Tag Archives: μεταλλουργια

ΤΟ ΧΡΥΣΑΦΙ ΠΟΥ ΣΚΟΥΡΙΑΖΕΙ

Μια ακριβώς εβδομάδα μετά την έναρξη του περίφημου εποικοδομητικού διαλόγου μεταξύ κυβέρνησης και Eldorado Gold ουδεμία πρόοδος φαίνεται να έχει συμβεί. Συναντήσεις έχουν πραγματοποιηθεί, ωστόσο δεν έχει ακόμη ανακοινωθεί κάτι συγκεκριμένο που να οδηγεί προς την κατεύθυνση επίλυσης του αδιεξόδου και χορήγησης της άδειας για τις Σκουριές. Ο χρόνος μετρά αντίστροφα και οι Καναδοί αναμένουν πάντα την έκδοση της επίμαχης άδειας, αφού διαφορετικά θα επανεξετάσουν τα επενδυτικά τους σχέδια, όπως είχαν ανακοινώσει πριν από περίπου μια εβδομάδα. Αν και δεν έχει προβεί σε κάποια ανακοίνωση, η Eldorado Gold, δεδομένου ότι λογοδοτεί στους μετόχους της, εκτιμάται ότι πρέπει να παρουσιάσει απτά αποτελέσματα εντός του προσεχούς διαστήματος. Την ίδια ώρα οι Καναδοί έχουν κάνει επανειλημμένα σαφές στην κυβέρνηση ότι η χορήγηση της συγκεκριμένης άδειας δεν συνδέεται με το θέμα της διαιτησίας, το οποίο αφορά το εργοστάσιο μεταλλουργίας που θα τροφοδοτείται από τα συμπυκνώματα χρυσού των μεταλλείων της Ολυμπιάδας και των Σκουριών. Χωρίς την άδεια των Σκουριών, τορπιλίζεται το σχέδιο της παράλληλης ανάπτυξης των δύο μεταλλείων, που αποτελεί συστατικό στοιχείο του project. Ο διευθύνων σύμβουλος της Eldorado Gold Τζορτζ Μπερνς έχει κατ’ επανάληψη δεσμευθεί ότι με τη χορήγηση της άδειας των Σκουριών η εταιρεία πρόκειται να προσλάβει επιπλέον χίλια άτομα. Οι περιπέτειες δεν τελειώνουν εδώ. Εκκρεμεί εδώ και… δύο χρόνια η γνωμοδότηση του Κεντρικού Αρχαιολογικού Συμβουλίου για τα αρχαία που εντοπίστηκαν στο εργοτάξιο των Σκουριών. Τα μέλη του ΚΑΣ έχουν εδώ και καιρό ενημερώσει την εταιρεία ότι θα εκδώσουν τη σχετική γνωμοδότηση μόνο όταν επιλυθεί από το υπ. Περιβάλλοντος το ζήτημα της μεταλλουργίας, που χωροταξικά δεν σχετίζεται με τα αρχαιολογικά ευρήματα στις Σκουριές.

 

[ΠΗΓΗ: ΤΑ ΝΕΑ, του Γιώργου Φυντικάκη, 30/9/2017]

Ο ΔΙΕΥΘΥΝΩΝ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΧΡΥΣΟΣ ΣΤΟ ΣΚΑΪ

Ο διευθύνων σύμβουλος της Ελληνικός Χρυσός Δημήτρης Δημητριάδης, την Πέμπτη το πρωί, πριν ανακοινωθεί η αναβολή της αναστολής των εργασιών στα εργοτάξια της Χαλκιδικής, ήταν καλεσμένος της εκπομπής «Οι Αταίριαστοι», του ΣΚΑΪ, όπου ξεκαθάρισε αρκετά πράγματα σχετικά με την επένδυση.

Ο κος Δημητριάδης επιβεβαίωσε την πρόθεση κυβέρνησης και εταιρείας να έρθουν σε έναν εποικοδομητικό διάλογο σχετικά με το θέμα της αδειοδότησης των υποέργων της μεγάλης επένδυσης των μεταλλείων Κασσάνδρας στην Χαλκιδική και το πάγωμα ή όχι της επενδυτικής δραστηριότητας των Καναδών της μητρικής Eldorado Gold.

Ο κος Δημητριάδης δήλωσε κατ’ αρχάς πως ο όρος «τελεσίγραφο» που κατά κόρον χρησιμοποιείται στα ΜΜΕ, δεν τον αντιπροσωπεύει. Αποκάλυψε πως από την αρχή της εβδομάδας έχει ξεκινήσει ένας «επικοινωνιακός διάλογος», όπως τον όρισε, με την ανταλλαγή επιστολών μεταξύ εταιρείας και ΥΠΕΝ.

Ξεκαθάρισε πως ο απώτερος σκοπός του έργου είναι η καθετοποίηση της παραγωγής με την διάθεση τελικού προϊόντος εδώ, στην Ελλάδα.

Επίσης, απαντώντας σε ερωτήσεις των δημοσιογράφων σχετικά με την εφαρμοσιμότητα ή όχι της μεθόδου της ακαριαίας τήξης (flash smelting), διευκρίνισε πως η τεχνολογία εφαρμόζεται ήδη σε 35 εργοστάσια και όσον αφορά την ελληνική περίπτωση το θέμα τριβής και η ανησυχία αφορούσε το αυξημένο ποσοστό αρσενικού στο πέτρωμα της Ολυμπιάδας, αλλά οι δοκιμές ήταν επιτυχείς.

Όσον αφορά τα όσα ισχυρίζονται οι πολέμιοι του έργου, ο κος Δημητριάδης θύμισε πως όλες οι αιτιάσεις κατά της επένδυσης βασίζονται σε κατά το δοκούν ερμηνείες της Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΜΠΕ), η οποία έχει κριθεί 12 φορές από το ΣτΕ και έχει δικαιωθεί και τις 12.

Στη συνέχεια η συζήτηση περιστράφηκε στο γιατί επεστράφησαν οι μελέτες στην εταιρεία και ο κος Δημητριάδης εξήγησε λεπτομερώς τη διαδικασία και το γιατί η Ελληνικός Χρυσός είναι καθ’ όλα νόμιμη.

Σε ερώτηση γιατί αντιδρά μερίδα του τοπικού πληθυσμού ο διευθύνων σύμβουλος της Ελληνικός Χρυσός εξήγησε πως υπάρχουν πολιτικά παιχνίδια στην Χαλκιδική και πως κάποιοι έχουν παραπλανηθεί σχετικά με την αξία της γης.

Στην τελευταία ερώτηση αν μπορεί το έργο να λειτουργήσει χωρίς τις Σκουριές, εξήγησε πως το έργο είναι ενιαίο και δεν μπορεί να λειτουργήσει το εργοστάσιο μεταλλουργίας χωρίς την πρώτη ύλη από τις Σκουριές, η οποία λειτουργεί και ως καταλύτης στην διαδικασία της ακαριαίας τήξης. Και όποιος αμφιβάλλει για την αποτελεσματικότητα της μεθόδου, ο κος Δημητριάδης τον κάλεσε να μεταβούν μαζί  στο Πόρι της Φινλανδίας όπου γίνονται οι δοκιμές, να το διαπιστώσει ιδίοις όμμασι…

Δείτε εδώ το βίντεο από το ergoblog.

 

ΣΤΑΘΑΚΗΣ: ΑΥΤΟΙ ΕΙΝΑΙ ΟΙ ΔΥΟ ΟΡΟΙ ΠΟΥ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΤΗΡΗΣΕΙ Η ELDORADO GOLD

Η επένδυση της Eldorado πρέπει να τηρεί, με βάση τη σύμβαση που έχει με το ελληνικό Δημόσιο, δύο απαράβατους κανόνες, να είναι περιβαλλοντικά ασφαλής και να καθετοποιήσει όλη τη διαδικασία παραγωγής, ανέφερε ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Γιώργος Σταθάκης.

Μιλώντας στον ραδιοσταθμό Real, ο κ. Σταθάκης εξήγησε πως «η παραγωγή ενός μεταλλεύματος, το οποίο περιέχει αρσενικό δεκάδες φορές πάνω από τα επιτρεπτά όρια, σημαίνει ότι χρειάζεται ύψιστη περιβαλλοντική ασφάλεια προκειμένου να μη βιώσουμε οικολογικές καταστροφές, δεν είναι μικρό θέμα. Συνεπώς, η θέση μου είναι πάρα πολύ απλή. Χρειάζεται να διασφαλίζονται οι ύψιστοι περιβαλλοντικοί όροι, όπως προβλέπεται από την ευρωπαϊκή και ελληνική νομοθεσία…».

Σε ό,τι αφορά την καθετοποίηση της παραγωγής ο υπουργός σημείωσε πως «η εταιρεία πρέπει να κάνει στην Ελλάδα όλες της τις δραστηριότητες, δηλαδή να κάνει τη μεταλλουργία στην Ελλάδα, που αποτελεί βασικό διακύβευμα και αντικείμενο διαμάχης, γιατί δεν έχει αδειοδοτηθεί ακόμη η μέθοδος που προτείνουν, ούτως ώστε να έχει όφελος η ελληνική οικονομία. Πρέπει όλα τα μεταλλεύματα να παραχθούν στην Ελλάδα, μαζί και ο χρυσός, διότι αλλιώς το όφελος για την οικονομία, φεύγει το μετάλλευμα απλώς, δεν έχει ιδιαίτερο όφελος η ελληνική οικονομία πέρα από τις θέσεις απασχόλησης δηλαδή. Αλλά η καθετοποίηση σημαίνει 80% της αξίας θα μείνει στην Ελλάδα».

«Άρα, η θέση μας είναι πολύ απλή. Αυτοί οι δύο είναι οι όροι. Υπάρχουν θέματα, τα οποία ακόμα δεν έχουν επιλυθεί από την εταιρεία και από το Δημόσιο. Αντί τον τεχνικό διάλογο που πρότεινε η εταιρεία για να τα επιλύσουμε, προτείναμε τη διαιτησία. Η διαιτησία βγαίνει αυτήν την εβδομάδα, το Νομικό Συμβούλιο του Κράτους είναι υπεύθυνο, άρα προχωράμε συντεταγμένα στην καλύτερη λύση, που την έχει αποδεχθεί και η εταιρεία, να πάμε στη διαιτησία και να ξεκαθαρίσουμε όλα τα θέματα εκεί» πρόσθεσε.

 

[ΠΗΓΗ: http://www.iefimerida.gr, από ΑΠΕ-ΜΠΕ, 12/9/2017](Φωτ. Alexandros Michailidis / SOOC)

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΣΤΟΝ ΠΑΡΝΑΣΣΟ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ «ΛΑΥΡΙΟ, Η ΒΟΗ ΤΟΥ ΧΡΟΝΟΥ – ΤΟ ΝΕΟΤΕΡΟ ΛΑΥΡΙΟ ΤΗΣ ΜΕΤΑΛΛΕΙΑΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΛΛΟΥΡΓΙΑΣ»

Έγινε χθες η παρουσίαση του βιβλίου της Εταιρείας Μελετών Λαυρεωτικής το οποίο αποτελεί την 10η έκδοσή της, ένα σημαντικό βιβλίο-λεύκωμα με τίτλο “Λαύριο, η βοή του χρόνου – Το Νεότερο Λαύριο της μεταλλείας και μεταλλουργίας”, ένα έργο των Κώστα Γ. Μάνθου (γενική επιμέλεια του φωτογραφικού αρχειακού υλικού και της έκδοσης) και Γιώργου Ν. Δερμάτη (επιστημονική επιμέλεια και συγγραφή των κειμένων της έκδοσης).

Η -σημαντικότατη και με μεγάλο κοινό- εκδήλωση πραγματοποιήθηκε σε μια κατάμεστη ιστορική αίθουσα, την αίθουσα του Φιλολογικού Συλλόγου “Παρνασσός”,   του αρχαιότερου πολιτιστικού συλλόγου της Αθήνας (ιδρύθηκε το 1865 ).

Πρόκειται για την ίδια αίθουσα που το 1890, πριν από περισσότερο από έναν αιώνα, είχε δώσει μια γλαφυρή διάλεξη  για το Λαύριο, ο μεταλλειολόγος και συγγραφέας Ανδρέας Κορδέλλας (1836-1909)), ο εμπνευστής του νεότερου Λαυρίου..

Ήταν τότε  οι εκδηλώσεις των 25 χρόνων μετά την έναρξη δραστηριότητας του νεώτερου Λαυρίου και ο Κορδέλλας ήταν τότε καταξιωμένος πλέον Γενικός Διευθυντής της Εταιρείας Μεταλλουργείων Λαυρίου, πλην όμως είχε αγωνιστεί πάρα πολύ για να φτάσει εκεί.  Ο Α. Κορδέλλας ίσως ήταν ο μοναδικός έλληνας που στην εποχή του υποστήριξε με πάθος τη σκοπιμότητας επανεκμετάλλευσης του μεταλλευτικού πλούτου του Λαυρίου και την ανάπτυξης της μεταλλουργικής βιομηχανίας της χώρας.

Δεν είναι τυχαίο που την ίδια χρονιά, το 1890, το Λαύριο ορίστηκε έδρα του νεοσύστατου δήμου Σουνιέων, ο οποίος μετονομάστηκε ένα χρόνο αργότερα σε δήμο Λαυρεωτικής, ο οποίος συνεχίζει τη λειτουργία του μέχρι σήμερα.

Σήμερα είναι επίσης σημαδιακό, βρισκόμαστε δυστυχώς 25 χρόνια μετά  από το οριστικό τέλος της δραστηριότητας (Η Γαλλική Εταιρεία Μεταλλείων Λαυρίου που αποτέλεσε και την μακροβιότερη μεταλλευτική-μεταλλουργική βιομηχανία της Ελλάδα λειτούργησε μέχρι το 1992).

Και το μόνο που κάνουμε είναι να καταγράφουμε και να αναπολούμε τα ιστορικά δεδομένα του τότε…Κάτι είναι κι αυτό.. Όμως την ιστορία την γράφουν οι δρώντες και όχι οι αναπολώντες..

