμμένες στοές, ενω απαιτείται ιδιαίτερη προσοχή στις θέσεις όπου έχουν αποτυπωθεί παλαιά φρέατα,  αφού κατά κανόνα είναι ανοιχτά, χωρίς προστατευτικά μέτρα ή καλύπτονται από βλάστηση.

Στις περιοχές της Αντιπάρου όπου αναπτύχθηκε αξιοσημείωτη εξορυκτική δραστηριότητα έγινε λεπτομερής αποτύπωση των παλαιών μεταλλευτικών έργων σε υπόβαθρα Google Earth, που βασίστηκε σε βιβλιογραφικές πηγές αλλά και επιτόπου εξέταση και φωτογράφηση. Ετσι παράλληλα με την ενημέρωση μέσω των χαρτών και των σχετικών στοιχείων που τους συνοδεύουν, ο επισκέπτης μπορεί να παρατηρήσει με ασφάλεια εμφανίζεις τυπικής μεταλλοφορίας σε επιφανειακές εκσκαφές, που διατηρούνται σε όλες σχεδόν τις περιοχές εκμετάλλευσης. Ωστόσο, για το καθορισμό συγκεκριμένων γεωδιαδρομών, σε ορισμένα σημεία θα χρειαστεί διάνοιξη και οριοθέτηση μονοπατιών με κατάλληλη σήμανση και τοποθέτσηη ενημερωτικών πινακίδων. Η διαδικασία αυτή προϋποθέτει τη συνεργασία του Δήμου Αντιπάρου, προκειμένου να αντιμετωπισθούν πιθανοί περιορισμοί λόγω ιδιοκτησιακού καθεστώτος.

Διαδρομές Μεταλλευτικού Ενδιαφέροντος.Οι δύο προτεινόμενες γεωδιαδρομές. οι οποίες συνδέουν τις πέντε μεταλλευτικές περιοχές που περιγράφονται στην μελέτη είναι:

  1. Η πρώτη διαδρομή περιλαμβάνει επίσκεψη των παλαιών μεταλλείων στις θέσεις “Μαγγανιές» και «Χατζοβούνια” εντάσσοντας και το σπήλαιο της Αντιπάρου. Στη διαδρομή αυτή μπορεί επίσης να ενταχθεί σαν σημείο παρατήρησης και η Σκάλα φόρτωσης στην παραλία Σωρού.
  2. Η δεύτερη διαδρομή, με σημείο εκκίνησης τον Αγ. Γεώργιο, και τερματισμό τον κόλπο Μοναστηριών, περιλαμβάνει επίσκεψη στα ιιεταλλεία των θέσεων «Αγ. Γεώργιος», “Κακή Σκάλα” καθώς και των ερευνητικών μεταλλευτικών έργων στην περιοχή «Μοναστήρια».

Διαδρομές Ηφαιστειολογικού Ενδιαφέροντος. Κι εδώ προτείνονται δύο γεωδιαδρομές , η πρώτη αφορά σε εμφανίσεις ηφαιστιτών που μπορούν να προσεγγιστούν μέσω του οδικού δικτύου, ενώ η δεύτερη απαιτεί τη χρήση πλωτού μέσου, καθώς αφορά τα απότομα παράκτια πρανή της ΝΑ Αντιπάρου. Η οργανωμένη αξιοποίηση αυτών των διαδρομών απαιτεί τη σύνταξη και έκδοση σχετικού επεξηγηματικού φυλλαδίου το οποίο θα διατίθεται στους ενδιαφερόμενους, καθώς και σήμανση των σημαντικότερων θέσεων παρατήρησης των διαδρομών.

[ΠΗΓΗ: http://www.oryktosploutos.net, του Π. Τζεφέρη, 1/3/2017]

1 ΔΙΣ Η ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΤΩΝ ΕΞΟΡΥΞΕΩΝ ΣΤΙΣ ΕΞΑΓΩΓΕΣ

fa7286b2ade846c88d115260b65fb917Μεταλλευτικές εταιρείες: Πυλώνας ανάπτυξης η αξιοποίηση του ορυκτού πλούτου, σύμφωνα με την πλειονότητα των πολιτών. Η αντίληψη των Ελλήνων πολιτών για την αξιοποίηση των ορυκτών πόρων της χώρας: 85,9% θεωρούν ότι π αξιοποίηση του ορυκτού πλούτου αποτελεί σημαντικό παράγοντα για την ανάπτυξη της οικονομίας, 87,7% τάσσονται υπέρ των επενδύσεων σε μεταλλεία, ορυχεία, λατομεία υπό τον όρο άτι τηρούνται οι περιβαλλοντικοί όροι, 79,6% εκφράζονται θετικά για συνέχιση της επένδυσης στα μεταλλεία Χαλκιδικής με τήρηση των περιβαλλοντικών όρων.

Άνω του 1 δισ. ευρώ ήταν n συμμετοχή του εξορυκτικού κλάδου στις εξαγωγές της χώρας το 20l6. Σύμφωνα με στοιχεία του Συνδέσμου Μεταλλευτικών Επιχειρήσεων, την προηγούμενη χρονιά, παρά τη συνεχιζόμενή εσωτερική οικονομική κρίση, n ελληνική εξορυκτική βιομηχανία διατήρησε αλώβητες τις παραγωγικές της δομές, παρέμεινε σημαντικός εργοδότης και κράτησε τα μερίδιά της στη διεθνή αγορά. Για το 2017 n βιώσιμη ανάπτυξη του κλάδου και η αποδοχή του ως έναν από τους κύριους παράγοντες στη δημιουργία ενός νέου παραγωγικού προτύπου της χώρας αποτελεί κύρια προτεραιότητά του.

Στο πλαίσιο αυτό, ο Σύνδεσμος προχώρησε σε πανελλαδική δημοσκόπηση (RASS), με κύριο θέμα τις προκλήσεις στην αξιοποίηση των ορυκτών πόρων της χώρας και την αντίληψη της κοινωνίας νια τη δυνατότητα ανάπτυξης του εξορυκτικού κλάδου. Όπως δείχνουν τα στοιχεία, για την πλειοψηφία ίων Ελλήνων (85,9%) η αξιοποίηση του ορυκτού πλούτου αποτελεί σημαντικό παράγοντα για την ανάπτυξη της ελληνικής οικονομίας. Σύμφωνα με την έρευνα, στο επενδυτικό ραντάρ ξένων και εγχώριων επενδυτών θα έπρεπε να βρίσκεται π αξιοποίηση του ορυκτού πλούτου της χώρας (85,9%) αν υπήρχε ισχυρή πολιτική βούληση (73,4%). Επίσης εκτιμούν ότι οι υφιστάμενοι μηχανισμοί ελέγχου των βιομηχανικών και εξορυκτικών έργων στη χώρα μας μάλλον δεν είναι αποτελεσματικοί (αρνητική γνώμη: 53%).

Αν και οι πολίτες θεωρούν την εξορυκτική δραστηριότητα σημαντική για την ελληνική οικονομία (85,9%), φαίνεται οριακά να εμπιστεύονται τις αδειοδοτημένες εταιρείες εξόρυξης ορυκτών (39,6%), ενώ όσοι δεν τις εμπιστεύονται έχουν την πεποίθηση ότι οι εταιρείες αυτές εκμεταλλεύονται τον εθνικό πλούτο χωρίς να αποδίδουν αυτά που θα έπρεπε στο κράτος (62,1%) και δεν τηρούν τους περιβαλλοντικούς όρους(27,1%) ή τους κανόνες ασφάλειας των εργαζομένων (7,9%).

Θετική κατεγράφη η αντίδραση των πολιτών στο ενδεχόμενο συνέχισης επενδύσεων σε τομείς όπως μεταλλεία, ορυχεία, λατομεία υπό την προϋπόθεση ότι τηρούνται οι περιβαλλοντικοί όροι, όπως διασφαλίζονται από το κράτος και τους ανεξάρτητους φορείς (87,7%).