Εννοείται πως η αποστροφή μου αυτή δεν έχει ουδεμία σχέση μα το εξαιρετικό έργο που παρουσιάστηκε χθες και το οποίο είναι μια ιστορική και πολιτιστική παρακαταθήκη για όλους. Παρακαταθήκη απαραίτητη  για να πάει κανείς έστω και ένα βήμα μπρος…

Ελπιδοφόρο προς την κατεύθυνση αυτή είναι το γεγονός ότι Προχωρά η δημιουργία του Μουσείου Μεταλλουργίας στο Λαύριο

 

[ΠΗΓΗ: http://elladitsamas.blogspot.gr/, του Πέτρου Τζεφέρη, 28/5/2017]

ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΓΝΩΡΙΜΙΑΣ ΜΕ ΤΟΝ ΥΠΕΝ

stathakisΜε τον υπουργό Ενέργειας και Περιβάλλοντος Γιώργο Σταθάκη συναντήθηκαν η διοίκηση και οι εκπρόσωποι των εργαζομένων της Ελληνικός Χρυσός. Αρχικά το κατώφλι της Μεσογείων πέρασε η διοίκηση της εταιρείας, νια μια συνάντηση γνωριμίας με τον υπουργό, όπως ειπώθηκε χαρακτηριστικά. Η συνάντηση διήρκεσε περίπου μία ώρα και μετά τα εθιμοτυπικά ακολούθησε ενημέρωση από την Ελληνικός Χρυσός προς τον υπουργό και τους συμβούλους του που ήταν παρόντες όσον αφορά την πορεία της επένδυσης στη Βόρεια Ελλάδα και τα βήματα που πρέπει να γίνουν νια την ευόδωση των επιχειρηματικών σχεδίων της εταιρείας. Όπως σημειώνεται από την πλευρά του υπουργείου, σταθερή παραμένει n προσήλωση του υπουργού στην τήρηση της νομιμότητας κατά την εκτέλεση της επένδυσης από την Ελληνικός Χρυσός και δεν αναιρείται n προηγουμένη απόφαση του υπουργείου (2/11/2016) που αφορά τη Μονάδα Μαντέμ Λάκκου. Να σημειωθεί πως ο κ. Σταθάκης πρόσφατα ενέκρινε το τροποποιητικό προσάρτημα της τεχνικής μελέτης της Ελληνικός Χρυσός για το εργοστάσιο εμπλουτισμού στις Σκουριές. Όπως έχει τονίσει η εταιρεία, τα δυο εργοστάσια εμπλουτισμού (Σκουριές, Ολυμπιάδα) και η μεταλλουργία στο Μαντέμ Λάκκο είναι ξεχωριστά αλλά αποτελούν ενιαίο επενδυτικό σχέδιο.

Από την πλευρά τους οι εργαζόμενοι επισήμαναν στον νέο υπουργό πως n υπόθεση Ελληνικός Χρυσός είναι σε οριακό σημείο και πρέπει να τηρηθεί το επενδυτικό σχέδιο της εταιρείας, που περιλαμβάνει τη δημιουργία μεταλλουργίας στο Μαντέμ Λάκκο, προκειμένου να είναι βιώσιμο το σύνολο του έργου, να παραμείνουν οι θέσεις εργασίας και να υπάρχει προοπτική ανάπτυξης και δημιουργίας νέων θέσεων εργασίας. Να σημειωθεί πως διατυπώθηκε η πρόταση για τη διενέργεια τεχνικού διαλόγου μεταξύ των δύο πλευρών, υπουργείου και εταιρείας, με στόχο να ξεπεραστούν τα ζητήματα που έχουν προκύψει. Επίσης στο προσεχές διάστημα αναμένεται συνάντηση μεταξύ του υπουργού και κατοίκων κατοίκων της περιοχής.

[ΠΗΓΗ: ΝΑΥΤΕΜΠΟΡΙΚΗ, 23/11/2016]

 

«ΣΚΟΥΡΙΑΣΜΕΝΕΣ» ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ ΠΟΥ ΚΟΣΤΙΖΟΥΝ

013 kentriki stoa f_2Ποιος πληρώνει τις συνεχείς αναστολές των εργασιών στην περιοχή; Ανακούφιση από την πρόσφατη υπογραφή της άδειας. Σε τι ελπίζουν και τι φοβούνται οι εργαζόμενοι στην Ελληνικός Χρυσός.

Εξαρτημένη σε πολύ μεγάλο βαθμό από τη δραστηριότητα στα μεταλλεία της, η Βόρεια και Κεντρική Χαλκιδική υφίσταται μεγάλη οικονομική ζημιά από κάθε καθυστέρηση που σημειώνεται λόγω αναστολής των εργασιών. Την περσινή χρονιά προξενήθηκε μεγάλη ζημιά. Η πρόσφατη υπογραφή από τον υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας της έγκρισης τροποποίησης της τεχνικής μελέτης του έργου της Ελληνικός Χρυσός στις Σκουριές της Χαλκιδικής έδωσε μία ανάσα στους απασχολούμενους, είτε άμεσα είτε έμμεσα με το έργο, καθώς είχε προηγηθεί το πολύμηνο θρίλερ με την απειλή της αποχώρησης της εταιρείας και η αναστολή μέρους των εργασιών. Ωστόσο, ουδείς μπορεί να προδιαγράφει το μέλλον, καθώς η πολυπλοκότητα των αδειών ενδέχεται να φέρει κι άλλα προσκόμματα.

Αν ήταν ταινία, ο θεατής δεν θα προλάβαινε τις εναλλαγές και την πλοκή. Αν ήταν σειρά, θα μπορούσε να παίζεται για χρόνια, επαναλαμβάνοντας το ίδιο μοτίβο αλλάζοντας απλώς τη σειρά: αιτήσεις, άδειες, προσφυγές, δικαστικές αποφάσεις, ανακλήσεις, προσφυγές, δικαστικές αποφάσεις, άδειες, προσφυγές, άδειες, ανακλήσεις κτλ.

Εδώ όμως πρόκειται για τη ζωή χιλιάδων ανθρώπων και την οικονομική δραστηριότητα σε μία πολύ μεγάλη περιοχή. Εξαρτημένη σε πολύ μεγάλο βαθμό από τη δραστηριότητα στα μεταλλεία της, η Βόρεια και Κεντρική Χαλκιδική υφίσταται μεγάλη οικονομική ζημιά από οποιαδήποτε καθυστέρηση σημειώνεται.

Την περσινή χρονιά προξενήθηκε σε μεγάλη ζημιά. Η πρόσφατη υπογραφή από το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας της έγκρισης τροποποίησης της τεχνικής μελέτης του έργου της Ελληνικός Χρυσός στις Σκουριές της Χαλκιδικής έφερε μία ανάσα στους απασχολούμενους είτε άμεσα είτε έμμεσα με το έργο, καθώς είχε προηγηθεί το πολύμηνο θρίλερ με την απειλή της αποχώρησης της εταιρείας και η αναστολή μέρους των εργασιών.

Σύμφωνα με τον πρόεδρο του Σωματείου Εργολάβων και Υπεργολάβων ΒορειοανατολικήςΧαλκιδικής Θεόδωρο Παπαγιάννη, κάθε μήνα ο τζίρος που γίνεται στα μέλη του Σωματείου από την Ελληνικός Χρυσός μόνο για το έργο των Σκουριών ανέρχεται σε 1.500.000 ευρώ πλέον ΦΠΑ. «Έχουμε 45 μέλη, 45 μικρές επιχειρήσεις. Κάθε μία απασχολεί από 10 έως και 150 άτομα. Συνολικά μιλάμε για περίπου 600 εργαζόμενους. Αναγκαστήκαμε να απολύσουμε πριν από λίγους μήνες γύρω στους 350. Μόλις ακούστηκε ότι ο υπουργός υπέγραψε την άδεια, δεν φαντάζεστε τι πανηγύρι έγινε, λες και πήραμε το ευρωπαϊκό κύπελλο! Όλοι έδειχναν τη χαρά τους, ο κόσμος είχε πέσει σε απόγνωση. Εμείς μόνο δουλειά θέλουμε, η περιοχή μας ζει από τα μεταλλεία».

Ο γενικός γραμματέας του Σωματείου Κώστας Καραγιάννης επισημαίνει και κάποιες άλλες διαστάσεις, πέραν της ανεργίας. «Θεωρούμαστε κόκκινα πανιά στο δήμο μας, το δήμο Αριστοτέλη. Κανείς μας δεν εργάζεται σε δουλειές του δήμου, υπάρχει αποκλεισμός μας». Κάνει λόγο, επίσης, για τις καταστροφές μηχανημάτων μελών του Σωματείου. «Είχαμε ολική καταστροφή μηχανημάτων μικροεργολάβων τόσο το 2013 όσο και το 2015. Οι δολιοφθορές του 2015 προκάλεσαν ζημιά περίπου 150.000 ευρώ, ενώ να ξέρετε ότι καμιά ασφαλιστική εταιρεία δεν ασφαλίζει τα μηχανήματά μας για πυρκαγιά».

Το Σωματείο είναι νεοσύστατο. Ιδρύθηκε το Νοέμβριο του 2015 και, κατά τον κ. Καραγιάννη, «η αναστολή των εργασιών των Σκουριών μάς έδωσε το ερέθισμα. Νιώσαμε ότι δεν υπήρχε κάποιος φορέας να διεκδικήσει την εργασία μας. Δεν είμαστε προσκείμενοι στην εταιρεία. Είμαστε οι πρώτοι που ανησυχούμε για το περιβάλλον και τις επιπτώσεις, γιατί εδώ ζούμε, εδώ ζουν οι οικογένειές μας και στα σχολεία της περιοχής πηγαίνουν τα παιδιά μας, όχι στα ιδιωτικά της Θεσσαλονίκης. Δεν θέλουμε να ερημώσει ο τόπος μας.»

Η δύσκολη περίοδος και η απειλή σοβαρής ρήξης

Το 2011 οι εργαζόμενοι στις εργασίες της Ελληνικός Χρυσός ήταν 357. Ο αριθμός εκτινάχθηκε στους 1.157 το 2012, στους 1.668 το 2013, για να φτάσει το 2014 στους 1.986

Στις αρχές του 2015 άρχισαν να φαίνονται τα πρώτα προβλήματα. Οι πρώτες ανακλήσεις αδειών ήταν από τον Παναγιώτη Λαφαζάνη και αφορούσαν η μία ηλεκτρομηχανικές εγκαταστάσεις και η άλλη μία έγκριση δόμησης. Για τη συγκεκριμένη, που υπήρχε έγκριση από τον υπουργό Περιβάλλοντος Ιωάννη Μανιάτη το 2014 κι εκκρεμούσε η έκδοση της άδειας από την πολεοδομία Αρναίας, λέγεται ότι υπήρξε μεγάλη καθυστέρηση λόγω πολιτικών παρεμβάσεων προς τον αρμόδιο υπάλληλο, προκειμένου εκείνος να μην προβεί στην έκδοση.

Ακολούθησε η ανάκληση ενός πρωτοκόλλου υλοτόμησης στην τοποθεσία Καρατζά Λάκκος από τον αναπληρωτή υπουργό Περιβάλλοντος Ιωάννη Τσιρώνη. Για όλες τις παραπάνω ανακλήσεις, η Ελληνικός Χρυσός προσέφυγε στο Συμβούλιο της Επικρατείας.

Η ανάκληση του πρωτοκόλλου υλοτόμησης είχε ως άμεση συνέπεια να χάσουν τη δουλειά τους 57 υλοτόμοι της περιοχής. Ο πρόεδρος του Σωματείου Υλοτόμων Δασεργατών Βόρειας Χαλκιδικής Γιώργος Κούνδουρος περιγράφει τραγελαφικές καταστάσεις από τις αρχές του 2015 έως τώρα. «Οι περισσότεροι εργαζόμαστε σε εργολάβους. Μέσα σε έναν χρόνο είχαμε ο καθένας μας από 12 προσλήψεις και 12 απολύσεις. Αναλόγωςτων συνθηκών, των ανακλήσεων και των εντολών, μας απέλυαν και μας ξαναπροσλάμβαναν.Έτυχε ακόμη και την ίδια μέρα να προσληφθούμε και να απολυθούμε.Έχουμε δικαιωθεί και από το ΣτΕ, αλλά ακόμη δεν έχουν ξεκινήσει κανονικά οι εργασίες υλοτόμησης. Οι περισσότεροι είμαστε άνεργοι και κάποιοι προσχώρησαν στους δασικούς συνεταιρισμούς». Κάνει λόγο για έλλειψη συνεργασίας και παλινωδίες από τους τότε αρμόδιους υπουργούς, τους οποίους συναντούσαν στην Αθήνα. «Έτυχε να μας πει ο Λαφαζάνης’πηγαίνετε πίσω και θα λυθεί το θέμα’, να πάμε πίσω και να στείλει ο ίδιος σήμα στο δασαρχείο, για να μας σταματήσουν».

Η πιο δύσκολη περίοδος ήρθε από τον Αύγουστο του 2015. Τότε που το ΥΠΕΝ ανακάλεσε τις τεχνικές μελέτες, επικαλούμενο ότι οι έρευνες για τις επιπτώσεις της μεθόδου του flash smelting δεν έγιναν στην Ελλάδα αλλά στη Φιλανδία. Σε ένα σημείο του προσαρτήματος της τεχνικής μελέτης αναφερόταν ότι οι σχετικές έρευνες πρέπει να πραγματοποιούνται επιτόπου. Η Ελληνικός Χρυσός προσέφυγε και σε αυτήν την περίπτωση στο Συμβούλιο της Επικράτειας, το οποίο ακύρωσε την ανακλητική απόφαση του υπουργείου .Έως την πληροφορία για τη θετική έκβαση της υπόθεσης, όμως, τόσο η εταιρεία όσο και εργολάβοι έβγαλαν περίπου το 90% των εργαζομένων σε διαθεσιμότητα, ενώ υπήρξαν και απολύσεις. Η πολυπλοκότητα του έργου και το πλέγμα των αδειών που απαιτούνται για τη λειτουργία του δημιουργούν μεγάλες δυσλειτουργίες. Για παράδειγμα, η ανάκληση των τεχνικών μελετών για τις Σκουριές τον Αύγουστο προκάλεσε την ανάκληση και της άδειας λειτουργίας του χώρου απόθεσης στην τοποθεσία Κοκκινόλακκας, οπότε είχαν παγώσει εργασίες τόσο στη Μαύρη Πέτρα όσο και στοΣτρατώνι. Για την Ελληνικός Χρυσός σημείο σταθμός στην αδειοδότηση ήταν η έκδοση της απόφασης 1492 του Συμβούλιο της Επικρατείαςτο 2013. Με αυτήν, το Δικαστήριο «επισφραγίζει την απόλυτη νομιμότητα των οικονομικών, κοινωνικών και περιβαλλοντικών παραμέτρων του επενδυτικού σχεδίου της Ελληνικός Χρυσός, επικυρώνοντας την επένδυση στο σύνολό της. Στην ουσία, με την ιστορική αυτή απόφαση, το ΣτΕ ακυρώνει οριστικά όλες τις αιτιάσεις που υποβλήθηκαν διαχρονικά κατά των Μεταλλείων Κασσάνδρας σε όλα τα επίπεδα», γράφει στο σάιττης.

Ωστόσο, η ένταση συνεχίστηκε και στις αρχές του 2016, φτάνοντας σε σημείο απειλής σοβαρής ρήξης των σχέσεων της Ελληνικός Χρυσός με την ελληνική κυβέρνηση. Ο διευθύνων σύμβουλοςτης εταιρείας Πολ Ράιτ δήλωσε σε συνέντευξη Τύπου στις 12 Ιανουάριου ότι είναι θέμα χρόνου να σταματήσει η δραστηριοποίηση στην Ελλάδα. Την ίδια ημέρα, το υπουργείο επέβαλε πρόστιμα 1,7 εκατ. ευρώ στην εταιρεία για παραβάσεις της νομοθεσίας. Στις 24 Φεβρουάριου εκδόθηκε η άδεια δόμησης του εργοστασίου εμπλουτισμού στις Σκουριές από την Πολεοδομική Υπηρεσία Αρναίας «ως αποτέλεσμα της απόφασης 219/2016 του ΣτΕ», σύμφωνα με την εταιρεία. «Το έργο των Σκουριών ωστόσο παραμένει υπό καθεστώς συντήρησης, δεδομένου ότι η εταιρεία αναμένει την έκδοση εντός των νόμιμων προθεσμιών των αδειών ρουτίνας που εκκρεμούν, οι οποίες είναι απολύτως απαραίτητες για την επαναλειτουργία του έργου», συνέχισε στην ίδια ανακοίνωση, ενώ είχε δώσει τελεσίγραφο έως το τέλος Μαρτίου για την έκδοση.

Η τελευταία εξέλιξη

Η τελευταία εξέλιξη είναι η έγκριση από το ΥΠΕΝ της τροποποίησης της τεχνικής μελέτης για τις Σκουριές, που οδήγησε την εταιρεία στην έκδοση μιας ανακοίνωσης περί ικανοποιητικής συνεργασίας με το υπουργείο και έφερε μια ανάσα στους εργαζόμενους, οι οποίοι ένιωσαν μια ασφάλεια για την εργασία τους. Ωστόσο, ουδείς μπορεί να προδιαγράφει το μέλλον, καθώς η πολυπλοκότητα των αδειών ενδέχεται να φέρει κι άλλα προσκόμματα στο μέλλον. Εξάλλου, το ΥΠΕΝ είχε δηλώσει πρόσφατα: «Έχουν δοθεί κάποιες άδειες που πληρούσαν τα κριτήρια της νομιμότητας, αλλά υπάρχουν κάποιες πιο σημαντικές που εκκρεμούν. Αρκετά ζητήματα, όπως αυτό της μεταλλουργίας του flashsmelting, δεν έχουν κλείσει».

[ΠΗΓΗ: ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ, 16/5/2016, της Χριστίνας Ταχιάου]

ΓΙΑΤΙ Η ΕΠΕΝΔΥΣΗ ΣΤΗΝ ΒΑ ΧΑΛΚΙΔΙΚΗ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΟΛΟΚΛΗΡΩΘΕΙ

PLINTIRIO-20150525-052Και δια στόματος των πλέον ειδικών, όπως του Δρ. Γεωλογίας Νικολάου Αρβανιτίδη με το άρθρο του στο greenminerals.blogspot.gr, μαθαίνουμε με στοιχεία και επιχειρήματα τους λόγους για τους οποίους η ματαίωση του έργου μεταλλουργίας στη ΒΑ Χαλκιδική θα έχει δυσμενείς επιπτώσεις όχι μόνο σε τοπικό αλλά και σε εθνικό επίπεδο. Βέβαια, τα ώτα των αρμοδίων είναι ερμητικά κλειστά από τις κομματικές παρωπίδες και αναρωτιέται κανείς τι μέλλει γενέσθαι…

«Έρχονται την περίοδο αυτή στο φως της δημοσιότητας διάφορα υποθετικά σενάρια σχετικά με την προοπτική της μεταλλευτικής δραστηριότητας στη Χαλκιδική και την προοπτική του επενδυτικού έργου χωρίς να αιτιολογούν επαρκώς τις εξελίξεις ούτε να μπαίνουν στην ουσία του θέματος. Στηρίζονταi κυρίως σε ενδείξεις και γενικά στερούνται τεκμηρίωσης και πειστικών επιχειρημάτων.

Η συζήτηση λοιπόν γίνεται για μια επένδυση με στόχο την παραγωγική αξιοποίηση πολυμεταλλικών κοιτασμάτων στη ΒΑ Χαλκιδική με βασική προϋπόθεση αναπτυξιακής βιωσιμότητας τη μεταλλουργία χαλκού και χρυσού. Μέχρι στιγμής η επένδυση παραμένει σε επίπεδο λειτουργικής συντήρησης και εκσυγχρονισμού των σχετικών υποδομών, ενώ η πορεία προς τη μεταλλουργία, την πραγματική παραγωγή και το άλμα αναπτυξιακής σταθερότητας να βρίσκονται όχι απλά στο ψυγείο αλλά στην κατάψυξη.

Τα κοιτάσματα στην ΒΑ Χαλκιδική είναι αξιόλογα και σημαντικά με την πολυμεταλλικότητα χαλκού, χρυσού, αργύρου, ψευδαργύρου και μολύβδου να αποτελούν την συγκριτική τους υπεροχή και οικονομική βάση.

Ενδεχόμενη απουσία της μεταλλουργίας και της καθετοποιημένης αξιοποίησης τους αφαιρούν και μειώνουν σε μεγάλο βαθμό την οικονομική προοπτική τους.

Σε μια τέτοια περίπτωση το παραγωγικό αποτέλεσμα θα είναι οριακά βιώσιμο, και συχνά και εύκολα μεταβαλλόμενο. Με την παρουσία της μεταλλουργίας το έργο θωρακίζεται οικονομικά, περνάει σε άλλο επίπεδο μεταλλευτικής παραγωγής και αποκτά χαρακτηριστικά παγκόσμιας ανταγωνιστικότητας και εμβέλειας. Αυτό αλλάζει το μέγεθος και την αντοχή της επένδυσης, και σημαίνει πρόθετα ωφέλη για τον έλληνα πολίτη, μαζί με σταθερότητα στην απασχόληση και την δημιουργία νέων θέσεων εργασίας.

Η μεταλλουργία όμως χρυσού, συμπεριλαμβανομένων και των κοιτασμάτων Ολυμπιάδας, είναι δυνατή μόνο παρουσία χαλκούχου μεταλλεύματος. Δεν μπορεί δηλαδή να υπάρξει στην περίπτωση αυτή χωρίς την εκμετάλλευση του χαλκούχου κοιτάσματος των Σκουριών. Σε πλήρη μεταλλουργική παραγωγική ανάπτυξη το έργο δεν πρόκειται να έχει σοβαρά προβλήματα από τις όποιες αναταράξεις στις τιμές του χρυσού ή άλλων μετάλλων.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα η σουηδική Boliden, που σε μια δύσκολη ομολογουμένως μεταλλευτική χρονιά πέρυσι βγήκε γενικά “ζωντανή”, τόσο λόγω της πολυμεταλλικότητας των κοιτασμάτων της, αλλά κυρίως βάση των μεταλλουργικών της προϊόντων.

Σε μια εποχή εύθραυστης παρουσίας του χρυσού η πιο ισορροπημένη συμπεριφορά του χαλκού και ψευδαργύρου μπορούν να σώσουν την παρτίδα. Με άλλα λόγια βλέποντας τα πράγματα από την επιχειρηματική πλευρά, όσο το θέμα της μεταλλουργίας και των Σκουριών καθυστερούν και παραμένουν στάσιμα ο Ελληνικός Χρυσός/Eldorado Gold και όποιος άλλος επενδυτής ήταν στη θέση τους θα βρίσκονταν “εν δυνάμει” σε καθεστώς έντονου προβληματισμού, λήψης ενδιάμεσων μέτρων και ενδεχόμενα σκέψεις και σχέδια αποχώρησης.

Όλα αυτά τα σενάρια και υποθέσεις δημιουργούν βαριά ατμόσφαιρα που πλήττει για άλλη μια φορά την εργασιακή ηρεμία και καταλήγει να επηρεάζει αρνητικά την καθημερινότητα των κατοίκων της περιοχής.Και βέβαια ότι και να λένε οι διάφοροι σχετικοί και άσχετοι, μόνο η αρμόδια πολιτική διοίκηση μπορεί να βάλει τέλος στα σενάρια και στις όποιες ανησυχίες και αβεβαιότητα αυτά προκαλούν.

Η κυβέρνηση λοιπόν είναι ο μοναδικός και απόλυτα υπεύθυνος συνομιλητής και αποφασιστικός ρυθμιστής σε ότι αφορά στη τύχη της επένδυσης, προς τη μια ή την κατεύθυνση».

 

«ΥΠΟΓΕΙΤΕΣ» ΚΑΙ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΤΟΥ ΣΥΡΙΖΑ ΜΕ ΤΟΝ ΧΡΥΣΟ

25821DE6C4059441268C895ADB1AF5A6

Οι μεταλλωρύχοι από τα έγκατα της γης δηλώνουν: «Είμαστε σκλάβοι του ΣΥΡΙΖΑ». Και πιστεύουν πως η απόφαση για την παύση εργασιών ελήφθη ενόψει των εκλογών.

Η «αιφνίδια» απόφαση της κυβέρνησης Τσίπρα για τη διακοπή εργασιών στο συγκρότημα της εταιρείας «Ελληνικός Χρυσός» στη Χαλκιδική (περιοχές Ολυμπιάδα, Σκουριές και Μαντέμ Λάκκο) και n συνακόλουθη διαθεσιμότητα των εργαζομένων ίσως να αποτελεί παρελθόν την επόμενη Κυριακή, όταν ανοίξουν οι κάλπες. Και αυτό γιατί την Τρίτη θα πρέπει το ΣτΕ να λάβει απόφαση μετά την αίτηση ασφαλιστικών μέτρων της εταιρείας. Αν αυτά γίνουν δεκτά, η υπηρεσιακή κυβέρνηση δεν έχει άλλη επιλογή από το να άρει την απόφαση του τέως υπουργού Παραγωγικής Ανασυγκρότησης, Πάνου Σκουρλέτη.

Οι μεταλλωρύχοι που σε ένδειξη διαμαρτυρίας «κλείστηκαν» στα έγκατα του μεταλλείου στην Ολυμπιάδα, εκτιμούν ότι η απόφαση –τέλη Αυγούστου– υπαγορεύθηκε από την αγωνία «εκλογικής σταθεροποίησης» του ΣΥΡΙΖΑ στον νομό. «Είμαστε σκλάβοι του ΣΥΡΙΖΑ» λέει με έντονο ύφος ο κ. Στέλιος Κωσταντάρας από την Αρναία. Η ομάδα των εργατών κάθεται γύρω από ένα πλαστικό τραπέζι στο πιο βαθύ σημείο της εξόρυξης. Καπνίζουν πίνοντας φραπέ, όταν ένας από αυτούς σπάει τη σιωπή. «Το μόνο που φοβάται ο άνδρας είναι η ανεργία», λέει σαν να μονολογεί..

Άραγε νιώθουν αυτό τον φόβο στα 254 μέτρα «υπό την επιφάνεια»; Οχι, καθώς πιστεύουν ότι η απόφαση για την παύση εργασιών ελήφθη ενόψει των εκλογών. Είναι δηλαδή κάτι προσωρινό. «Γιατί λήφθηκε η απόφαση ταυτόχρονα με τη διάλυση της Βουλής, ενώ το επιχείρημα ότι η επιχείρηση δεν έχει κάνει τεχνικές δοκιμές εδώ αλλά στη Φινλανδία υπήρχε από μήνες;» αναρωτιέται ο «υπογείτης» Γιάννης Καραπαναγιώτης.

Αυτό είναι το κεντρικό (πολιτικό) ερώτημα που απασχολεί φίλους και αντιπάλους της επένδυσης στη Βόρεια Χαλκιδική. Και οι δύο πλευρές ωστόσο συμφωνούν ότι n διάλυση της Βουλής ήταν το κομβικό σημείο για την ανακοίνωση της απόφασης. Αλλά δεν το λένε με τον ίδιο τρόπο.

Ας πάρουμε όμως τα πράγματα από την αρχή. Η βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ και από τις πιο δυναμικές παρουσίες του κινήματος ενάντια στην επένδυση, Κατερίνα Ιγγλέζη, αναζητεί λίγο πριν από τις εκλογές του Ιανουαρίου στο ΥΠΕΧΩΔΕ (νυν Παραγωγικής Ανασυγκρότησης) τα έγγραφα με τα αποτελέσματα των δοκιμών της εταιρείας στη μέθοδο της ακαριαίας τήξης. Η μέθοδος αυτή είναι ένας τρόπος ανάκτησης του μεταλλεύματος στη μεταλλουργία χαλκού της φινλανδικής εταιρείας Outotec και που n «Ελληνικός Χρυσός» έχει δεσμευθεί να χρησιμοποιήσει και για την ανάκτηση του χρυσού ώστε να μη χρησιμοποιηθεί κυάνιο. Επειδή κάτι τέτοιο δεν έχει ξαναχρησιμοποιηθεί, σύμφωνα με τους πολέμιους της επένδυσης, η εταιρεία δεσμεύεται μέσα σε τρία χρόνια να παρουσιάσει αποτελέσματα σε «ημιβιομηχανική κλίμακα» που να δικαιολογούν το εφαρμόσιμο της μεθόδου. Η κ. Ιγγλέζη υποστηρίζει ότι δεν βρίσκει τα αποτελέσματα που η εταιρεία επιμένει ότι έχει καταθέσει.

Στα τέλη Απριλίου 2015, σε έγγραφο του υπουργείου Παραγωγικής Ανασυγκρότησης περιγράφονται αναλυτικά οι ελλείψεις του φακέλου στο «προσάρτημα τεχνικής μελέτης μονάδας εμπλουτισμού» χωρίς να γίνεται αναφορά στο ότι οι δοκιμές της νέας μεθόδου δεν έγιναν σε «ημιβιομηχανική κλίμακα» στην Ελλάδα αλλά στη Φινλανδία (Πόρι). Συνομιλητές του πρώην υπουργού Παναγιώτη Λαφαζάνη -η «Κ» ήρθε σε επαφή με πρόσωπα και από τα δύο στρατόπεδα λένε ότι ο πρώην υπουργός της κυβέρνησης Τσίπρα και ηγέτης της Λαϊκής Ενότητας δεν είχε αποφασίσει να «κλείσει πάση θυσία» τις εγκαταστάσεις που συνεπαγόταν η επέκταση της μεταλλευτικής δραστηριότητας, αυτό δηλαδή που διεκδικούσε n βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ μαζί με το «κίνημα» ενάντια στην εξόρυξη χρυσού. Κάποια στιγμή ο κ. Λαφαζάνης εκμυστηρεύθηκε με νόημα στους συντρόφους του από τη Χαλκιδική ότι και στη Δραπετσώνα «όταν έκλεισαν τα λιπάσματα έμεινε ο κόσμος χωρίς δουλειά»

Για πολλούς από τους τοπικούς παράγοντες του ΣΥΡΙΖΑ η λογική αυτή ήταν ακατανόητη. Είναι όμως εύκολα εξηγήσιμη για τα στελέχη του κόμματος που προέρχονται από το ΚΚΕ και έχουν μεγαλώσει με τα διδάγματα του βιβλίου του συγκροτούμενου του Νίκου Μπελογιάννη, Δημ. Μπάτση «Βαριά Βιομηχανία στην Ελλάδα»

Πρόκειται μάλιστα για ένα αγαπημένο ανάγνωσμα και στελεχών της εταιρείας «Ελληνικός Χρυσός» που προέρχονται από την Αριστερά..

Αυτή n τοποθέτηση του κ. Λαφαζάνη οδήγησε σε μπαράζ ενστάσεων -«η θέση του ΣΥΡΙΖΑ είναι ότι η επένδυση δεν πρέπει να γίνει», μας είπαν πολλά τοπικά στελέχη του- και το υπουργείο υπό την ηγεσία Λαφαζάνη να αναζητήσει μια οδό που να δικαιολογεί στο πλαίσιο της δέσμευσης «και περιβάλλον και θέσεις εργασίας» τη σκληρή στάση.