Θετική ήταν επίσης η αντίδραση των πολιτών και στο ενδεχόμενο συνέχισης της επένδυσης στα μεταλλεία Χαλκιδικής με τις προαναφερθείσες προϋποθέσεις (79,6%). Την πεποίθηση ότι η επέμβαση στο περιβάλλον από την εξορυκτική δραστηριότητα δεν είναι ελεγχόμενη και με δυνατότητα αποκατάστασης διατυπώνουν 5 στους 10 πολίτες (56,3%). Ενήμεροι είναι οι πολίτες για την υποχρέωση που έχουν οι εταιρείες εξόρυξης να αποκαθιστούν το περιβάλλον στον χώρο επέμβασης και κατά τη διάρκεια και μετά το πέρας του εξορυκτικού έργου (64,2%), αν και πιστεύουν πως οι εξορυκτικοί χώροι κάνουν τις περιοχές πλησίον της δραστηριότητας λιγότερο ελκυστικές προς κατοίκηση (65,3%).

Αναφορικά με το ποια έργα είναι πιο επιβαρυντικά για το περιβάλλον οι πολίτες ξεχώρισαν τις βιομηχανικές εγκαταστάσεις (55,7%), έργα διαχείρισης αστικών απόβλητων (51,7%), εξορυκτικά έργα (24,5%), αγροτικές καλλιέργειες (10,5%), τουριστικές εγκαταστάσεις (6,1%), κατασκευαστικά οικοδομικά έργα (5,9%). Ως προς τη βέλτιστη τήρηση των περιβαλλοντικών όρων που ορίζει το κράτος, οι πολίτες πιστεύουν ότι τηρούνται με μεγαλύτερη συνέπεια όταν οι επενδυτές είναι ξένοι (35,4%) απ’ όταν οι επενδυτές είναι Έλληνες (22,4%) ή ο επενδυτής είναι το ίδιο το κράτος (24,9%).

Σε σχέση με την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας, στο ενδεχόμενο n χώρα μας να έχει μεγαλύτερη ενεργειακή αυτονομία και να περιορίσει έτσι την εισαγωγή ηλεκτρικής ενέργειας, οι πολίτες αποδέχονται την παραγωγή ηλεκτρισμού από λιγνίτη (54,5%).

Επενδύσεις- φορολογία

Στο πλαίσιο της έρευνας μόλις ένας στους έξι Έλληνες (15,7%) πιστεύει πως οι προοπτικές ανάκαμψης της ελληνικής οικονομίας θα μεταβληθούν προς το καλύτερο στο επόμενο διάστημα. Οι πολίτες αναδεικνύουν τις ιδιωτικές επενδύσεις (ξένες ή εγχώριες) (60,7%) ως βασική πηγή για τη μεγέθυνση της οικονομίας και δευτερευόντως τους ευρωπαϊκούς πόρους (20,4%) ή το πρόγραμμα δημοσίων επενδύσεων(13,8%). Επίσης, πιστεύουν πως η στάση των κυβερνήσεων τα τελευταία χρόνια δεν βοήθησε προς αυτή την κατεύθυνση (93%).

Οι παράγοντες που αποθαρρύνουν τους επενδυτές να επενδύσουν στη χώρα μας είναι το ασταθές φορολογικό σύστημα (68,7%), n γραφειοκρατία (47,9%), η διαφθορά (39,9%), η πολιτική ρευστότητα (38%), η περιορισμένη πρόσβαση στη χρηματοδότηση (26,9%), ο συνδικαλισμός (14,1%) και οι αντιδράσεις κάποιων κοινωνικών ομάδων (3,2%). Σε μια γενικότερη θεώρηση οι πολίτες θα συμφωνούσαν με τη μείωση της φορολόγησης των επιχειρήσεων προκειμένου να έρθουν επενδύσεις στη χώρα (89,9%).

[ΠΗΓΗ: ΝΑΥΤΕΜΠΟΡΙΚΗ, της Λέττας Καλαμαρά, 14/02/2017]

5 ΣΥΝ 1 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΟΡΥΚΤΟ ΜΑΣ ΠΛΟΥΤΟ

 

o-photo-facebookΑς παίξουμε το παιχνίδι των ερωτήσεων… Πολλοί ρωτάνε:

  1. Έχουμε Ορυκτό Πλούτo;

Ναι έχουμε, με τη διαφορά ότι δεν είναι a priori πλούτος, δεν είναι σεντούκι με χρυσά νομίσματα. Τα κοιτάσματα είναι εκεί και περιμένουν, όμως απαιτούνται πολλές προϋποθέσεις για να σου δώσουν έστω και το ελάχιστο κέρδος. Η αλήθεια είναι ότι η έρευνα και η εξόρυξη των κοιτασμάτων απαιτεί χρόνο, χρήμα, ενέργεια, τεχνογνωσία, βαρύ μηχανολογικό εξοπλισμό και επιχειρηματικό ρίσκο. Και φυσικά ανθρώπους και επιχειρήσεις με ό,τι αυτό συνεπάγεται. Εντούτοις, αν αποφύγουμε τα λάθη του παρελθόντος, αν η όλη διαδικασία πραγματοποιηθεί ορθολογικά και προλαμβάνοντας μη αναστρέψιμες βλάβες στο περιβάλλον αλλά και την κοινωνική συνοχή, η εκμετάλλευση του ορυκτού πλούτου μπορεί να βοηθήσει ουσιαστικά τον τόπο μας. Και επιπλέον, να προσφέρει ικανά κέρδη στους δικαιούχους/εκμεταλλευτές.

  1. Ποια η αξία του Ορυκτού μας Πλούτου;

Είναι μεγάλη και μάλιστα αν ληφθεί υπόψιν και το δυναμικό των υδρογονανθράκων ακόμη μεγαλύτερη, εντούτοις για πολλούς λόγους δε μπορεί να αποτιμηθεί με έναν αριθμό. Η Ελλαδίτσα μας όντως διαθέτει Ορυκτό Πλούτο αλλά και αξιοποιήσιμη γεωπολιτική θέση. Με βάση τα αποθέματα και το μεταλλικό περιεχόμενο σε βασικά και πολύτιμα μέταλλα (χρυσό, άργυρο, αλουμίνιο, χαλκό, μόλυβδο και ψευδάργυρο, νικέλιο κλπ.) αλλά και τα λοιπά της κοιτάσματα (λιγνίτες, λευκόλιθοι, χρωμίτες, βιομηχανικά ορυκτά, μάρμαρα κ.α.), η Χώρα μας είναι από τις πλουσιότερες κοιτασματολογικές περιφέρειες της Ευρώπης. Μια Ευρώπη που χρειάζεται ετησίως περισσότερους από 3 δισ. τόνους Ορυκτές Πρώτες Ύλες (ΟΠΥ) από τις οποίες εισάγει το 70%! Σε μια Ευρώπη λοιπόν που θα μπορούσαμε να πλειοδοτήσουμε δημιουργώντας «παραγωγική νησίδα» στον συγκεκριμένο τομέα ορυκτού πλούτου. Να το πω απλά, θα μπορούσαμε να έχουμε το πάνω χέρι, να έχουμε επιτέλους ένα διαπραγματευτικό χαρτί απέναντι στους κατά τα άλλα ισχυρότερους εταίρους!

  1. Έχουμε δημόσια έσοδα από τον Ορυκτό μας Πλούτο;

Τα κατεξοχήν δημόσια έσοδα από μισθώματα, τέλη κλπ. που εισπράττει το ελληνικό δημόσιο είναι λιγοστά κι ακόμη διασκορπίζονται σε διάφορους λογαριασμούς χωρίς ενιαία τακτική που να επιτρέπει έστω την περιβαλλοντική αποκατάσταση των χώρων που έχουν διαταραχθεί. Κι αυτά τα λιγοστά εκατ. ευρώ προέρχονται ετησίως από τον πολλαπλώς «παρεξηγημένο» ορυκτό πλούτο, δηλ. τα λατομεία-μεταλλεία πλην υδρογονανθράκων, ενώ η παλαιότερη πρόβλεψη ότι η  Ελλάδα μπορεί σε βάθος 25-30 χρόνων να έχει δημόσια έσοδα της τάξεως των 150 δισ. ευρώ από τους υδρογονάνθρακες, καθίσταται πλέον σήμερα εξαιρετικά επισφαλής! Ας μην ξεχνάμε ότι έχουμε πολύ δρόμο ακόμη για να ονειρευόμαστε το Νορβηγικό Κρατικό Επενδυτικό Ταμείο (GPFG) που επενδύει (από το 1996) τα έσοδα της Χώρας από την παραγωγή υδρογονανθράκων και αερίου στη Β. Θάλασσα και διαχειρίζεται κεφάλαια ύψους άνω των 800 δισ. δολαρίων…

  1. Έχουμε Εθνική Πολιτική για την Αξιοποίηση του Ορυκτού μας Πλούτου;

Εντός του 2012 διακηρύχθηκαν οι βασικοί άξονες αξιοποίησης των ΟΠΥ της Χώρας, οι οποίοι εξειδικεύονται περαιτέρω σε επιμέρους ενέργειες και παρεμβάσεις.  Βασικός στόχος είναι η διασφάλιση του εφοδιασμού της κοινωνίας μας με πρώτες ύλες αλλά παράλληλα ο εφοδιασμός αυτόν να διενεργείται σύμφωνα με τις περιβαλλοντικές επιταγές και τις βασικές αρχές της βιώσιμης ανάπτυξης. Η διακηρυχθείσα αυτή πολιτική δυστυχώς έχει μόνο ακαδημαϊκό ή αν θέλετε επικοινωνιακό χαρακτήρα και ουδεμία εφαρμογή μέχρι σήμερα ούτε καν στην επικαιροποίηση των Χωροταξικών της Χώρας. Κι αυτό κυρίως επειδή δεν έχει ακόμη θεσμοθετηθεί. Απαιτείται λοιπόν να θεσμοθετηθεί  άμεσα ώστε να πάψει να αποτελεί μια απλή διακήρυξη αρχών και προθέσεων. Και εν συνεχεία φυσικά απαιτείται η υλοποίηση της πολιτικής αυτής, απαιτείται δηλαδή να διαμορφωθεί ένα απλό, ευέλικτο και εφαρμόσιμο θεσμικό πλαίσιο καθώς και ευπρόσωπες διοικητικές δομές για την υλοποίησή του.

  1. Έχουμε διοίκηση για τα ζητήματα Ορυκτού Πλούτου; Έχουμε δημόσιο ερευνητικό φορέα;

Οι ΟΠΥ αποτελούν εξαιρετικά δύσκολο τομέα αδειοδότησης κι ελέγχου είτε της έρευνας είτε της εκμετάλλευσης, ακριβώς διότι εμπλέκουν ζητήματα α) προστασίας του περιβάλλοντος, ασφάλειας και δημόσιας υγείας, για τα οποία οι επιπτώσεις της εκμετάλλευσης ΟΠΥ είναι σημαντικότατες και χρήζουν δημοσίου ελέγχου τόσο πριν όσο και μετά την έναρξή τους και β) χωροταξικά ζητήματα ανταγωνισμού με άλλες χρήσεις γης, λόγω a proriχωροθέτησης αλλά και ζητήματα που αφορούν τον χαρακτήρα και το ιδιοκτησιακό του εδάφους και του υπεδάφους. Η ορθή αντιμετώπιση των ανωτέρω, απαιτεί απολύτως εξειδικευμένες δομές διοίκησης αλλά και θετικές συνέργειες μεταξύ των διοικητικών δομών (δασικών, περιβαλλοντικών, Επιθεωρήσεων Μεταλλείων κλπ). Δυστυχώς οι υφιστάμενες δομές που εξυπηρετούν αμιγώς τον τομέα είναι ελάχιστες, υποστελεχωμένες και σε μεγάλο βαθμό μη λειτουργικές. Οι «πατριωτικές» εξαιρέσεις ορισμένων, απλά επιβεβαιώνουν τον κανόνα. Όσο δε για το ΙΓΜΕ, το ΝΠΙΔ που είχε (και συνεχίζει να έχει) θεσμικό ρόλο στην έρευνα των ΟΠΥ, εντούτοις εδώ και δεκαετίες έχει παραμελήσει ουσιαστικά την πρωτογενή μεταλλευτική έρευνα, στρεφόμενο προς κοινοτικά προγράμματα με άλλες προτεραιότητες. Κατά την άποψή μας, η πρωτογενής έρευνα επί νέων πεδίων και μεταλλευτικών πόρων πρέπει να επανέλθει με στόχο τις νέες επενδύσεις και την ανάπτυξη.

[5+1]. Tι πρέπει να κάνουμε;

Καταρχάς πρέπει να το αποφασίσουμε ότι εκτός από την ανάπτυξη του Τουρισμού και όποια άλλη τομεακή μορφή, θέλουμε και την συγκεκριμένη. Μετά πρέπει να πείσουμε τους πολίτες ότι αξίζει τον κόπο. Με συγκεκριμένο πλαίσιο στοχευμένων ενεργειών εντός της ήδη διακηρυχθείσας πολιτικής. Με κατάρτιση ενός ευρέος προγράμματος ερευνών και εκμεταλλεύσεων, το οποίο να είναι εφαρμόσιμο, το δυνατόν καθετοποιημένο και με σαφώς μετρήσιμα αποτελέσματα. Και ακόμη με συγκεκριμένα win-win παραδείγματα καλών πρακτικών. Διότι, μόνο τότε θα έχουμε συνέχεια, διαφορετικά θα παραμείνουμε στο επίπεδο του κοινού λαπαλισμού*. Όλοι ξέρουμε ότι ένα κακό παράδειγμα στη γεωθερμία, μας πήγε δεκαετίες πίσω. Αντιθέτως, το παράδειγμα των μαρμάρων που άντεξαν στην κρίση επιδεικνύοντας εξωστρέφεια, μπορεί να αξιοποιηθεί καταλλήλως.

Οι καιροί ου μενετοί. Τα παιδιά μας ξενιτεύονται και η επόμενες γενιές κινδυνεύουν να μείνουν χωρίς εργασία, αν θέλουν να παραμείνουν στον τόπο τους.

Ο Ορυκτός Πλούτος είναι εκεί και μας καλεί. Κατά την άποψή μας, το όραμα του ιψενικού ήρωα Τζον Γαβριήλ Μπόρκμαν να υποτάξει τους πόρους της γης στις ανθρώπινες προσδοκίες, θα μπορούσε να έχει θετική κατάληξη τόσο για κείνον όσο και για την ανθρωπότητα..

Ο μύθος της (της φτωχής και εξαρτημένης) ψωροκώσταινας πρέπει να μπει για πάντα στο ντουλάπι της λήθης. Αρκεί να ανοίξουμε ένα παράθυρο στον Ορυκτό μας Πλούτο. Ένα παράθυρο στο μέλλον του τόπου μας..

όρος προέρχεται από το όνομα του στρατάρχη Ιάκωβου ντε Λα Παλίς, ο οποίος σκοτώθηκε στη μάχη της Παβίας (1525). Ο  ηρωικός του θάνατος υμνήθηκε από ένα λαϊκό στιχούργημα που τελικά παρεξηγήθηκε καθώς αναφέρει και το ακόλουθο: «Ὁ κ. ΝτὲΛὰΠαλὶς σκοτώθηκε μπρος στην Παβία. Ένα τέταρτο πριν σκοτωθεί βρισκόταν ακόμη στὴ ζωή!». Έκτοτε τις άστοχες ή ατυχείς εκφράσεις ονομάζουμε λαπαλισμοὺς ή αλήθειες του κ. ΝτὲΛὰΠαλίς.