«Δεν πρόκειται να δεχθούμε να καταστραφεί ο φυσικός πλούτος της περιοχής, αλλά αν πρόκειται να καταστραφεί, να διασφαλίσουμε ότι n εταιρεία δεν θα κάνει απλά εξόρυξη αλλά και μεταλλουργία» επαναλαμβάνουν συνεχώς τοπικά στελέχη του ΣΥΡΙΖΑ, όπως η κ. Ιγγλέζη. Η ανάκληση των αδειών για τις εργασίες και η σχετικά μικρή «διαρροή» του ΣΥΡΙΖΑ στη Λαϊκή Ενότητα σε τοπικό επίπεδο, μάλλον εξασφαλίζει την επανεκλογή της –ήταν πρώτη βουλευτής από τους τρεις που εξέλεξε ο ΣΥΡΙΖΑ– αλλά το ερώτημα είναι τι θα συμβεί αν η απόφαση του ΣτΕ αναγκάσει την υπηρεσιακή κυβέρνηση να άρει την απαγόρευση ώστε να επαναλειτουργήσουν οι εγκαταστάσεις της «Ελληνικός Χρυσός» πριν από την 20ή Σεπτεμβρίου. Δεν θα αποτελέσει αυτό ισχυρό σοκ για το «κίνημα ενάντια στον χρυσό» άρα και αιτία αποσυσπείρωσης του «τοπικού» ΣΥΡΙΖΑ; Οι εκεί παράγοντες του κόμματος δεν έχουν διαφορετική εκτίμηση, γι’ αυτό από την περασμένη εβδομάδα ο κ. Π. Σκουρλέτης και το τμήμα Οικολογίας του ΣΥΡΙΖΑ άρχισαν να βάλουν κατά της υπηρεσιακής κυβέρνησης, που πάντως δεν έχει άλλη επιλογή από το να συμμορφωθεί σε δικαστική απόφαση και μάλιστα του Ανωτάτου Δικαστηρίου.

ΠΗΓΗ: ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΚΥΡΙΑΚΗΣ, του Τάσου Τέλλογλου, 13/09/2015

ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΕΜΠΛΟΥΤΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΜΕΤΑΛΛΕΥΜΑΤΩΝ

 

440px-Spinning_Ore_Crushers

Μιλάμε συνεχώς για εμπλουτισμό μεταλλεύματος, για εργοστάσιο εμπλουτισμού… Αλήθεια γνωρίζουμε όλοι ποια είναι αυτή η περίφημη διαδικασία εμπλουτισμού και πως γίνεται; Το μπλογκ metallorihi-metalleia.blogspot.gr μας εξηγεί με απλά και κατανοητά λόγια:

Στον όρο εμπλουτισμός των μεταλλευμάτων περιλαμβάνονται όλες εκείνες οι κατεργασίες που εφαρμόζονται στο εξορυσσόμενο μετάλλευμα με στόχο την αύξηση της περιεκτικότητάς του στο χρήσιμο ή τα χρήσιμα συστατικά που περιέχει.

Η αύξηση της περιεκτικότητας πετυχαίνεται με απομάκρυνση μέρους του άχρηστου («στείρου» όπως ονομάζεται) υλικού το οποίο πάντα συνυπάρχει στο μετάλλευμα που εξορύσσεται (Εικόνες 2, 3).

6a23d588a1910f691a5a45ae27e1261a

 

Εικόνα 2. Ενδεικτικές μορφές χρήσιμου συστατικού μέσα σε στείρο.

Με τον εμπλουτισμό των μεταλλευμάτων παραλαμβάνονται από το αρχικό υλικό συνήθως δύο ή περισσότερα προϊόντα μικρότερης μάζας. ‘Ένα από τα προϊόντα έχει αυξημένη περιεκτικότητα στο χρήσιμο ή τα χρήσιμα συστατικά (συμπύκνωμα) και επίσης προκύπτει ένα υλικό το οποίο καλείται απόρριμμα με μειωμένη περιεκτικότητα στο χρήσιμο συστατικό σε σχέση με την αρχική τροφοδοσία (Εικόνα 4). Η ανάγκη εφαρμογής των κατεργασιών του εμπλουτισμού επιβάλλεται για λόγους καλύτερης εμπορευσιμότητας των προϊόντων, μείωσης του κόστους μεταφοράς στη μεταλλουργία, μείωσης του κόστους της μεταλλουργικής κατεργασίας, μείωσης των απωλειών σε χρήσιμο συστατικό στη σκουριά (απόρριμμα της μεταλλουργικής κατεργασίας) ή από τις προδιαγραφές που θέτει η μεταλλουργία η οποία θα κατεργαστεί το πλούσιο υλικό και θα παράξει το τελικό προϊόν (μέταλλο).

10a862c7ec7ce23e2d07542a22591b90

 

Εικόνα 3. Χρήσιμο συστατικό εγκλωβισμένο μέσα σε μάζα στείρου.

7da7de623f37cc0be21094e07354f37a

Εικόνα 4. Ενδεικτικές περιπτώσεις συμπυκνωμάτων εμπλουτισμού.

Δηλαδή, ο εμπλουτισμός των μεταλλευμάτων αποτελεί το προηγούμενο αναγκαίο στάδιο κατεργασίας του εξορυγμένου μεταλλεύματος πριν την εφαρμογή της μεταλλουργικής κατεργασίας (εξαγωγική μεταλλουργία) για την εξαγωγή του μετάλλου ή των μετάλλων (Εικόνα 5).

fa6152536e8587490e7c1aaaf19bd848

Εικόνα 5. Ολοκληρωμένη διαδικασία επεξεργασίας μεταλλεύματος για την εξαγωγή του περιεχόμενου μετάλλου.

Κατά το στάδιο του εμπλουτισμού ένα εξορυγμένο μετάλλευμα διαχωρίζεται, με φυσικοχημικές μεθόδους, σε συγκεντρώσεις ορυκτών με οικονομικό ενδιαφέρον (συμπύκνωμα) και σε προϊόντα με μικρό ή κανένα οικονομικό ενδιαφέρον (απόρριμμα).

Η διεργασία του εμπλουτισμού των μεταλλευμάτων, λόγω μη ύπαρξης υψηλών θερμοκρασιών κατά την «εμπλουτιστική» κατεργασία, δεν μεταβάλλει τη φυσικοχημική δομή των ορυκτών που περιέχει το μετάλλευμα. Δηλαδή τα ορυκτά που συνθέτουν το αρχικό υλικό εμφανίζονται χωρίς ορυκτολογικές μεταβολές στα προϊόντα μετά την κατεργασία. Απλώς κατά τον εμπλουτισμό διαφοροποιείται η ποσοστιαία % συγκέντρωσή τους στα προϊόντα του εμπλουτισμού.

Όμως, πριν από την εφαρμογή του φυσικοχημικού διαχωρισμού των ορυκτών, το υλικό που εξορύσσεται πρέπει να προετοιμαστεί κατάλληλα με κατάτμηση (ελάττωση μεγέθους τεμαχίων του αρχικού υλικού) για την επίτευξη αποδέσμευσης (απελευθέρωση ή αποχωρισμός) των μεταλλοφόρων ή των άλλων χρήσιμων ορυκτών από τη μάζα του στείρου. Ένας δεύτερος λόγος για τη μηχανική προπαρασκευή των μεταλλευμάτων είναι ότι οι πυρομεταλλουργικές ή υδρομεταλλουργικές διεργασίες συχνά απαιτούν τα μεταλλεύματα (ή τα συμπυκνώματα μεταλλευμάτων) να έχουν ορισμένη κοκκομετρία (ελάχιστο μέγεθος τεμαχίων), οπότε εφαρμόζονται κατάλληλες μέθοδοι μορφοποίησης (π.χ. συσσωμάτωση) των τεμαχίων του συμπυκνώματος .

Η διεργασία της κατάτμησης συνήθως αποκαλείται μηχανική προπαρασκευή ή μηχανική ελάττωση μεγέθους (προετοιμασία του μεταλλεύματος), ενώ η διεργασία του διαχωρισμού των αποδεσμευμένων ορυκτών αποτελεί τον καθαυτό εμπλουτισμό.

http://metallorihi-metalleia.blogspot.gr/, 5/2015

 

Ο ΑΡΓΟΝΑΥΤΙΚΟΣ ΜΥΘΟΣ ΚΑΙ ΤΟ ΕΜΠΟΡΙΟ ΜΕΤΑΛΛΩΝ ΣΤΗ ΜΕΣΟΓΕΙΟ

ship-with-dolphins-

 

Αντικείμενο μελέτης του παρόντος άρθρου αποτελεί η Αργοναυτική εκστρατεία και ειδικότερα η σχέση της με την εμπορική διακίνηση των μετάλλων στη Μεσόγειο κατά την Εποχή του Χαλκού (3000-1200 π.Χ.). Η συντριπτική πλειοψηφία των σταθμών της Αργούς ήταν μεταλλευτικά ή μεταλλουργικά κέντρα, σύμφωνα με τις σχετικές αρχαιομεταλλουργικές έρευνες. Τα κέντρα αυτά δίνονται συγκεντρωτικά, ενώ συζητείται η ανάμειξη ορισμένων εξ αυτών στην εισαγωγή κασσιτέρου στη Μεσόγειο. Η αρχαιομεταλλουργική έρευνα δεν έχει ασχοληθεί ωστόσο με τη συνολική ερμηνεία του Αργοναυτικού μύθου. Μένουν ασαφείς οι σκοποί που εξυπηρετούσε το εκτεταμένο ταξίδι της επιστροφής των Αργοναυτών μέσω της κεντρικής Μεσογείου και των Άλπεων. Στόχος της παρούσας εργασίας αποτελεί λοιπόν ο συσχετισμός ολόκληρης της Αργοναυτικής εκστρατείας με τη διακίνηση των μετάλλων στη Μεσόγειο και η απόπειρα τεκμηρίωσης του ιστορικού πυρήνα του μύθου. Επιχειρείται επίσης η συλλογή και η ερμηνεία των παραπομπών του μύθου στη μεταλλεία και τη μεταλλουργία. Χαρακτηριστική είναι η παράδοση του χρυσόμαλλου δέρατος, με την οποία γίνεται σαφής υπαινιγμός στην προϊστορική μέθοδο απόληψης των κόκκων χρυσού από τις κοίτες των ποταμών με τη χρήση πυκνόμαλλων δερμάτων. Με βάση την αύξηση των εισαγωγών σε μέταλλα και προϊόντα μεταλλοτεχνίας από τη υπόλοιπη Μεσόγειο στο Αιγαίο, προτείνεται μια πιθανή χρονολόγηση της Αργοναυτικής εκστρατείας. Τέλος, μελετάται η θρησκευτική οργάνωση των συντεχνιών των μεταλλουργών της Εποχής του Χαλκού. Ένα τέτοιο είδος συντεχνιακής οργάνωσης, μέσω της μαντείας, κατέστη πιθανώς καθοριστικός παράγοντας για την επέκταση του Μυκηναϊκού εμπορίου μετάλλων.

Κατά τη μυθολογική παράδοση, ο Πελίας, ο βασιλιάς της Ιωλκού, ανέθεσε στον ανιψιό του, τον Ιάσονα, να του φέρει το χρυσόμαλλο δέρας από την Κολχίδα. Εκείνος, με την Αργώ και το πλήρωμά της, έφτασε στην Κολχίδα, πήρε το χρυσόμαλλο δέρας αλλά δεν επέστρεψε μέσω του Αιγαίου, όπως είχε φτάσει εκεί. διέπλευσε τον Ίστρο (σημερινό Δούναβη), πέρασε από την Αδριατική στους ποταμούς Ηριδανό και Ροδανό, για να διασχίσει το Τυρρηνικό Πέλαγος, την κεντρική Μεσόγειο και να καταλήξει, μέσω του Αιγαίου και μετά από πολλές περιπέτειες, στην Ιωλκό. Οι κυριότερες πηγές του Αργοναυτικού μύθου είναι τα «Αργοναυτικά» του Απολλώνιου του Ροδίου, το μεγαλύτερο μέρος του πρώτου βιβλίου της «Βιβλιοθήκης» του Ψευδο-Απολλοδώρου και ο Διόδωρος ο Σικελιώτης (4.40.1.4-4.57.1.1).Οι πλέον στοιχειώδεις παραπομπές στη μεταλλεία και τη μεταλλουργία είναι η παρουσία συγκεκριμένων ηρώων στις τάξεις των Αργοναυτών, όπως του Παλαιμονίου, γιού του θεού της μεταλλουργίας, Ηφαίστου, και του Αιθαλίδη. Το όνομα του τελευταίου ετυμολογείται μάλιστα από τον όρο «αιθάλη», δηλαδή την τέφρα της μεταλλουργικής καμίνου (Σούδα, λ. αιθάλη). Αξιοπρόσεκτη είναι η ένταξη του Λυγκέα στο πλήρωμα της Αργούς. Αυτός, κατά την παράδοση, είχε τόσο οξεία όραση ώστε μπορούσε να διακρίνει το περιεχόμενο του υπεδάφους. Θεωρείτο ο πρώτος που ανακάλυψε υπόγεια κοιτάσματα χρυσού, σιδήρου και άλλων μετάλλων και τα εξόρυξε τοποθετώντας λύχνους στις στοές (Σχόλια σε Αριστοφάνους, «Πλούτον» 210.19-27). Ο μύθος φαίνεται πως υπαινίσσεται ουσιαστικά την ανάπτυξη τόσο της επιφανειακής μεταλλευτικής έρευνας [1] όσο και του φωτισμού των υπόγειων στοών [2, 3, 4]. Οι τεχνικές αυτές άρχισαν να χρησιμοποιούνται από την Πρώιμη Εποχή του Χαλκού (3000-2000 π.Χ.), οπότε και ξεκίνησαν οι πρώτες υπόγειες εκμεταλλεύσεις, παράλληλα με τις αρχαιότερες επιφανειακές [2, 4, 5]. Η αντικατάσταση των πέτρινων εργαλείων από σκληρότερα χάλκινα μετά το 2000 π.Χ. μείωσε το κόστος εξόρυξης και επέτρεψε τη διάνοιξη μεγαλύτερου μήκους στοών που ακολουθούσαν τον όγκο του κοιτάσματος[5]. Υπό αυτές τις συνθήκες, ο επαρκής φωτισμός με λυχνάρια ήταν πλέον απαραίτητος, όπως και η επιφανειακή έρευνα για τα πιθανά όρια του κοιτάσματος. Η σχέση του Αργοναυτικού μύθου με τη μεταλλεία και τη μεταλλουργία ανιχνεύεται επίσης στο κομμάτι των περιπετειών Ιάσονα στην Κολχίδα.

2-aa107092d1

ΕΙΚΟΝΑ:

 Αναπαράσταση της χρήσης του ρείθρου-φάτνης. Το ξύλινο ρείθρο είναι καλυμμένο με τριχωτό δέρμα ζώου. (Κ. Γ. Τσάϊμου).