[ΠΗΓΗ: http://www.huffingtonpost.gr/ , του Δρ Πέτρου Τζεφέρη, 20/10/2016]

Μ.ΘΕΟΔΩΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ: Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΠΟΥ ΠΡΟΣΔΙΔΕΤΑΙ ΣΤΟΝ ΟΡΥΚΤΟ ΠΛΟΥΤΟ ΕΙΝΑΙ ΘΕΜΑ ΝΟΟΤΡΟΠΙΑΣ!

STOES-OLYMP-20150525-037 Ο Διευθύνων Σύμβουλος της Ελληνικός Χρυσός Μιχάλης Θεοδωρακόπουλος μιλάει για την παρουσία του στο 6ο Διεθνές Συνέδριο για τον Ορυκτό Πλούτο στη Σερβία, κάνει μια γενικότερη αποτίμηση για το μεταλλευτικό τομέα στην Ελλάδα σε σχέση με άλλες χώρες και καταλήγει στο ότι η πρόοδος στον τομέα της μεταλλουργίας είναι θέμα νοοτροπίας, με την έννοια του ορισμού των στρατηγικών προτεραιοτήτων κάθε χώρας.

Πρόσφατα βρεθήκατε στο 6ο Διεθνές Συνέδριο για τον Ορυκτό Πλούτο στη Σερβία. Θα θέλατε να κάνετε μια αποτίμηση της παρουσίας σας εκεί, αναφερόμενος και στις ομοιότητες ή στις διαφορές που ενδεχομένως εντοπίσατε;

Ευχαριστώ για το έναυσμα… Αυτό ακριβώς ήθελα να μεταφέρω κι εγώ, δηλαδή ένα αφήγημα για τον ορυκτό πλούτο σε δύο βαλκανικές χώρες. Η μεν Σερβία αντιμετωπίζει τις πρωτογενείς της πηγές ως σημαντικές, η Ελλάδα τις θέτει κάτω από ένα κλίμα αμφισβήτησης. Ο ορυκτός πλούτος είναι βασικός πρωτογενής παράγοντας και για να αναπτυχθεί πρέπει να υπήρχε ένα κλίμα τελείως διαφορετικό από αυτό που επικρατεί στην Ελλάδα.

Το 6ο Συνέδριο για τον ορυκτό πλούτο στη Σερβία, πέρα από το ότι του προσδόθηκε μεγάλη σημασία, λειτούργησε κι ως μέσο για την προβολή του ορυκτού πλούτου της χώρας! Δε χρειάζεται να αναφέρω ότι το τίμησαν με την παρουσία τους οι αρμόδιοι σέρβοι υπουργοί, οι οποίοι παρέμειναν ως το τέλος του. Η νοοτροπία είναι σαφώς διαφορετική… Έχω μιλήσει σε έξι συνέδρια μέχρι τώρα και στην Ελλάδα δεν είχα ποτέ τη τύχη να με ακούσει κανένας υπουργός, τώρα -εδώ- είναι η πρώτη φορά που με ακούει!

Πιστεύετε, λοιπόν, ότι τίθεται θέμα νοοτροπίας του λαού, του κάθε λαού ή είναι θέμα θεσμών στην κάθε χώρα;

Όλα είναι θέμα νοοτροπίας. Εγώ πιστεύω ότι όλα θα είχαν λυθεί, εάν υπήρχαν κυβερνήσεις με άποψη και θέληση. Δυστυχώς, στην Ελλάδα ποτέ δεν έγινε απολύτως κατανοητή η έννοια του ορυκτού πλούτου. Η σημασία που προσδίδεται φαίνεται και από τον τρόπο με τον οποίο παρουσίασαν, επέλεξαν κινούμενα γραφήματα, έδειξαν τα μεταλλεία στην αρχαιότητα, την ανάπτυξή τους στην ρωμαϊκή εποχή, την οθωμανική περίοδο και σταδιακά έφτασαν ως τις μέρες μας. Παράλληλα, συνέδεσαν σε γραφήματα τις διακυμάνσεις στην παραγωγή του ορυκτού πλούτου με τις διακυμάνσεις στο εθνικό εισόδημα. Σε ερώτηση μου, βέβαια, εάν υπάρχει περίπτωση να υπάρξουν διαδηλωτές κατά του Συνεδρίου, απάντησαν ποιος ο λόγος να υπάρξουν!

Γίνεται εμφανές από την περιγραφή σας ότι η έρευνα στον τομέα είναι ουσιαστική, άρα μπορούμε να καταλήξουμε και στο ότι οι προϋποθέσεις του επιχειρείν εκεί είναι εντελώς διαφορετικές απ’ ότι στην Ελλάδα;

Φυσικά, δεν τίθεται καμία αμφιβολία! Στο Συνέδριο παρέστησαν επίσης μεγάλες εταιρείες του χώρου, όπως η Dundee, η RioTinto και οι εκπρόσωποί τους είχαν τη δυνατότητα να συναντηθούν απευθείας με μέλη της σερβικής κυβέρνησης. Για την έρευνα δε στον τομέα θα ξοδευτούν 8.000.000 ευρώ. Στη Σερβία επίσης αλλάζει η μεταλλευτική νομοθεσία, την εκσυγχρονίζουν για να γίνει πιο κατανοητή και πιο προσβάσιμη.

Άρα, η Σερβία μας βάζει τα γυαλιά;

Δεν είναι μόνο η Σερβία… Παρέστησαν και εκπρόσωποι από την Αλβανία, τη Βουλγαρία, και τη Βοσνία Εζεργοβίνη. Ο ορυκτός πλούτος σε αυτές τις χώρες βρίσκεται στο επίπεδο που του πρέπει, είναι εθνική προτεραιότητα. Οι Σέρβοι έχουν κάνει έρευνα για τον ορυκτό πλούτο και γνωρίζουν όλες τους τις πηγές και τα κοιτάσματα. Δε θέλω να περιγράψω το κλίμα εκτός συνεδρίου, βρέθηκα σε μια χώρα χαρούμενη, αν κι έχει περάσει πόλεμο και δεν ανήκει στην ευρωζώνη. Πιστεύω ο παραλληλισμός μου γίνεται εμφανής…

[ΠΗΓΗ: http://www.rizopoulospost.com/, 7/10/2016]

Ο OΡΥΚΤΟΣ ΠΛΟΥΤΟΣ ΠΥΛΩΝΑΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ

Parartima-XARTES_Page_11 (2)Το τρίπτυχο, (ι) Επιστημονικό/Τεxνικό Τεκμήριο, (ιι) Πολιτική/Εταιρική Διακυβέρνηση και (ιιι) Κοινωνική Σύμπραξη/Συναίνεση είναι αυτό που ορίζει και καθορίζει το δημοκρατικό πλαίσιο παραγωγικής αξιοποίησης του ορυκτού πλούτου, όπως βέβαια και των περισσότερων άλλων αναπτυξιακών δραστηριοτήτων. Αποτελεί τη βάση ορθολογιστικής προσέγγισης για κάθε αναπτυξιακή διαδικασία, ειδικότερα δε όταν αυτή συνδέεται με επενδυτικές πρωτοβουλίες και δράσεις της μεταλλευτικής βιομηχανίας, και βέβαια της παραγωγικής οικονομίας γενικότερα. Αυτή η κατάθεση και εφαρμογή κοινωνικών, οικονομικών, τεχνοκρατικών αλλά και ηθικών αξιών συνθέτει, θεμελιώνει και θεσμοθετεί την Δημοκρατική Ανάπτυξη, στη βάση πάντα μιας καθαρά αντικειμενικής προσέγγισης και αντίληψης.

Η «επιστημονική και τεχνική τεκμηρίωση» προκύπτει πάντοτε με συγκεκριμένα αποδεδειγμενο και απόλυτα κατοχυρωμένο τρόπο. Βασίζεται σε αριθμούς και μεγέθη που αναφέρονται σε ποιοτικές και ποσοτικές παραμέτρους, οι οποίες με τη σειρά τους εκτιμούν και υπολογίζουν με μαθηματική ακρίβεια την κοιτασματολογική και μεταλλευτική αξία.

Η «πολιτική διακυβέρνηση» μαζί με την ζητούμενη και απαιτούμενη σήμερα εταιρική ευθύνη διαμορφώνουν τους όρους και το πλαίσιο που διασφαλίζουν το δημόσιο συμφέρον και το περιφερειακό/τοπικό όφελος. Η προγραμματική σύμβαση μαζί με το επιχειρησιακό  σχέδιο, παραπέμπουν στην υπογραφεισα συμφωνία που χαρακτηρίζεται από διαφάνεια και είναι παράλληλα δεσμευτική και βιώσιμη ανεξάρτητα από τις όποιες πολιτικές ή/και κυβερνητικές αλλαγές ή αναταράξεις. Απόλυτος, δίκαιος και αμοιβαίος δηλαδή σεβασμός όλων των εμπλεκόμενων πλευρών.  Το ίδιο αφορά και στο θέμα αποδοχής της υφιστάμενης μεταλλευτικής πολιτικής. Η ύπαρξη σταθερής στρατηγικής για την αξιοποίηση του ορυκτού πλούτου αποτελεί βασική προϋπόθεση για επενδυτικές κινήσεις που αντέχουν σε βάθος χρόνου.

Η «κοινωνική συμμετοχή και συναίνεση» είναι θεμελιακή για ισχυρή και ολοκληρωμένη Δημοκρατική Ανάπτυξη. Ο άνθρωπος έχει  ο ίδιος του σε ατομικό και συλλογικό επίπεδο  διαδραστική παρουσία και ενδιαφέρεται για τα πλεονεκτήματα και τις όποιες επιπτώσεις. Τις ευκαιρίες απασχόλησης και την πρόοδο, αλλά και την ποιότητα ζωής και το περιβάλλον. Δεν εκφράζεται με αφορισμούς, ούτε αρνείται, αλλά συνεργάζεται, ελέγχει και συμβάλλει. Σκέφτεται εθνικά και συλλογικά, και όχι μόνο τοπικά και ατομικά. Βάζει μπροστά το όραμα και το μέλλον και παραμερίζει το πολιτικά σκόπιμο και το συστημικά εφήμερο.

Η πρακτική βέβαια που ακολουθείται στη χώρα μας είναι μάλλον σε αντίθετη κατεύθυνση. Τα επιστημονικά τεκμήρια και αποδείξεις δεν λαμβάνονται ή ερμηνεύονται όπως βολεύει, και πολύ συχνά «γκρεμίζονται» με εύκολο και άσχετο τρόπο. Η πολιτική διακυβέρνηση επιλέγει να λαϊκίζει και να αλλάζει στρατηγικές και περιεχόμενα επενδυτικών συμφωνιών αποσπασματικά, χωρίς την προοπτική του επόμενου βήματος και για δυσνόητους λόγους. Οι τοπικές κοινωνίες, αντί για ειλικρινή διάλογο με μοναδικό και βασικό υπόβαθρο την διασφάλιση βιώσιμης ανάπτυξης που υπηρετεί και προσφέρει προοδευτική αξία στους πολίτες της περιοχής, λειτουργούν ανορθόδοξα και επιλεκτικά με αποτέλεσμα να οδηγούνται σε κατακερματισμό και πόλωση. Χαρακτηριστικό παράδειγμα η Β.Α. Χαλκιδική όπου  τα γνωστά Μαντεμοχώρια τοποθετούνται με σαφή΄και δυναμικό τρόπο υπέρ της παραγωγικής αξιοποίησης του ορυκτού πλούτου της περιοχής, ενώ ο επίσημος Δήμος είναι επίμονα και φανατικά αντίθετος με την εξελισσόμενη μεταλλλευτική επένδυση. Μια περίεργη δηλαδή και συνάμα δραματική αντιπαράθεση των, «εκ των πραγμάτων», κατοίκων και εργαζόμενων στα μεταλλεία κόντρα στην αρχή της δημοτικής εξουσίας και της πλευράς των πολιτών που  την υποστηρίζουν. Λέει λοιπόν ο Δήμος να κλείσει το μεταλλείο των Μαύρων Πετρών και να γίνει τεχνικογεωλογική μελέτη για να αποφανθεί αν η «εκρηκτική» λειτουργία στα υπόγεια ευθύνεται για τις ρωγματώσεις και άλλες δομικές αστοχίες που παρατηρούνται σε σπίτια της Στρατονίκης. Κανένα πρόβλημα για τη μελέτη, επιβάλλεται να γίνει και να βγάλει τα συμπεράσματα της, με κύριους βέβαια αποδέκτες τους άμεσα ενδιαφερόμενους κατοίκους. Το γεγονός όμως της απαίτησης του κλεισίματος του μεταλλείου στερείται λογικής εξήγησης και αποτελεί μάλλον διεθνή πρωτοτυπία, αφού δεν λαμβάνει υπόψη ούτε υπολογίζει τις επακόλουθες δομικές και περιβαλλοντικές συνέπειες και επιπτώσεις. Τη στιγμή μάλιστα που ότι δεν βαδίζει κάποιος στο άγνωστο και τα πράγματα βρίσκονταισε καμία περίπτωση σε μηδενική βάση, αφού παρόμοια μελέτη έχει υλοποιηθεί και στο παρελθόν. Συγκεκριμένα το ΙΓΜΕ εκπόνησε την περίοδο 2008-2009 το ερευνητικό έργο «ΓΕΩΦΥΣΙΚΗ, ΤΕΧΝΙΚΟΓΕΩΛΟΓΙΚΗ ΚΑΙ ΥΔΡΟΓΕΩΛΟΓΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΜΕΤΑΛΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΜΑΥΡΩΝ ΠΕΤΡΩΝ – ΜΑΝΤΕΜ ΛΑΚΚΟΥ» που περιλάμβανε τεχνικογεωλογική χαρτογράφηση και γεωφυσικές διασκοπήσεις. Στην έκθεση που συντάχθηκε και υποβλήθηκε προτάθηκε «η εκτέλεση γεωτεχνικών γεωτρήσεων με παράλληλη διενέργεια σεισμοδυναμικών δοκιμών». Επίσης προτάθηκε «να ελεγχθούν τα κτίρια από ειδικούς  μηχανικούς του ΙΤΣΑΚ και να αξιολογηθούν οι καταγραφές του τοπικού δικτύου σεισμογράφων και επιταχυνσιογράφων, ώστε να εκτιμηθούν τα αίτια των αστοχιών και η στατικότητα των κτιρίων». Στην 3η έκθεση της, αμέσως μετά, η τότε ΕΠΙροπήΤΗρησης των περιβαλλοντικών όΡΩν (ΕΠΙΤΗΡΩ) υιοθέτησε τις προτάσεις του ΙΓΜΕ και πρότεινε από την πλευρά της, «ότι περαιτέρω γεωτεχνική διερεύνηση της Στρατονίκης σε θέματα πολιτικού μηχανικού θα προσεγγίσει την σεισμολογική διάσταση και θα μελετήσει με μετρήσιμα μεγέθη τις ενδεχόμενες επιπτώσεις στο δομημένο περιβάλλον συστήνοντας μέτρα για την ασφάλεια των κατασκευών» και ότι «η γεωτεχνική μελέτη με έμφαση στο δομημένο περιβάλλον της Στρατονίκης πρέπει να ολοκληρωθεί». Παράλληλα σημείωσε ότι «η απότομη διακοπή λειτουργίας των μεταλλείων θα επιφέρει ανεξέλεκτες περιβαλλοντικές επιπτώσεις στην περιοχή». Καθαρά και ξάστερα πράγματα από κάθε άποψη. Η σημερινή συζήτηση που γίνεται για το θέμα, 7 χρόνια περίπου μετά, είναι θεμιτή αλλά αποτελεί συνέχεια υφιστάμενων δεδομένων πάνω στην αξιοποίηση των οποίων οφείλει να στηριχτεί για να σχεδιάσει τις επόμενες παρεμβάσεις. Και βέβαια, όπως γίνεται αντιληπτό το περί κλεισίματος του μεταλλείου δεν έχει καμία επιστημονική βάση, στερείται λογικής σκέψης και εξυπηρετεί προφανώς άλλες σκοπιμότητες.