Η περιγραφή του χρυσόμαλλου δέρατος παραπέμπει στην χρήση προβιών για την απόληψη του χρυσού από τις κοίτες των ποταμών. Το πυκνό τρίχωμά τους συγκρατούσε τον χρυσό που παρέσυρε το νερό, σε ψήγματα ή σκόνη, παίρνοντας χρυσαφένια λάμψη (Στράβων 11.2.19.10-14). Η μέθοδος αυτή ήταν ευρέως διαδεδομένη κατά την Εποχή του Χαλκού και ήταν η ίδια που εφαρμοζόταν και στον Φάση ποταμό, στην Κολχίδα. Αργότερα εξελίχθηκε στο ρείθρο-φάτνη. Προστέθηκε δηλαδή ένα ξύλινο λούκι το οποίο είχε πλέον ως επένδυση το δέρμα του ζώου [1, 4, 6, 7, 8].

Για να πάρει το χρυσόμαλλο δέρας, ο Ιάσονας έπρεπε να ζέψει δύο ταύρους που είχε κατασκευάσει ο Ήφαιστος και είχαν πύρινη ανάσα και χάλκινα νύχια. Με αυτούς θα όργωνε ένα χωράφι, ανοίγοντας αυλάκια όπου θα έσπερνε τα δόντια ενός φιδιού. Από αυτά θα ξεφύτρωναν οπλισμένοι γίγαντες τους οποίους θα σκότωνε. Ο Ιάσονας βρήκε τους ταύρους του Ηφαίστου στο δάσος, μέσα σε ένα σύννεφο καπνού. Η παραπάνω περιγραφή μπορεί να παραλληλιστεί με τη μορφή που είχαν οι προϊστορικές κάμινοι χαμηλής εστίας. Επρόκειτο για δυο κοιλότητες στην κατωφέρεια μιας πλαγιάς εκ των οποίων η μια λειτουργούσε ως εστία τήξης του μεταλλεύματος και η άλλη ως χώρος συγκέντρωσης της σκωρίας. Στο κάτω μέρος της καμίνου υπήρχαν θέσεις για τα φυσερά. Τηκόμενο το μέταλλο κατακαθόταν στον πυθμένα της, ώστε, για να το πάρει ο μεταλλουργός, έπρεπε να καταστρέψει τα τοιχώματά της [4, 7].

Συγκρίνοντας τους ταύρους του Ηφαίστου με τον προαναφερθέντα τύπο καμίνου, θα κατέληγε κάποιος στις ακόλουθες παρατηρήσεις. Οι δυο ταύροι με την πύρινη ανάσα συμβολίζουν τις δυο κοιλότητες της καμίνου, η οποία είναι ζεστή λόγω της καύσης, ενώ η σκωρία που ρέει μοιάζει να διανοίγει ένα αυλάκι. Τα δόντια του φιδιού είναι τα ακροφύσια των φυσερών, που ενδυναμώνουν τη φωτιά και αναδύεται πυκνός καπνός, παρόμοιος με γίγαντα. Όταν κατακαθίσει ο καπνός, ο γίγαντας αυτός «σκοτώνεται», καθώς ο μεταλλουργός καταστρέφει μέρος της καμίνου, για να πάρει το μέταλλο από την εστία. Μια επιπρόσθετη ένδειξη ότι οι ταύροι όντως συμβολίζουν τις προϊστορικές καμίνους είναι το γεγονός ότι ο Ιάσονας τους βρήκε στο δάσος. Η τήξη του μεταλλεύματος απαιτούσε βέβαια καύσιμη ύλη, για την οποία χρησιμοποιείτο πρωτίστως το ξύλο [4].

Εκτός από την Κολχίδα, όπου υπήρχε άφθονος χρυσός και είχε αναπτυχθεί η μεταλλουργία, η Αργώ πέρασε από διάφορες άλλες περιοχές της Μεσογείου. Είναι αξιοπρόσεκτο ότι στους περισσότερους σταθμούς της είτε εξορύσσονταν ορισμένα μέταλλα είτε είχε αναπτυχθεί η μεταλλουργία. Οι Αργοναύτες σταμάτησαν πρώτα στη Λήμνο, σημαντικό κέντρο μεταλλουργίας του βορείου Αιγαίου [7, 9] και ύστερα στη Σαμοθράκη και στην Τροία. Οι τελευταίες, λόγω της θέσης τους, αποτελούσαν κομβικά σημεία για το θαλάσσιο εμπόριο μεταξύ του Αιγαίου και της Μαύρης Θάλασσας. Εκτός αυτού, η Τροία διέθετε πλούσια παραγωγή σε χρυσό, άργυρο, χαλκό, καθώς και ανεπτυγμένη μεταλλουργία [6, 10]. Στη Μαύρη Θάλασσα, η Αργώ πέρασε από τη Σινώπη και κοντά από τη χώρα των Χαλύβων, περιοχές με κοιτάσματα χαλκού [11, 12]. Επιπλέον οι Χάλυβες, στη βόρεια Μικρά Ασία, επεξεργάστηκαν πρώτοι τον σίδηρο, ήδη από την Ύστερη Εποχή του Χαλκού, αξιοποιώντας τα πλούσια εγχώρια κοιτάσματα (Στράβων 12.3.23.7-11) [4, 13, 14].

Οι Αργοναύτες, κατά την επιστροφή τους, απέφυγαν το Αιγαίο και ακολούθησαν τους θαλάσσιους και ποτάμιους δρόμους της κεντρικής Μεσογείου και της νότιας Ευρώπης. Πέρασαν από τα μεγάλα μεταλλευτικά κέντρα του Δούναβη που βρίσκονταν κυρίως στις περιοχές του Ai Bunar (Βουλγαρία) και της Rudna Glava (Σερβία), από όπου εξορυσσόταν χαλκός [15, 16, 17], από την Τρανσυλβανία, όπου υπήρχαν μεγάλα κοιτάσματα χρυσού [16, 17], όπως και στο νοτιοδυτικό κομμάτι του Δούναβη (Erzgebirge, Σερβία) [15, 18]. Από εκεί η Αργώ κατέπλευσε, μέσω της Αδριατικής, στον Ροδανό και τον Ηριδανό, τα ποτάμια νοτίως των Άλπεων, στις όχθες των οποίων ήταν συγκεντρωμένα κοιτάσματα κυρίως χρυσού και χαλκού [17, 18, 19, 20] αλλά και σιδήρου και μολύβδου [20]. Αξιοσημείωτη είναι η στάση των Αργοναυτών στο νησί Αιθαλία (Elba), στο Τυρρηνικό πέλαγος, όπου εξορυσσόταν χαλκός και σίδηρος, όπως συνέβαινε επίσης στις απέναντι ακτές της Ετρουρίας. Ενδεικτική της παραγωγής του νησιού είναι η ετυμολογία του ονόματός του από τον όρο αιθάλη, δηλαδή την τέφρα της μεταλλουργικής καμίνου [17, 21].

Όταν οι Αργοναύτες έφτασαν τελικά στο Αιγαίο, σταμάτησαν στην Κρήτη και στη Θήρα, επιλογές καθόλου τυχαίες. Η πρώτη συγκέντρωνε πλήθος κέντρων μεταλλουργίας και μεταλλοτεχνίας [22], ενώ εισήγαγε σημαντικές ποσότητες μετάλλων από τα μεταλλεία του Αιγαίου, όπως χαλκό από την Κύθνο και το Λαύριο ή άργυρο από το Λαύριο και τη Σίφνο [20]. Η Θήρα αποτελούσε τον ενδιάμεσο σταθμό των εισαγωγών από το Αιγαίο προς την Κρήτη [9, 23, 24].

Από τα παραπάνω δεδομένα συνάγεται το συμπέρασμα ότι οι Αργοναύτες, δηλαδή στην πραγματικότητα οι Μυκηναίοι έμποροι, επιχείρησαν να δημιουργήσουν ένα δίκτυο διακίνησης κυρίως μετάλλων και προϊόντων μεταλλουργίας που εκτεινόταν από τη Μαύρη Θάλασσα ως το Τυρρηνικό πέλαγος. Για τη χρονολόγηση αυτού του εγχειρήματος μπορεί να ληφθεί υπόψη κατ’ αρχήν η μυθολογία. Είναι γνωστό πως η Τρωική Εκστρατεία συνέβη τον 13ο αιώνα π.Χ. [25]. Απαντούν δε παραδείγματα γιων Αργοναυτών που συμμετείχαν σε αυτήν, όπως ο Τεύκρος, γιος του Τελαμώνα ή ο Αγαπήνορας, γιος του Αγκαίου. Φαίνεται λοιπόν ότι η Αργοναυτική Εκστρατεία, που προηγήθηκε κατά μια μυθολογική γενιά της Τρωικής, θα πρέπει να τοποθετηθεί περίπου στον 14ο-13ο αιώνα π.Χ. Διευκρινίζεται ότι οι πρώτες επαφές του Αιγαίου με τη Μαύρη Θάλασσα ξεκίνησαν από την 4η-3η χιλιετία π.Χ. Δεν μπορούν εντούτοις να συσχετιστούν τόσο εύλογα με τον μύθο των Αργοναυτών, όπως έχει υποστηριχθεί [7], αλλά με τον προγενέστερο του Φρίξου και της Έλλης.

Από τις ισοτοπικές αναλύσεις σε μεταλλικά ευρήματα, σε διάφορες περιοχές της Μεσογείου, διαπιστώνεται η ύπαρξη ενός δικτύου ανταλλαγής μετάλλων και προϊόντων μεταλλοτεχνίας, μεταξύ του 17ουκαι 13ου αιώνα π.Χ. Το φαινόμενο αυτό γίνεται πολύ εντονότερο κατά τον 14ο-13ο αιώνα π.Χ., οπότε αυξάνονται οι εξαγωγές Ευρωπαϊκού τύπου μπρούτζινων προϊόντων μεταλλοτεχνίας, από την Ευρώπη, ιδιαίτερα από τις Άλπεις και την Ιταλία, προς το Αιγαίο. Την ίδια περίοδο αυξάνονται και οι εισαγωγές χαλκού ως πρώτης ύλης από την κεντρική Μεσόγειο στο Αιγαίο [26, 27]. Τα αρχαιολογικά δεδομένα από την Ύστερη Εποχή του Χαλκού φαίνεται επομένως να συμφωνούν με τον χώρο και τον χρόνο του Αργοναυτικού μύθου. Δεν μπορεί επίσης να αποκλειστεί η πιθανότητα η επέκταση του Μυκηναϊκού εμπορίου στη Μεσόγειο να αποσκοπούσε και στην προμήθεια κασσιτέρου. Το συγκεκριμένο μέταλλο αντικατέστησε το αρσενικό στην παραγωγή του μπρούτζου, από την 2η χιλιετία π.Χ. [28, 29]. Δεδομένου δε ότι ο μπρούτζος αποτελούσε υλικό κατασκευής των περισσότερων χρηστικών ή λατρευτικών αντικειμένων την Εποχή του Χαλκού (π.Χ. λεπίδων, περονών, κοσμημάτων, ειδωλίων ή όπλων), η ζήτηση του κασσιτέρου θα ήταν ασφαλώς υψηλή. δεν είναι ωστόσο επιβεβαιωμένη η προέλευσή του. Η έρευνα δυσχεραίνεται από το γεγονός ότι δύσκολα μπορεί να διαπιστωθεί η εξόρυξη των προϊστορικών κοιτασμάτων, καθώς λείπουν συχνά χαρακτηριστικά ευρήματα ή τα ίχνη της εκμετάλλευσης έχουν καταστραφεί από μεταγενέστερες δραστηριότητες. Πιστεύεται όμως ότι οι περισσότερες πηγές μετάλλων της Μεσογείου είχαν ανακαλυφθεί μέχρι το 2000 π.Χ. [15]. Όσον αφορά τον κασσίτερο, κοιτάσματά του πιθανώς γνωστά κατά την Εποχή του Χαλκού βρίσκονταν κατά μήκος της νότιας πλευράς του Δούναβη και ιδιαίτερα στο Erzgebirge [17, 30], στα σιδηρούχα μεταλλεύματα της Αιθαλίας και της Ετρουρίας [17,30]. Υποστηρίζεται επίσης ότι κασσίτερος εισαγόταν από το Αφγανιστάν, μέσω Κολχίδας και Τροίας, με προορισμό το Αιγαίο ή από την Κορνουάλη της Βρετανίας μέσω του Ηριδανού και του Ροδανού [9, 17,30, 31]. Ο Ηρόδοτος (5ος αιώνας π.Χ.) παραδέχεται ότι είναι γνωστές οι Κασσιτερίδες νήσοι (Βρετανία), από όπου εισάγεται ο κασσίτερος, μάλλον μέσω του Ηριδανού (Ηρόδοτος 3.115.3-3.116.2).

leonardos-16

ΧΑΡΤΗΣ

Η πορεία της Αργούς στη Μεσόγειο και τα πιθανώς γνωστά κοιτάσματα, κατά την Ύστερη Εποχή του Χαλκού. (Ι. Κακριδής, Ελληνική Μυθολογία, με προσθήκες του γράφοντος).

Όλα τα παραπάνω σημεία εξόρυξης ή εισαγωγής του μετάλλου συμπεριλαμβάνονταν στους προορισμούς της Αργοναυτικής εκστρατείας. Μπορεί λοιπόν να υποτεθεί εύλογα ότι οι Μυκηναίοι επεκτείνοντας τις εμπορικές δραστηριότητές τους προσπάθησαν, μεταξύ των άλλων, να διασφαλίσουν την εισροή του κασσιτέρου στο Αιγαίο. Ο στόχος αυτός ήταν ζωτικής σημασίας για την Μυκηναϊκή μεταλλουργία και την οικονομία, λόγω της ιδιαίτερα διαδεδομένης χρήσης του μετάλλου. Πράγματι, κατά τον 14ο-13ο αιώνα π.Χ., οπότε και η Αργοναυτική εκστρατεία, παρατηρείται αύξηση στις ποσότητες των διακινούμενων αγαθών, μεταξύ των οποίων του χαλκού αλλά και του κασσιτέρου[26]. Κατά την ίδια περίοδο, δηλαδή στα τέλη της 2ηςχιλιετίας π.Χ., αρχίζει η διάδοση της μεταλλουργίας του σιδήρου στον Ελλαδικό χώρο, για να πετύχει όμως μαζικές παραγωγές μετά τον 12ο αιώνα π.Χ.[26, 32]. Η εξέλιξη αυτή ίσως να συντελέστηκε υπό την επίδραση της ανεπτυγμένης σιδηρουργίας στην Τροία, της οποίας τα αρχαιότερα προϊόντα χρονολογούνται στο 2800 π.Χ. Οι Μυκηναίοι έφτασαν στην περιοχή τόσο κατά την Αργοναυτική όσο και κατά την Τρωική εκστρατεία.