Από την άλλη πλευρά μια κατ’αναλογία και καθόλα ρεαλιστική σύγκριση είναι ότι με την ίδια λογική θα έπρεπε κανείς να σταματήσει την κατασκευή, να εμποδίσει την λειτουργία και γιατί όχι να κλείσει τα 160 μετρό που υπάρχουν σήμερα σε 148 μεγαλουπόλεις 55 χωρών στον κόσμο σε μέσο βάθος 10-12 μέτρων.  Θα είχαν μπλοκάρει  και καταρρεύσει έτσι ο κοινωνικός και οικονομικός ιστός και άλλες αναπτυξιακές υποδομές και δραστηριότητες.

Σε πλήρη αντιδιάστολη χαρακτηριστικό παράδειγμα καλής πρακτικής στο θέμα προώθησης και υλοποίησης Δημοκρατικής Ανάπτυξης θα μπορούσε να θεωρηθεί και να είναι ή Σουηδία. Μια χώρα που το επιστημονικό τεκμήριο όχι μόνο δεν αμφισβητείται αλλά προβάλλεται και αξιοποιείται. Οι επενδυτικές συμφωνίες πραγματοποιούνται παραμένοντας παντελώς αδιάφορο ποια πολιτική ή ποια κυβέρνηση τις υπέγραψε. Εταιρική ευθύνη σε υψηλό βαθμό χωρίς καμία σχέση με την όποια πολιτική πραγματικότητα. Κοινωνία και πολίτες που συμμετέχουν, συζητούν βάζουν τους δικούς τους όρους αλλά δεν αρνούνται ούτε υπονομεύουν τις δημοκρατικά λαμβανόμενες αποφάσεις. Όπου την εθνική μεταλλευτική πολιτική και στρατηγική που ψήφισε ή προηγούμενη κυβέρνηση δεν την καταργεί ή επόμενη. Συνέχεια δηλαδή και συνέπεια λειτουργίας του κράτους απέναντι στους πολίτες, το παρόν και το μέλλον της χώρας. Σήμερα στη Σουηδία λειτουργούν 14 μεταλλεία, που το 2015 παρήγαγαν 72 εκ. τον. μεταλλεύματος,  40 λατομεία βιομηχανικών ορυκτών και 50 αδρανών και δομικών λίθων. Βρίσκονται σε εξέλιξη 90 νέα επενδυτικά σχέδια και έργα παραγωγικής αξιοποίησης του ορυκτού πλούτου οι άδειες των οποίων καλύπτουν και αναφέρονται σε μια επιφάνεια 10.630 τ.χλμ. Έχουν καταγραφεί 854 κοιτάσματα και 17.000 μεταλλοφορίες. Η χώρα παράγει το 92% σιδήρου, 29% ψευδαργύρου, 36% μολύβδου και 24% χρυσού στην Ευρώπη.

Ίσως και στην Ελλάδα, αν αποφασίσουμε να στηριξουμε σοβαρά την Δημοκρατική Ανάπτυξη να κατορθωσουμε τελικά να υλοποιήσουμε μερικές επενδυτικές ευκαιρίες αξιοποίησης του ορυκτού πλούτου της βόρειας Ελλάδας όπως για παράδειγμα αυτές που προέκυψαν και αναδείχθηκαν στο παρελθόν, και παρουσιάζονται παραδειγματικά στο συνημμένο χάρτη.

[ΠΗΓΗ: http://greenminerals.blogspot.gr/, του Δρ. Γεωλογίας Νικολάου Αρβανιτίδη, 2/9/2016]

Ο ΟΡΥΚΤΟΣ ΠΛΟΥΤΟΣ ΤΗΣ ΘΑΣΟΥ!

thassosΤο νησί της Θάσου διαθέτει σημαντικό ορυκτό πλούτο, ο οποίος είχε τύχει εκμετάλλευσης ήδη από τα αρχαία χρόνια: εξόρυξη βασικών και πολύτιμων μετάλλων, ώχρας, μαρμάρων κ.α.

Ανασκαφές στη νότια Θάσο έφεραν στο φως προϊστορικά ορυχεία ώχρας που αποτελούν σταθμό στην εξορυκτική δραστηριότητα της Ευρώπης, αντιπροσωπεύοντας τα πρώτα υπόγεια ορυχεία στον Ευρωπαϊκό χώρο, και ίσως στον κόσμο, με οριζόντια υπόγεια εξόρυξη,

Ο Ηρόδοτος αναφέρει εκμετάλλευση χρυσού στη Θάσο μεταξύ Κοινύρων και Αινύρων, σημερινή Ποταμιά και κάτω από την ακρόπολη της Θάσου, εντούτοις έχουν εντοπιστεί μια σειρά από αρχαία μεταλλεία εξόρυξης μολύβδου-αργύρου σε πολλές περιοχές του νησιού: Βούβες, Κουμαριά, Μαρλού-Κουρλού και Σωτήρος καθώς και πολλοί χώροι μεταλλουργίας: Αερμόλα, Σκωρίδια, Παδιά και Σκρές.

Επίσης στην ευρύτερη περιοχή όπου σήμερα σώζεται το Μεταλλευτικό Συγκρότημα Λιμεναρίων Θάσου, αναπτύχθηκε μεταλλευτική δραστηριότητα επεξεργασίας κοιτασμάτων σιδήρου-μολύβδου-ψευδαργύρου (ορυχεία “καλαμίνας”), από τις αρχές του 20ου αιώνα έως και την οριστική διακοπή των εργασιών το 1962.

Το σημαντικότατο ιστορικό λατομείο μαρμάρου των Αλυκών Θάσου, που είναι σήμερα σε μεγάλο βαθμό βυθισμένο, λειτούργησε από τον 6ο αιώνα π.Χ. έως τον 6ο αιώνα μ.Χ. δημιουργώντας πλούτο στην περιοχή. Ο χώρος λειτούργησε ως εμπορικό κέντρο και σημείο αναφοράς για το μάρμαρο και τα προϊόντα του, σε όλη την διάρκεια της Ελληνικής, Ρωμαϊκής και ένα μεγάλο μέρος της Βυζαντινής αυτοκρατορίας.Πιθανότατα τα μάρμαρα που κοσμούν άλλες αρχαιολογικές περιοχές, όπως πχ. την Αμφίπολη, να προέρχονται απο το αρχαίο λατομείο της Αλυκής.

Τέλος, στη σύγχρονη εποχή, τα σημαντικά κοιτάσματα μαρμάρου της Θάσου (Λευκό Θάσου, Λευκό Λιμένα Θάσου «ΠΡΙΝΟΣ», Κρυσταλλίνα Θάσου κλπ) συνεχίζουν να αποτελούν αντικείμενο εκμετάλλευσης και να προσφέρουν στην εθνική οικονομία εδώ και πολλές δεκαετίες.

 

[ΠΗΓΗ: http://elladitsamas.blogspot.gr/, του Πέτρου Τζεφέρη, 29/8/2016]

ΧΑΛΚΙΔΙΚΗ 2: ΑΠΟ ΤΙΣ ΜΕΤΑΛΛΟΦΟΡΙΕΣ ΤΟΥ ΧΘΕΣ ΣΤΑ ΠΛΟΥΣΙΑ ΚΟΙΤΑΣΜΑΤΑ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΑ

17178908408_891586120b_cΣτην πρώτη παρέμβαση, «Χαλκιδική 1: Οι ορυκτές πρώτες ύλες κοντά στον άνθρωπο και την ανάπτυξη του-(δες εδώ)  », στην αρθογραφική σειρά που ξεκίνησε για τον πολυ-αναπτυξιακό  χαρακτήρα της Χαλκιδικής, γίνεται αναφορά στην διαχρονική συμβολή των ορυκτών πρώτων υλών στην ανάπτυξη και τον πολιτισμό του ανθρώπου ξεκινώντας από την αρχαιότητα. Η πρόοδος, η εξέλιξη, η διαβίωση και τελικά η ίδια η ζωή διατηρούν μόνιμη και στενή σχέση με την καθημερινή χρήση ορυκτών και μετάλλων.

Στην δεύτερη αρθογραφία, Χαλκιδική 2, αναδεικνύεται ο μεταλλογενετικός πλουραλισμός, η προέλευση και η δυναμική του ορυκτού πλούτου που προκύπτει, και η παρουσία πρότυπων μεθοδολογικών εργαλείων, με ευρύτερες σφαιρικά εφαρμογές στην κοιτασματολογική έρευνα. Το μεταλλοφόρο σύστημα που λειτούργησε στην περιοχή «νομοτελειοποιείται» γεωλογικά, και η τυπολογία του συγκεντρώνει μαζί με το οικονομικό και εκπαιδευτικό ενδιαφέρον. Το μεταλλευτικό κέντρο Ολυμπιάδας-Στρατωνίου-Σκουριών γίνεται εξίσου σημαντικό εκπαιδευτικό κέντρο, με ιδιαίτερη παρουσία, συμβολή και αξία στην εκμάθηση, εξάσκηση και κατάρτιση νέων γεωεπιστημόνων, αλλά και σημείο  αναφοράς για τεκμηριωμένη και πραγματική ενημέρωση της κοινής γνώμης. Αυτός είναι και ο βασικός στόχος αυτής της 2ης παρέμβασης. Δηλαδή με όσο το δυνατόν απλό τρόπο να γίνει κατανοητό και στον πιο απλό, ανυποψίαστο, τελευταίο πολίτη της χώρας, η πολύπλευρη αναπτυξιακή και πλουραλιστική κοινωνικά αξία που προκύπτει από τον ορυκτό πλούτο της Χαλκιδικής.

Ο μηχανισμός που λειτούργησε στην διαδικασία σχηματισμού της μεταλλοφόρου εμφάνισης στο Ζέπκο αποτυπώνει και περιγράφει σε μεγάλο βαθμό το μεταλλογενετικό μοντέλο που ισχύει στην περίπτωση του συμπαγούς θειούχου μεταλλεύματος Ολυμπιάδας. Οι περιορισμένης κλίμακας δηλαδή αρχαίες μεταλλευτικές εργασίες, εκμεταλλεύσεις και στοές στο Ζέπκο και τη Βίνα, αφορούσαν στην εξόρυξη χρυσού από την εκμετάλλευση μικρών επιφανειακών και “ρηχών” μεταλλοφόρων σωμάτων τύπου Ολυμπιάδας. Ο “επιφανειακός” και ” μικρός” Ζέπκος δεν είναι παρά μόνο  μία μικρογραφία του μεταλλογενετικού συστήματος που έδωσε το πλούσιο σε χρυσό, άργυρο, μόλυβδο, ψευδάργυρο και χαλκό, κοίτασμα Ολυμπιάδας.

Πέρα από την σημασία που έχει η διαπίστωση αυτή στη κοιτασματολογικη έρευνα, ιδιαίτερα υψηλή είναι και η εκπαιδευτική αξία, τόσο στους σπουδάζοντες όσο και στους επαγγελματίες γεωεπιστήμονες. Συγκεκριμένα προκύπτει με απόλυτο και ξεκάθαρο τρόπο ο τεκτονικός, στρωματογραφικος και λιθολογικός έλεγχος κυκλοφορίας, αντίδρασης και παγίδευσης μεταλλοφόορων υδροθερμικών διαλυμάτων. Τα τελευταία έχοντας θερμοκρασίες μεγαλύτερες των 300 βαθμών κελσίου, αφού βρήκαν διάδρομους στα βαθιά ρήγματα της περιοχής, είχαν καθοριστικό ρόλο στην συγκέντρωση, μεταφορά και απόθεση χρυσοφόρων θειουχων ορυκτών. Η παρουσία ανθρακικών πετρωμάτων συνέβαλε στην γεωμετρική επέκταση και ανάπτυξη της ιδιαίτερα ογκώδους αποθεματικής διάστασης που καταγράφεται.

Για τον έμπειρο και ικανό οικονομικό γεωλόγο/κοιτασματολόγο, χαρτογραφώντας τις περιοχές Βίνας και Ζέπκου, λίγα χιλιόμετρα νοτιοανατολικά της θέσης του μεταλλείου και του δημοτικού διαμερίσματος Ολυμπιάδας, και μελετώντας τις μεταλλοφόρες εμφανίσεις και αρχαίες στοές που υπάρχουν εκεί, το μεταλλογενετικό μοντέλο που προκύπτει είναι συγκεκριμένο και γίνεται σχετικά εύκολα αντιληπτό. Είναι γι’ αυτόν σαν να διαβάζει βουλωμένο γράμμα. Η συνέργεια και διαδραστική λειτουργία μεταξύ ρηξιγενών δομών, έντονης και δυναμικής υδροθερμικής δραστηριότητας, και παρουσίας οριζόντων ανθρακικών πετρωμάτων/μαρμάρων στη λιθοστρωματογραφία της περιοχής, αποτελούν καθοριστικούς παράγοντες στο σχηματισμό πλούσιων κοιτασμάτων τύπου Ολυμπιάδας. Συγκεκριμένα, υδροθερμικά διαλύματα (λιγότερο ή περισσότερο υφάλμυρα και με παρουσία θείου) από το «εσωτερικό» της γης, στην ανοδική τους πορεία μέσω σχεδόν κατακόρυφων ρηξιγενών ζωνών, εκχυλίζουν, εμπλουτίζονται και μεταφέρουν μέταλλα , που αποθέτουν με τη μορφή φλεβικών και κυρίως συμπαγών συγκεντρώσεων θειούχων ορυκτών στις τομές ρηγμάτων/διακλάσεων με ανθρακικά πετρώματα. Έχοντας λοιπόν σαν ερευνητικό εργαλείο το «μικρογραφικό» μοντέλο του Ζέπκου, ελέγχοντας τη γεωλογία της περιοχής και γνωρίζοντας την ανάπτυξη οριζόντων μαρμάρου/ανθρακικών πετρωμάτων σε βαθύτερα τμήματα του υποβάθρου, ο εντοπισμός δυναμικότερων και πλουσιότερων κοιτασμάτων είναι απόλυτα εφικτός και ρεαλιστικός στόχος. Με άλλα λόγια η πληροφορία που συλλέγει κάποιος στην επιφάνεια, σε συνδυασμό με συστηματική παρατήρηση, ανάλυση και ερμηνεία των δεδομένων αξιοποιείται στην περίπτωση αυτή, όπως και σε πολλές άλλες, στην κοιτασματολογική έρευνα βάθους και τον εντοπισμό οικονομικά εκμεταλλεύσιμων μεταλλευμάτων, τύπου Ολυμπιάδας.

Στα σημεία λοιπόν  επαφής και τομής τους με ανθρακικά πετρώματα και μέσα από μια δυναμική διαδικασία διεκδικητικών φυσικοχημικών αντιδράσεων, τα υδροθερμικά διαλύματα παγιδεύονται και αποθέτουν πολυμεταλλικά θειούχα ορυκτά που αντικαθιστούν και καταλαμβάνουν μεγάλα τμήματα και χώρους που οριοθετούν γεωμετρικά οι στρωματογραφικά δομημένοι ορίζοντες μαρμάρου. Σημειώνεται ότι μάρμαρα και ανθρακικά πετρώματα,  είναι λιθογεωχημικά απόλυτα ταυτόσημοι όροι. Η χρήση του ενός ή του άλλου όρου στο κείμενο γίνεται αποκλειστικά για λόγους αποφυγής της ίδιας κάθε φορά ονοματολογικής επανάληψης.