Η ανάπτυξη της μεταλλουργίας του σιδήρου στον Ελλαδικό χώρο, έστω και σε πολύ περιορισμένη κλίμακα, προηγείται των παραπάνω εκστρατειών. Ενδεικτικά αναφέρεται ότι το αρχαιότερο σιδερένιο εύρημα του Ελλαδικού χώρου, ο πέλεκυς από την Ασίνη (περιοχή νότια του Άργους), ανάγεται στο 2800 π.Χ., όπως και τα εγχειρίδια της Τροίας από το ίδιο μέταλλο [33]. Μικρές ποσότητες σιδήρου θα εξορύσσονταν μάλλον στις Κυκλάδες μαζί με χαλκό [31]. Λόγω της σπανιότητάς του φαίνεται πως απέκτησε αξία, ώστε ο Όμηρος εξισώνει τον «καλοδουλεμένο σίδηρο» με τον χαλκό και τον χρυσό. Δεν αποκλείεται λοιπόν οι Μυκηναίοι να ενδιαφέρθηκαν για την εισαγωγή του σιδήρου στο Αιγαίο ή για την ανάπτυξη της μεταλλουργίας του. Τα εμπορευόμενα αγαθά και ιδιαίτερα τα μέταλλα ελέγχονταν από τις ελίτ των Μυκηναϊκών κέντρων [26], μέρος των οποίων αποτελούσε η θρησκευτική εξουσία. Οι μεταλλουργοί της Ύστερης Εποχής του Χαλκού, σε μεγάλο βαθμό, είχαν θέσει την παραγωγή τους υπό θεϊκή προστασία. Αναφέρεται ενδεικτικά ότι στο Ζάκρο, στα Μάλια και στις Μυκήνες ανακαλύφθηκαν εργαστήρια μεταλλουργίας που ανήκαν σε ιερά [34, 35, 36]. Στην Έγκωμη της Κύπρου βρέθηκε μπρούτζινο ειδώλιο του 13ου-11ου αιώνα π.Χ. που παριστάνει έναν κερασφόρο άνδρα στεκόμενο πάνω σε τάλαντο. Το εύρημα εντοπίστηκε μέσα σε ιερό που συνόρευε με εργαστήριο μεταλλουργίας και ονομάστηκε «Θεός του Ταλάντου». Παρεμφερής είναι η περίπτωση της «Θεάς του Bomfrord», ενός Κυπριακού, γυναικείου ειδωλίου που επίσης στέκεται πάνω σε τάλαντο. Τα ευρήματα αυτά, αναπαριστώντας θεότητες που προστάτευαν τη μεταλλευτική παραγωγή της Κύπρου, ενισχύουν την άποψη ότι η μεταλλουργία ελεγχόταν από τη θρησκευτική εξουσία, σε σημαντικό βαθμό [37, 38]. Σε αυτό συνηγορούν άλλωστε οι πινακίδες της Πύλου σε Γραμμική Β. Γίνεται λόγος για «χαλκουργούς που ανήκουν στην Πότνια» (PY Jn 310), δηλαδή στη σεβαστή γυναικεία θεά (πιθανώς τη Ρέα, την Ήρα ή την Κυβέλη) και για «δούλες της ιέρειας εξαιτίας του ιερού χρυσού»( PY Ae 303). Σε αρκετές πινακίδες απαντά επίσης η έκφραση «χαλκός του ναού» [39]. Φαίνεται να έχει βάση λοιπόν η υπόθεση ότι πολλά ιερά της Εποχής του Χαλκού κατείχαν και διένεμαν ποσότητες μετάλλων, ενώ απασχολούσαν τους δικούς τους τεχνίτες.

Στον Αργοναυτικό μύθο ανιχνεύονται στοιχεία που παραπέμπουν στη θρησκευτική οργάνωση των μεταλλουργών της Εποχής του Χαλκού. Στα «Αργοναυτικά» του Απολλωνίου, πότνιες, όπως η Ρέα και η Ήρα, εμφανίζονται ως προστάτιδες των Αργοναυτών. Στο δίνδυμον όρος ο Ιάσονας τελεί μάλιστα θυσία στην Κυβέλη ή τη Ρέα και φτιάχνει έναν βωμό προς τιμήν της (Απολλώνιος Ρόδιος, «Αργοναυτικά»1.1092-1102, 1125-1129).Τα Μυκηναϊκά ιερά, κατέχοντας λοιπόν σημαντικό μερίδιο του μεταλλικού πλούτου, δεν θα ήταν παράλογο να επεδίωξαν αφενός να διασφαλίσουν τις πηγές πρώτων υλών των εργαστηρίων τους και αφετέρου να αυξήσουν τον πλούτο τους. Η ακμή των Μυκηναϊκών κέντρων την περίοδο 1600-1200 π.Χ. θα ευνοούσε ένα τέτοιο εγχείρημα. Ο αποτελεσματικότερος τρόπος να υποκινηθεί μια ευρείας κλίμακας εξόρμηση των Μυκηναίων εμπόρων ήταν να παρουσιαστεί ως θεία επιταγή ή τουλάχιστον να επικυρωθεί και να προστατευτεί από το θείο. Η μυθολογική παράδοση παρέχει ενδείξεις ότι οι Μυκηναίοι έμποροι κατέφυγαν πιθανώς στη μαντεία. Ο Ιάσονας συμβουλεύεται το μαντείο των Δελφών πριν την αναχώρησή του και συμπεριλαμβάνει δυο μάντεις μεταξύ των Αργοναυτών, τον Μόψο και τον Ίδμονα. Στο ακρόπρωρο της Αργούς είχε προσαρμοστεί μάλιστα ένα κομμάτι από τη μαντική φηγό της Δωδώνης, το οποίο, με ανθρώπινη φωνή, προειδοποιούσε για κάθε επερχόμενο κίνδυνο (Απολλώνιος Ρόδιος, «Αργοναυτικά» 1.525-527).

Ούτως ή άλλως η αναγκαιότητα της μαντείας στο εμπόριο του 14ου και του 13ου αιώνα π.Χ. δεν φαντάζει παράλογη. Ακόμα και έμποροι του 5ου αιώνα κατέφευγαν στη Δωδώνη αλλά και σε μάντεις, επερωτώντας σχετικά με την ασφάλεια του ταξιδιού τους και τις κερδοφόρες συναλλαγές. Κατά την Αρχαϊκή Περίοδο όλες οι αποικιστικές αποστολές, πριν την αναχώρησή τους, είχαν εξασφαλίσει την συγκατάθεση κυρίως των Δελφών, ενώ στους αποίκους συμπεριλαμβάνονταν συχνά μάντεις [40]. Αν οι έμποροι των Αρχαϊκών ή των Κλασικών χρόνων ένιωθαν την ανάγκη να αποταθούν στο θείο, για να προστατευθούν τα ταξίδια τους, το φαινόμενο θα ήταν συχνότερο σε προγενέστερες περιόδους. Οι δυσκολίες παρέμεναν άλλωστε οι ίδιες, όπως και η επιδίωξη του κέρδους. Η συμβολή των μαντείων και εν γένει της Μυκηναϊκής θρησκευτικής εξουσίας του 14ου και του 13ου αιώνα π.Χ. ήταν πιθανώς ότι ευνόησε την εξάπλωση των Μυκηναίων εμπόρων στη Μεσόγειο. Η εξέλιξη αυτή είχε ως αποτέλεσμα τον καλύτερο έλεγχο της διακίνησης των μετάλλων και των μεταλλουργικών προϊόντων, καθώς και τη διασφάλιση της πρώτης ύλης για τη μεταλλουργία στο Αιγαίο. Εκτός τούτου, δεν αποκλείεται να εισήχθη στα Μυκηναϊκά κέντρα νέα τεχνογνωσία από τη Μεσόγειο και τη Μαύρη Θάλασσα [7]. Σε κάθε περίπτωση ο Αργοναυτικός μύθος στηρίζεται σε έναν ιστορικό πυρήνα και περιέχει πολλές συγκαλυμμένες πληροφορίες σχετικά με τη διακίνηση των μετάλλων και την οργάνωση των μεταλλουργών της Ύστερης Εποχής του Χαλκού.

Ιωάννης Λεονάρδος*, Περιοδικό Ορυκτός Πλούτος, τεύχος 157, 2011

* Φιλόλογος, Υπ. Διδάκτορας, Σχολή Μηχανικών Μεταλλείων – Μεταλλουργών, Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο.

 

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

  1. CRADDOCK, P. T. 1995. Early Mining and Production, Washington, 30-31, 91.
  2. HEALY, J. F. 1978. Mining and Metallurgy in the Greek and Roman World, London, 70, 83-84.
  3. SHEPHERD, R. 1993. Ancient Mining, London– New York, 90.
  4. ΤΣΑΪΜΟΥ, Κ. Γ. 1997. Η Αρχαιογνωσία των Μετάλλων: Αρχαία Μεταλλευτική και Μεταλλουργική Τεχνική, Αθήνα, 48-49, 58-59, 82, 93, 186-187,206-208.
  5. HABASHI, F. 1994. A History of Metallurgy, Québec, 11-13.
  6. JESUS, De P. S. 1980. The Development of Prehistoric Mining and Metallurgy in Anatolia, Oxford, 40-43, 84-85.
  7. DOUMAS, C. 1991. “What did the Argonauts Seek in Colchis?”, Hermathena 150, 31-41.
  8. ΤΣΑΪΜΟΥ, Κ. Γ. 1991. “Τα «Ρείθρα» στο Αρχαίο Λαύριο και η Ονομασία τους”, Ορυκτός Πλούτος 70, 49-56.
  9. MUHLY, J. D. 1999. “Copper and Bronze in Cyprus and the Eastern Mediterranean” in Pigott, V. C., The Arcaeometallurgy of the Asian Old World, Philadelphia, 15-25.
  10. PERNICKA, E. – EIBNER, C. – ÖZTUNALI, Ö. – WAGNER, G. A. 2003. “Early Bronze Age Metallurgy in the North-East Aegean” in Wagner, G. A. – Pernicka, E. – Uerpmann, H. P., Troia and the Troad: Scientific Approaches, Berlin, 143-172.
  11. GALE, N. H. – STOS-GALE, Z. A. –GILMORE, G. R. 1985. “Alloy Types and Copper Sources of Anatolian Copper Alloy Artifacts”, Anatolian Studies 35, 143-173.
  12. MUHLY, J. D. 1987. “Book Review: R. D. Penhallurick, Tin in Antiquity: Its Mining and Trade Throughout the Ancient World with Particular Reference to Cornwall”, Archaeomaterials 2, 99-106.
  13. FORBES, R. J. 1971. Studies in Ancient Technology, vol. 8, Leiden, 35, 80.
  14. ΚΟΝΟΦAΓΟΣ, Κ. – ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡIΟΥ,Γ. 1981. “Ἡ Τεχνική της Παραγωγής Σιδήρου και Χάλυβος από τούς Αρχαίους Έλληνες στην Αττική κατά την Κλασσική Περίοδο”, Πρακτικά Ακαδημίας Αθηνών 56, 148-172.
  15. WEISGERBER, G. – PERNICKA, E. 1995. “Ore Mining in Prehistoric Europe: An Overview” in Morteani, G. – Northover, J. P., Prehistoric Gold in Europe: Mines, Metallurgy and Manufacture, Dordrecht – Boston – London, 159-182.
  16. MAKKAY, J. 1995. “The Rise and Fall of Gold Metallurgy in the Copper Age of the Carpathian Basin: The Background of the Change” in Morteani, G. – Northover, J. P. , Prehistoric Gold in Europe: Mines, Metallurgy and Manufacture, Dordrecht –Boston – London, 65-76.
  17. HARDING, A. F. 2000. European Societies inthe Bronze Age, Cambridge, 198-201.
  18. LEHRBERGER, G. 1995. “The Gold Deposits of Europe: An Overview of the Possible Metal Sources for Prehistoric Gold Objects” in Morteani, G. – Northover, J. P. , Prehistoric Gold in Europe: Mines, Metallurgy and Manufacture, Dordrecht –Boston – London, 115-144.
  19. PIANA-AGOSTINETTI, P. – BERGONZI, G. – CATTIN, M. – SOLDATO, Del M. – CAMBARI,F. M. – TIZZONI, M. 1995. “Gold in the Alps: A View from the South” in Morteani, G. – Northover, J. P., Prehistoric Gold in Europe: Mines, Metallurgy and Manufacture, Dordrecht – Boston – London, 199-218.
  20. STOS-GALE, S. 2000. “Trade in Metals in the Bronze Age Mediterranean: An Overview of Lead Isotope Data for Provenance Studies” in Pare, C. F. E. , Metals Make the World Go Round: The Supply and Circulation of Metals in Bronze Age Europe, Oxford, 56-69.
  21. BARKER, G. – RASMUSSEN, T. 2000. The Etruscans, Oxford, 49-50, 205.
  22. HAKULIN, L. 2008. “Bronze working on Late Minoan Crete: An Overview Based on Published Data” in Tzachili, I., Aegean Metallurgy in the Bronze Age: Proceedings of an International Symposium held at the University of Crete, Rethymnon, Greece, on November 19-21, 2004, Rethymno, 197-210.
  23. STOS-GALE, Z. A. – GALE, N. H. 1990. “The Role of Thera in the Bronze Age Trade in Metals” in Hardy, D. A. – Doumas, C. G. – Sakellarakis, J. A. – Warren, P. M. , Thera and the Aegean World III, vol. 1: Archaeology, London, 72-91.
  24. WIENER, M. H. 1990. “The Isles of Crete? The Minoan Thalassocracy Revisited” in Hardy, D. A. –Doumas, C. G. – Sakellarakis, J. A. – Warren, P. M. ,Thera and the Aegean World III, vol. 1: Archaeology, London, 128-161.
  25. THOMAS, C. G. – CONANT, C. 2007. The Trojan War, Oklahoma, 63-65.
  26. SHERRATT, S. 2000. “Circulation of Metals and the End of the Bronze Age Eastern Mediterranean” in Pare, C. F. E., Metals Make the World Go Round: The Supply and Circulation of Metals in Bronze Age Europe, Oxford, 82-95.
  27. LO SCHIAVO, F. 2008. “Oxide Ingots in the Central Mediterranean: Recent Perspectives” in Tzachili, I., Aegean Metallurgy in the Bronze Age, Rethymno, 227-245.
  28. CHARLES, J. A. 1967. “Early Arsenical Bronzes: A Metallurgical View”, American Journal of Archaeology 71, 21-6.
  29. ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ, Γ. Δ. 2001. “Η Εξέλιξη των Κραμάτων Χαλκού στον Ελλαδικό Χώρο μέχρι το Τέλος της Γεωμετρικής Εποχής: Κραματικές Προσμίξεις και Τεχνολογική Εξέλιξη”, στο Μπασιάκου, Ι. – Αλούπη, Ε. – Φακορέλλη, Γ. , Αρχαιομετρικές Μελέτες για την Ελληνική Προϊστορία και Αρχαιότητα, Αθήνα, 587-608.
  30. McGEEHAN-LIRITZIS, V. – TAYLOR, J. W. 1987. “Yugoslavian Tin Deposits and the Early Bronze Age Industries of the Aegean Region”, Oxford Journal of Archaeology 6, no.3, 287-300.
  31. MUHLY, J. D. 1985. “Sources of Tin and the Beginnings of Bronze Metallurgy” American Journal of Archaeology 89, no. 2, 275-291.
  32. YALÇIN, Ü. 1999. “Early Iron Metallurgy in Anatolia“, Anatolian Studies 49, 177-187.
  33. VERMULE, E. 1972. Greece in the Bronze Age, Chicago, 26.
  34. HÄGG, R. 1992. “Sanctuaries and Workshops in the Bronze Age Aegean” in Linders, T. – Alroth, B., Economics of the Cult in the Ancient Greek World, Uppsala, 29-32.
  35. SOLES, J. S. 2003. “Conclusions of the Artisans’ Quarter” in Soles, J. S., Mochlos, vol. 11: Period III: Neopalatial Settlement on the Coast: The Artisans’ Quarter and the Farmhouse at Chalinomouri, Philadelphia, 91-102.
  36. FLOYD, C. R. 2006. “A Summary of the Habitation Site at Chrysokamino-Chomatas” in Betancourt, P. P., The Chrysokamino Metallurgy Workshop and Its Territory, Athens, 205-14.
  37. CATLING, H. W. 1971. “A Cypriot BronzeStatuette in the Bomford Collection” in Schaeffer, C. F. A. , Alasia, vol. 1, Leiden, 15-32.
  38. KASSIANIDOU, V. 2005. “Was Copper Production under Divine Protection in Late Bronze Age Cyprus? Some Thoughts on an Old Question”, in Karageorghis, V. – Matthäus, H. – Rogge, S., Cyprus: Religion and Society: From the Late Bronze Age to the End of the Archaic Period: Proceedings of an International Symposium on Cypriote Archaeology: Erlangen, 23-24 July 2004, Nicosia, 127-141.
  39. HOOKER, J. T. 1994. Εισαγωγή στη Γραμμική Β, μτφ. Μαραβέλιας, Χ. Ε. , Αθήνα, 186-187.
  40. FLOWER, M. A. 2008. The Seer in Ancient Greece, Berkeley – Los Angeles – London, 123, 193,201.