[ΠΗΓΗ: http://greenminerals.blogspot.gr/, του Δρ. Γεωλογίας Ν. Αρβανιτίδη, 6/5/2016]

ΧΑΛΚΙΔΙΚΗ 1: ΟΙ ΟΡΥΚΤΕΣ ΠΡΩΤΕΣ ΥΛΕΣ ΚΟΝΤΑ ΣΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΟ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ

rare-earth-mineralsΗ Χαλκιδική με την γνωστή γεωγραφική της ταυτότητα, την δεδομένη φυσιογνωμική πραγματικότητα, την διαχρονική εννοιολογική αναγνωρισιμότητα, αλλά και την μακρόχρονη ιστορική της διαδρομή, αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα καλής πρακτικής στην δυναμική συνύπαρξη μιας πολυδιάστατης και αλληλλένδετης αναπτυξιακής διαδικασίας. Ο τουρισμός με τις ξενοδοχειακές μονάδες και τις άλλες υπηρεσίες. Οι καλλιέργειες  με τις ελιές/λάδι, το μέλι και το κρασί. Ο ορυκτός πλούτος με τα μεταλλεία και τις άλλες πρώτες ύλες. Η δασική και υλοτομική δραστηριότητα. Η γεωλογία με το αναμφίβολο φυσιογνωστικό και εκπαιδευτικό περιέχομενο και αξία. Η αρχαιολογική παρακαταθήκη και κληρονομιά. Η θρησκευτική θεματολογία και μοναδικότητα. Η λαϊκή παράδοση και έθιμα. Το φυσικό περιβάλλον και οι άνθρωποι. Οι καθαρές θάλασσσες και οι εντυπωσιακές ακτές. Τοπονύμια όπως τα αρχαία Στάγειρα, η Ολυμπιάδα, το Στρατώνι, το Άγιο Όρος, η Σιθωνία, τα λουτρά Αγίας Παρασκευής, η Γερακινή, η Άθυτος, η Αρναία, οι Καβουρότρυπες, και άλλα πολλά γνωστά και χιλιοειπωμένα ονόματα συνδέονται το καθένα ξεχωριστά ή και μαζί με κάποιο ή κάποια από τα παραπάνω γνωρίσματα και δραστηριότητες. Και είναι γεγονός ότι σε καμία περίπτωση δεν έχει παρατηρηθεί μια αναπτυξιακή δραστηριότητα να εμποδίζει ή να λειτουργεί σε βάρος της εξέλιξης κάποιας άλλης. Γιατί στην πραγματικότητα ακριβώς το αντίθετο συμβαίνει. Δηλαδή, τις περισσότερες φορές και αρκετά συχνά, όταν υπάρχει παραγωγική  ανάπτυξη σε κάποιο τομέα αυτό στηρίζει και επηρεάζει θετικά την πορεία και άλλων. Για παράδειγμα τα ενεργά μεταλλεία δημιουργούν καλύτερα εισοδήματα και μεγαλύτερες φορολογικές εισπράξεις γεγονός που δημιουργεί ευνοϊκότερες συνθήκες κατανάλωσης προϊόντων και τουριστικών εισοδημάτων.

Σε μια σειρά από επιμέρους παρεμβάσεις που θα ακολουθήσουν στη συνέχεια θα δοθούν παραδείγματα της πολυ-αναπτυξιακής κουλτούρας που χαρακτηρίζει την Χαλκιδική, με σχετικά κείμενα και εικόνες, που συνδέονται και αναφέρονται σε διμερείς ή και πολυμερείς συμπορεύσεις και συνυπάρξεις ορισμένων από τις προαναφερόμενες οικονομικές και άλλες δραστηριότητες.Zepkos-10

Χαλκιδική 1, λοιπόν και πάμε να απαντήσουμε στο ερώτημα, γιατί οι αρχαίοι έλληνες της περιοχής λειτουργούσαν τα μεταλλεία τους κοντά και δίπλα στις πόλεις που ζούσαν; Και πιο συγκεκριμένα γιατί τα αρχαία μεταλλεία Κασσάνδρας είχαν τις στοές τους μια ανάσα από τα αρχαία Στάγειρα;Zepkos-6

Τα μεταλλεία χρυσού, αργύρου, μολύβδου, ψευδαργύρου, χαλκού και μαγγανίου της βόρειας Χαλκιδικής (Στρατώνι και Ολυμπιάδα) αποτέλεσαν τον κυρίαρχο «χρηματοδότη» του μακεδονικού βασιλείου και των εκστρατειών του Μεγάλου Αλεξάνδρου. Στην περιοχή σώζονται περισσότερα από 300 πηγάδια και περίπου 200.000 κ.μ. αρχαίων μεταλλουργικών απορριμμάτων, των κοινών «σκουριών» από την εκκαμίνευση των μεταλλευμάτων. Με βάση ιστορικές πηγές και τα αποτελέσματα άμεσων και έμμεσων αναλύσεων και προσδιορισμών, που έχουν γίνει στις προαναφερόμενες σκουριές η έναρξη της δραστηριότητας εντοπίζεται στις αρχές της κλασσικής αρχαιότητας. Χαρακτηριστικό και απόλυτα βέβαιο είναι πλέον το γεγονός ότι η εξόρυξη και χρήση ορυκτών πρώτων υλών είχαν καθοριστική σημασία στην καθημερινότητα (π.χ. δομικοί λίθοι), τον πολιτισμό (π.χ. διακοσμητικά πετρώματα) και την οικονομία (π.χ. χρυσός, άργυρος, χαλκός) των αρχαίων Μακεδόνων. Αυτή η στενή και ανταποδοτική σχέση ήταν και ο βασικός λόγος που οι εργασίες εκμετάλλευσης και τα ορυχεία βρίσκονταν πάντα στο άμεσο περιβάλλον των αστικών τους κέντρο. Ζωντανό παράδειγμα οι αρχαίες στοές της Βίνας που βρίσκονται μερικές εκατοντάδες μέτρα από τα αρχαία Στάγειρα και άλλες αρχαιότητες της περιοχής  (ΝΑ στο συνημμένο χάρτη). MAP

Όπως και τότε έτσι και σήμερα τα κοιτάσματα των μεταλλείων Κασσάνδρας  και της ευρύτερης (Ολυμπιάδα, Μαδέμ Λάκκος, Μαύρες Πέτρες, Πιάβιτσα, Βαρβάρα, Σκουριές) αποτελούν σημαντική  πλουτοπαραγωγική πηγή και μεταλλογενετικό κρίκο της Αλπικής ορογένεσης με ευρύτερη προοπτική αύξησης του αποθεματικού δυναμικού. Συγκεκριμένα δημιουργούνται μεταλλογενετικές συνθήκες έντονης υδροθερμικής δραστηριότητας που οδηγούν στον επιγενετικό σχηματισμό κοιτασμάτων χρυσοφόρων πολυμεταλλικών θειούχων τύπου Manto, και χρυσοφόρων θειούχων χαλκού τύπου Porphyry. Στο σύνολο του το μεταλλευτικό δυναμικό της περιοχής μεταξύ Ολυμπιάδας, Βαρβάρας, Σκουριών, Φισώκας και Στρατωνίου, με βάση τα αποθέματα και το μεταλλικό περιεχόμενο σε χρυσό, άργυρο, χαλκό, μόλυβδο και ψευδάργυρο, είναι από τα πλουσιότερα της Ευρώπης και λογικά παραμένει ο βιωσιμότερος αναπτυξιακός στόχος για την μεταλλευτική βιομηχανία της χώρας. Παράλληλα αποτελεί από κάθε άποψη γεωεπιστημονική κοιτίδα έρευνας με πλειάδα από εκπαιδευτικές εφαρμογές και τεχνογνωσιακές πρακτικές.

[ΠΗΓΗ: http://greenminerals.blogspot.gr/, του Δρ. Γεωλογίας Ν. Αρβανιτίδη, 2/5/2016]