1492/2013: Η ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣτΕ ΛΥΝΕΙ ΟΛΕΣ ΤΙΣ ΑΠΟΡΙΕΣ…

DCIM100MEDIA

Στις 17/04/2013, με μία αιτιολόγηση 20.000 λέξεων και πλέον, το ΣτΕ απέρριψε την προσφυγή «κατοίκων και φορέων της Χαλκιδικής» κατά της της υπ’ αριθμ. 201745/26.7.2011 κοινής αποφάσεως των Υπουργών ΠΕΚΑ, Ανάπτυξης, Ανταγωνιστικότητας και Ναυτιλίας, Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης, Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων και Πολιτισμού και Τουρισμού περί εγκρίσεως των περιβαλλοντικών όρων του έργου της εξόρυξης στην Χαλκιδική. Στα 32 άρθρα που εμπεριέχονται στο μακροσκελές κείμενο, αναλύεται και απαντιέται κάθε σημείο της προσφυγής, ενώ παρατίθεται η πλήρης αιτιολόγηση κάθε απάντησης. Διαβάζοντας προσεκτικά την απάντηση του ΣτΕ παρατηρεί κανείς ότι όλες οι κατά καιρούς δημοσιευμένες αιτιάσεις υπέρ του έργου έχουν υιοθετηθεί, ενώ η στήριξη των περισσοτέρων απαντήσεων στα στοιχεία της Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων δείχνει την εγκυρότητα της μελέτης και ακυρώνει όποια προσπάθεια χαρακτηρισμού της ως ελλιπούς, μονομερούς και ανεπαρκούς.

Παράλληλα, σχεδόν οποιοδήποτε επιχείρημα κατά της επένδυσης έχει ποτέ χρησιμοποιηθεί από το antigold στρατόπεδο, απαντάται τεκμηριωμένα και καταρρίπτεται μέσα στην απόφαση 1492/2013, αλλά ποιος antigold μπήκε στον κόπο να διαβάσει 20.000 λέξεις… Και όταν απορρίπτονται ένα-ένα τα έωλα επιχειρήματα, σαν τελική γραμμή αμύνης προβάλλεται το ότι το ΣτΕ είναι προκατειλημμένο και «μιλημένο»!!! Να θυμίσουμε σε όσους μιλάνε περί προκατειλημμένου και «μιλημένου» ΣτΕ, ότι το ΣτΕ ήταν αυτό που είχε σταματήσει την εξορυκτική δραστηριότητα της εταιρείας ΤVX το 2002 για περιβαλλοντικούς λόγους.

Πάντως δεν παραλείπουν οι πολέμιοι της επένδυσης, με κύριο εκφραστή τους την ομάδα του Παρατηρητηρίου (λέγε με Τόλη), σε κάθε ευκαιρία να καταθέτουν προσφυγές στο ΣτΕ, και την ίδια ώρα να κατηγορούν τους θεσμούς…. Αποκορύφωμα οι κατηγορίες προς τη σημερινή –αποδεδειγμένα antigold– ηγεσία του ΥΠΑΠΕΝ, διότι λέει δεν υλοποιεί άμεσα τις προεκλογικές φανφάρες του ΣΥΡΙΖΑ, τύπου «25 γινόμαστε κυβέρνηση, 26 κλείνουν τα μεταλλεία…»…

Σε απάντηση όσων διαδίδουν πως το ΣτΕ δεν είναι αρμόδιο να κρίνει την επένδυση, αλλά εγκρίνει μόνο διοικητικές πράξεις, δείτε μερικά από τα σημαντικότερα σημεία της απορριπτικής αιτιολόγησης της απόφασης, τα οποία αφορούν και τα συχνότερα προβαλλόμενα επιχειρήματα του antigold στρατοπέδου:

 periballon-01

Περί ευτελούς τιμήματος – Άρθρο 6 & Άρθρο 30

Άρθρο 6 […] Εν τω μεταξύ, η TVX Hellas, εν όψει και της ακυρώσεως των περιβαλλοντικών αδειοδοτήσεων, δεν μπόρεσε να υλοποιήσει το επενδυτικό σχέδιο που αποτέλεσε όρο της συναφθείσης με το Δημόσιο συμβάσεως, με αποτέλεσμα την καταγγελία αυτής εκ μέρους του Δημοσίου και τον εξωδικαστικό συμβιβασμό των εκατέρωθεν αξιώσεων. Ο συμβιβασμός κυρώθηκε με το άρθρο 51 του ν. 3220/2004, με το επόμενο δε άρθρο 52 κυρώθηκε η νέα σύμβαση του Δημοσίου με την ήδη παρεμβαίνουσα εταιρεία, βάσει της οποίας το σύνολο των στοιχείων του ενεργητικού των μεταλλείων Κασσάνδρας μεταβιβάστηκε σε αυτή έναντι τιμήματος 11.000.000 ευρώ, επιβλήθηκε δε στην εταιρεία η υποχρέωση να εκπονήσει και να υποβάλει σχέδιο εκμετάλλευσης των μεταλλείων, το οποίο θα μεριμνά ειδικώς για την περιβαλλοντική αποκατάσταση των προγενέστερων εκμεταλλεύσεων και την απασχόληση των εργαζομένων στις λειτουργούσες εκμεταλλεύσεις. Προς εκπλήρωση της συμβατικής της υποχρέωσης η παρεμβαίνουσα υπέβαλε ολοκληρωμένο επενδυτικό σχέδιο ανάπτυξης των μεταλλείων Κασσάνδρας, επί του οποίου γνωμοδότησε θετικά η Δ/νση Μεταλλευτικών και Βιομηχανικών Ορυκτών του Υπουργείου Ανάπτυξης με το από 27.3.2006 έγγραφό της. Ακολούθως, κινήθηκε η διαδικασία περιβαλλοντικής αδειοδότησης για την αξιοποίηση των κοιτασμάτων Ολυμπιάδας, Μαύρων Πετρών και Σκουριών με την υποβολή Προμελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (Π.Π.Ε.), συνοδευόμενης από ειδική μελέτη απογραφής κατάστασης περιβάλλοντος της περιοχής. Το έργο έλαβε θετική γνωμοδότηση επί της προκαταρκτικής περιβαλλοντικής εκτίμησης και αξιολόγησης (Π.Π.Ε.Α.) με την υπ’ αριθμ. 144824/24.9.2009 απόφαση του Γενικού Διευθυντή της Ε.Υ.Π.Ε., ενώ με την υπ’ αριθμ. ΥΠΠΟ/ΓΔΑΠΚ/ΑΡΧ/Α1/Φ16/55765/2902/29.7.2009 απόφαση του Υπουργού Πολιτισμού εγκρίθηκε η Π.Π.Ε. του έργου. Τέλος, κατόπιν εκπονήσεως Μ.Π.Ε., η οποία περιελάμβανε Σχέδιο Διαχείρισης Αποβλήτων και συνοδευόταν από ειδική μελέτη για την «Απομάκρυνση, καθαρισμό & αποκατάσταση χώρου απόθεσης παλαιών τελμάτων Ολυμπιάδας», και αφού η Διοίκηση έλαβε υπ’ όψιν τις γνωμοδοτήσεις των αρμοδίων υπηρεσιών και τα πορίσματα της διαβούλευσης, καθώς και τις θέσεις της παρεμβαίνουσας επ’ αυτών, εκδόθηκε η ήδη προσβαλλόμενη απόφαση, με την οποία εγκρίθηκαν οι περιβαλλοντικοί όροι του έργου, καταργουμένων των προϋφισταμένων εγκρίσεων και αδειών των μεταλλευτικών εγκαταστάσεων Στρατωνίου. Μετά την άσκηση της υπό κρίση αιτήσεως εκδόθηκαν και οι Δ8-Α/Φ.7.49.13/30258ΠΕ/10.2.2012 και Δ8-Α/Φ.7.49.132/2809/349/10.2.2012 αποφάσεις του Υφυπουργού Ανάπτυξης περί εγκρίσεως των τεχνικών μελετών για ένα τμήμα των τεχνικών έργων στις θέσεις Ολυμπιάδας και Σκουριών, αντίστοιχα, καθώς και η υπ’ αριθμ. 7633/29.3.2012 απόφαση του Γενικού Γραμματέα Αποκεντρωμένης Διοίκησης Μακεδονίας-Θράκης περί εγκρίσεως παραχωρήσεως δημοσίου δάσους για την υλοποίηση των επίμαχων έργων στη θέση Σκουριές και Μαντέμ Λάκκος.

Άρθρο 30: […] αξιολογήθηκαν όλες οι επιπτώσεις στο περιβάλλον της περιοχής και προβλέπονται μέτρα για την αποτροπή ή το μετριασμό τους, ενώ δόθηκε έμφαση α) στην αποκατάσταση της περιοχής από παλαιές μεταλλευτικές δραστηριότητες, αλλά και από την επίδικη μετά το πέρας της, β) στην παρακολούθηση της ορθής τήρησης των περιβαλλοντικών όρων και επιβολής πρόσθετων, αν κριθεί αναγκαίο, από ειδική επιτροπή στην οποία μετέχει, όπως προεκτέθηκε, και εκπρόσωπος της τοπικής αυτοδιοίκησης και γ) στην ανάληψη κοινωνικών δράσεων προς όφελος της τοπικής κοινωνίας, πέραν της δέσμευσης πρόσληψης προσωπικού από τον τοπικό πληθυσμό. Υπό τα δεδομένα αυτά το έργο δεν αντίκειται στη βιώσιμη μεταλλεία, όπως αυτή κατοχυρώνεται στα άρθρα 24, 106 και 22 παρ. 1 του Συντάγματος, τα δε περί του αντιθέτου προβαλλόμενα είναι απορριπτέα ως αβάσιμα. Εξ άλλου, ο προβαλλόμενος ισχυρισμός ότι το τίμημα των 11.000.000 ευρώ που συμφωνήθηκε για τη μεταβίβαση των μεταλλείων, χωρίς να έχει διενεργηθεί διαγωνισμός και με απαλλαγή της παρεμβαίνουσας από τους φόρους μεταβιβάσεως είναι ανεπαρκές οικονομικό αντιστάθμισμα και συνιστά παράνομη κρατική ενίσχυση, ως έχει κριθεί με την 48/2008 απόφαση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, ανεξαρτήτως εάν ο συγκεκριμένος ισχυρισμός προβάλλεται παραδεκτώς στο πλαίσο της παρούσης δίκης, είναι, πάντως, απορριπτέος και κατ’ ουσίαν. Και τούτο διότι η δημόσια ωφέλεια που προκύπτει από το επίμαχο έργο δεν εξαντλείται στο χρηματικό τίμημα που κατεβλήθη για την κατά το άρθρο 144 παρ. 3 του Μεταλλευτικού Κώδικα (ν.δ. 210/1973, Α΄ 295) απευθείας μεταβίβαση των μεταλλείων, διότι όπως προκύπτει από τα στοιχεία που προεκτέθησαν, η παρεμβαίνουσα ανέλαβε άμεσα τη διαχείριση των έντονων περιβαλλοντικών προβλημάτων που ανέκυψαν από την προγενέστερη εκμετάλλευση της περιοχής από τις προηγούμενες δικαιούχους εταιρείες, προκειμένου να αποτρέπεται ρύπανση των περιβαλλοντικών μέσων (αντλήσεις υδάτων, συντήρηση υπογείων έργων, λιμνών και τελμάτων, αντιμετώπιση καθιζήσεων και φαινομένου όξινης απορροής) με δικό της κόστος για όλο το χρονικό διάστημα από την υπογραφή της συμβάσεως έως και σήμερα.

SONY DSC

Για τη διατάραξη του φυσικού περιβάλλοντος– Άρθρο 6

[…] Βασικές επιλογές του σχεδιασμού, όπως προκύπτει από τη μελέτη, είναι, μεταξύ άλλων: α) η χρήση της μεθόδου της υπόγειας, κατά βάση, εκμετάλλευσης, με την οποία επιτυγχάνεται η ελαχιστοποίηση των περιβαλλοντικών οχλήσεων, β) η κατασκευή υπόγειας στοάς για τη μεταφορά των προϊόντων και αποβλήτων από την Ολυμπιάδα στον Μαντέμ Λάκκο, κατά τρόπο ώστε αφ’ ενός να απελευθερώνεται η δημόσια οδός που χρησιμοποιούνταν για τις μεταφορικές ανάγκες των υφιστάμενων εκμεταλλεύσεων, η οποία επιβάρυνε τόσο το πολιτιστικό όσο και το φυσικό και το ανθρωπογενές περιβάλλον της περιοχής και αφ’ ετέρου να αποτρέπεται η διατάραξη του Τόπου Κοινοτικής Σημασίας (Τ.Κ.Σ.) «Όρος Στρατωνικό-Κορυφή Σκαμνί» που βρίσκεται στην άμεση περιοχή των έργων, γ) η χωρική συγκέντρωση του μεγαλύτερου μέρους των δραστηριοτήτων στην περιοχή του Μαντέμ Λάκκου όπου βρίσκεται η βιομηχανική ζώνη που θεσμοθετήθηκε με το από 18.10.1979 π.δ. και η παύση λειτουργίας και αποκατάσταση παλαιών εργοστασίων και χώρων απόθεσης στις περιοχές Ολυμπιάδας και Στρατωνίου, ώστε να επιτυγχάνεται γεωγραφικός περιορισμός των περιβαλλοντικών οχλήσεων και εξυγίανση των περιβαλλοντικά ευαίσθητων περιοχών και δ) η υιοθέτηση των βέλτιστων διαθέσιμων τεχνικών που έχουν αναπτυχθεί σε όλες τις εκφάνσεις της επίμαχης δραστηριότητας (εξόρυξη, μέθοδος μεταλλουργίας, διαχείριση αποβλήτων, υδάτων, μείωση εκπομπών, κατασκευή χώρων απόθεσης κ.λπ.). Ως απαραίτητη προϋπόθεση για την αξιοποίηση των παραγόμενων συμπυκνωμάτων πυριτών Ολυμπιάδας και χαλκού-χρυσού Σκουριών στο νέο εργοστάσιο μεταλλουργίας, που εγκαθίσταται εντός της βιομηχανικής ζώνης Στρατονίκης-Στρατωνίου, τίθεται η εφαρμογή της πυρομεταλλουργικής μεθόδου ακαριαίας τήξης (flash smelting), αποκλειομένης της χρήσης κυανίου ή ενώσεών του κατά τη λειτουργία της μεταλλουργίας. Με την προσβαλλόμενη απόφαση τίθενται γενικοί όροι για την αντιμετώπιση των επιπτώσεων που αναμένεται να προκληθούν τόσο στο φυσικό (αέρας, επιφανειακά, υπόγεια και θαλάσσια ύδατα, έδαφος, χλωρίδα/πανίδα), όσο και στο ανθρωπογενές περιβάλλον (οικισμοί, αρχαιολογικοί χώροι) και ειδικοί όροι για κάθε υποέργο με ιδιαίτερη έμφαση στη διαχείριση των αποβλήτων. Επίσης υπάρχει πρόβλεψη για τη σταδιακή αποκατάσταση των περιοχών κατά τη διάρκεια λειτουργίας της εκμετάλλευσης και τίθενται γενικοί και ειδικοί, ανά υποέργο, όροι προς διασφάλιση της επιτυχούς περιβαλλοντικής αποκαταστάσεως, μεταξύ των οποίων και η ύπαρξη πυκνότητας φυτοκάλυψης 80% για 3 συνεχόμενα έτη (βλ. όρους δ3.1 επ. και κυρίως δ3.11), με προτεραιότητα στην αποκατάσταση των ιστορικών αποθέσεων και λιμνών τελμάτων (βλ. όρο δ1.41). Κατά την αποκατάσταση των περιοχών λαμβάνεται υπ’ όψιν το συνολικό σχέδιο ρύθμισης των μετα-μεταλλευτικών χρήσεων γης των περιοχών επέμβασης, το οποίο εκπονείται από την προβλεπόμενη στον όρο δ1.39 Επιστημονική Επιτροπή Ελέγχου Τήρησης των Περιβαλλοντικών Όρων και εξετάζει τη δυνατότητα ένταξης εγκαταστάσεων και περιοχών σε πρόγραμμα αξιοποίησής τους από την τοπική κοινωνία, με ειδική δε μελέτη του φορέα εκμετάλλευσης καθορίζονται τα τεχνικοοικονομικά στοιχεία για την επανένταξη των περιοχών επέμβασης στις προβλεπόμενες από το ρυθμιστικό σχέδιο χρήσεις (βλ. όρους δ3.4 και δ3.6). Περαιτέρω, οργανώνεται ειδικό πρόγραμμα παρακολούθησης του έργου και της ποιότητας του περιβάλλοντος με αναλυτική καταγραφή των μεταβλητών που θα καταγράφονται για κάθε υποέργο και για κάθε περιβαλλοντικό μέσο (ατμόσφαιρα, ύδατα επιφανειακά/υπόγεια/θαλάσσια, έδαφος, ακουστικό περιβάλλον, δονήσεις/ακτινοβολίες, χλωρίδα/πανίδα) και καθορισμό της συχνότητας των μετρήσεων, τα σχετικά δε στοιχεία, πέραν της υποβολής τους στις αρμόδιες υπηρεσίες, δημοσιοποιούνται άμεσα στο διαδίκτυο, ώστε να είναι προσιτά στο ευρύ κοινό, ενώ ετησίως ο οικείος Δήμος ενημερώνεται για την πορεία του έργου με ειδική έκθεση περιβαλλοντικής παρακολούθησης (βλ. όρους δ4.6 και δ4.11.iiiii). Ιδιαίτερη έμφαση δίδεται στο μηχανισμό ελέγχου της τήρησης των περιβαλλοντικών όρων, προς τούτο δε προβλέπεται η σύσταση, με κοινή υπουργική απόφαση, Επιστημονικής Επιτροπής Ελέγχου Τήρησης των Περιβαλλοντικών Όρων με συμμετοχή και εκπροσώπου του δήμου όπου υπάγεται το έργο, η οποία θα ελέγχει, μέσω των ετήσιων εκθέσεων που θα εκπονεί ο φορέας του έργου και των τεχνικών μελετών και των αποτελεσμάτων των αναλύσεων που κατατίθενται στις αρμόδιες υπηρεσίες, τον τρόπο υλοποίησης της προσβαλλόμενης απόφασης, αλλά και εσωτερικής Επιστημονικής Ομάδας Ελέγχου Τήρησης των Περιβαλλοντικών Όρων που υποχρεούται να συστήσει προς το σκοπό αυτό ο φορέας του έργου (βλ. περιβαλλοντικούς όρους δ1.39 και δ1.40). Εξ άλλου, σε συμφωνία με την αρχή της περιβαλλοντικής ευθύνης, η προσβαλλόμενη απόφαση επιβάλλει την κατάθεση εγγυητικής επιστολής ύψους 50.000.000 ευρώ, την υποχρεωτική ασφαλιστική κάλυψη στο πλαίσιο του π.δ. 148/2009, καθώς και πρόσθετη ασφαλιστική κάλυψη τουλάχιστον 1.500.000 ευρώ ετησίως για την εγκατάσταση απόθεσης αποβλήτων στον Κοκκινόλακκα, ενώ προβλέπει την υποχρέωση τροποποίησης των περιβαλλοντικών όρων ή προσθήκης νέων σε περίπτωση που δημιουργηθούν σοβαρά προβλήματα υποβάθμισης του περιβάλλοντος. Ειδικοί περιβαλλοντικοί όροι έχουν τεθεί προς διασφάλιση της κοινωνικής διάστασης της επίμαχης δραστηριότητας και της διοχέτευσης των κοινωνικοοικονομικών ωφελειών, κατά βάση, προς την τοπική κοινωνία (βλ. δ1.32, δ1.37, δ1.38, δ3.4).

010 fitorio

Περί στάθμισης των επιπτώσεων – Άρθρο 7

[…] Επειδή, με τις διατάξεις του άρθρου 24 του Συντάγματος, του ν. 1650/1986, όπως ισχύει μετά την εναρμόνισή του προς τις οδηγίες 84/360, 85/337/ΕΟΚ και 97/11, 96/61/ΕΕ, και των κατ’ εξουσιοδότηση αυτού εκδιδομένων κανονιστικών αποφάσεων, το φυσικό περιβάλλον έχει αναχθεί σε αυτοτελώς προστατευόμενο αγαθό προκειμένου να εξασφαλισθεί η οικολογική ισορροπία και η διαφύλαξη των φυσικών πόρων προς χάρη και των επόμενων γενεών. Εν όψει της υποχρέωσής του αυτής ο συντακτικός νομοθέτης οφείλει να προβαίνει σε θετικές ενέργειες για τη διαφύλαξη του προστατευομένου αγαθού, σταθμίζοντας ωστόσο κατά τις επιταγές των άρθρων 106 και 22 παρ. 1 του Συντάγματος και άλλους παράγοντες αναγόμενους στο γενικότερο εθνικό και δημόσιο συμφέρον, όπως είναι εκείνοι που σχετίζονται με τους σκοπούς της οικονομικής αναπτύξεως, της αξιοποιήσεως του εθνικού πλούτου, της ενισχύσεως της περιφερειακής αναπτύξεως και της εξασφαλίσεως εργασίας στους πολίτες, σε συμμόρφωση προς την αρχή της βιώσιμης ανάπτυξης, η οποία επιβάλλει, σύμφωνα με τις αρχές της προλήψεως και προφυλάξεως στον τομέα της προστασίας του περιβάλλοντος να λαμβάνεται προεχόντως υπόψη η τυχόν ύπαρξη ιδιαιτέρου κινδύνου για το φυσικό περιβάλλον από την κατασκευή και λειτουργία συγκεκριμένου έργου ή την ανάπτυξη συγκεκριμένης δραστηριότητας. Προκειμένου δε η στάθμιση αυτή να γίνεται κατά τρόπο ανταποκρινόμενο στην ανάγκη προστασίας των εκατέρωθεν διακυβευομένων εννόμων αγαθών θα πρέπει να εκτίθενται και να συνεκτιμώνται κατά τρόπο επαρκή αφ’ ενός μεν ο τρόπος και η μέθοδος κατασκευής και λειτουργίας του συγκεκριμένου έργου και αφ’ ετέρου ο ειδικότερος χαρακτήρας του δημοσίου συμφέροντος, το οποίο προσδοκάται ότι θα εξυπηρετηθεί, δεδομένου ότι η κατά τα ανωτέρω επιβαλλόμενη στάθμιση συναρτάται σε κάθε περίπτωση με το είδος και την έκταση της επαπειλούμενης βλάβης και την φύση της εξυπηρετούμενης με την εκτέλεση του έργου ανάγκης.

fitorio-08

Περί εξόρυξης & προστασίας του φυσικού περιβάλλοντος – Άρθρο 8

[…] Επειδή, ως προς την εκμετάλλευση του ορυκτού πλούτου της χώρας, το Γενικό Πλαίσιο Χωροταξικού Σχεδιασμού και Αειφόρου Ανάπτυξης (υπ’ αριθμ. 6877/4872/2008 απόφαση της Ολομελείας της Βουλής, Α΄ 128) θέτει ως κατευθύνσεις τη διατήρηση της εξορυκτικής δραστηριότητας στις υφιστάμενες περιοχές και την επέκτασή της σε περιοχές που εντοπίζονται νέα κοιτάσματα, κατά το δυνατόν μέσω καθετοποιημένης παραγωγής στους χώρους εξόρυξης, υπό τον όρο προστασίας του περιβάλλοντος και συνύπαρξης με τις λοιπές χρήσεις, ιδιαίτερη δε μνεία γίνεται στους ορυκτούς πόρους που καλύπτουν είτε εγχώριες ανάγκες ή απευθύνονται σε διεθνείς αγορές, μεταξύ άλλων και αυτών της Χαλκιδικής (μικτά θειούχα, χρυσός). Προς εξειδίκευση των κατευθύνσεων αυτών, το Ειδικό Πλαίσιο Χωροταξικού Σχεδιασμού για τη Βιομηχανία (υπ’ αριθμ. 11508/2009 απόφαση της Επιτροπής Συντονισμού της Κυβερνητικής Πολιτικής στον Τομέα του Χωροταξικού Σχεδιασμού και της Αειφόρου Ανάπτυξης, ΑΑΠ 151) προωθεί με τις προτάσεις του την καθετοποίηση της παραγωγής στις περιοχές εξόρυξης και προβλέπει τη δυνατότητα χωροθέτησης εγκαταστάσεων πρωτογενούς επεξεργασίας ορυκτών πρώτων υλών και μονάδων μεταποίησης, συμπεριλαμβανομένων και των χώρων επεξεργασίας λυμάτων και απορριμμάτων, ακόμη και εντός περιοχών που εμπίπτουν στο δίκτυο Natura (εκτός των οικοτόπων προτεραιότητας) υπό τους όρους που επιβάλλονται από τα νομικά καθεστώτα προστασίας τους, καθώς και εντός δασών και δασικών εκτάσεων, στο πλαίσιο των διατάξεων της δασικής νομοθεσίας, κατόπιν εξετάσεως εναλλακτικών λύσεων, ενώ θέτει ειδικούς κανόνες για την προστασία των περιβαλλοντικών μέσων και τη χρήση βέλτιστων διαθέσιμων τεχνικών (άρθρα 5 και 9). Ειδικώς ως προς την εξορυκτική δραστηριότητα στο Ν. Χαλκιδικής διαλαμβάνεται στο Παράρτημα Ι ότι πρέπει να διασφαλισθούν οι όροι για την ομαλή λειτουργία της εκμετάλλευσης ορυκτών πόρων, συμπεριλαμβανομένης της επέκτασής τους και της συνδεδεμένης βιομηχανικής δραστηριότητας με την εξασφάλιση διεξόδου στο βασικό οδικό δίκτυο και στο θαλάσσιο μέτωπο, καθώς και καθετοποίησης της παραγωγής, κατόπιν λεπτομερούς σχεδιασμού σε επίπεδο νομού, ώστε να ρυθμιστούν οι σχέσεις μεταξύ των χρήσεων και κυρίως του τουρισμού. Εξ άλλου, και το Ειδικό Πλαίσιο Χωροταξικού Σχεδιασμού για τον Τουρισμό (υπ’ αριθμ. 24208/2009 απόφαση της Επιτροπής Συντονισμού της Κυβερνητικής Πολιτικής στον Τομέα του Χωροταξικού Σχεδιασμού και της Αειφόρου Ανάπτυξης, Β΄ 1138) αναγνωρίζει την ανάγκη άσκησης των δραστηριοτήτων αυτών, επέκτασής τους, εξασφάλισης των αναγκαίων θαλάσσιων διεξόδων για τη διακίνηση των προϊόντων, θέτει δε ως όρους τη συνεκτίμηση όλων των κοινωνικοοικονομικών και περιβαλλοντικών παραμέτρων.

poioi-imaste

Εξορυκτική δραστηριότητα και Ειδικό Πλαίσιο – Άρθρο 9

Επειδή, από τις προεκτεθείσες γενικές, ειδικές και περιφερειακές χωροταξικές κατευθύνσεις συνάγεται ότι αυτές προωθούν την αξιοποίηση του ορυκτού πλούτου της χώρας με ειδική αναφορά στο μεταλλευτικό πλούτο της Β.Α. Χαλκιδικής, αναγνωρίζοντας την ιδιαίτερα σημαντική συμβολή της στην οικονομική ανάπτυξη της χώρας, και δη υπό το μοντέλο της καθετοποιημένης παραγωγής με δυνατότητα χωροθέτησης των απαραίτητων υποστηρικτικών εγκαταστάσεων (επεξεργασίας των εξορυχθέντων προϊόντων, διαχείρισης αποβλήτων) πλησίον των χώρων εξόρυξης, κατά τρόπο ώστε οι περιβαλλοντικές επιπτώσεις της δραστηριότητας να συγκεντρώνονται σε περιορισμένο χώρο και να μην διαχέονται σε εκτεταμένη έκταση, ακόμα κι αν η εγκατάσταση της δραστηριότητας χωροθετείται εντός δασών και δασικών εκτάσεων ή περιοχών του δικτύου Natura, υπό την απαραίτητη ωστόσο προϋπόθεση τήρησης των δεσμεύσεων που τίθενται από τα ειδικά νομοθετικά καθεστώτα που διέπουν τις περιοχές αυτές, εξέτασης εναλλακτικών λύσεων και λήψης όλων των αναγκαίων μέτρων για την προστασία των περιβαλλοντικών μέσων. Εξ άλλου, ούτε το Χωροταξικό Πλαίσιο του Τουρισμού περιέχει αντίθετες ρυθμίσεις, αλλά και τούτο αναγνωρίζει την ανάγκη διατήρησης των εξορυκτικών δραστηριοτήτων υπό τους όρους που αυτές οργανώνονται από το οικείο Ειδικό Πλαίσιο για τη Βιομηχανία, το οποίο είναι ειδικότερο και υπερισχύει του πρώτου ως προς τους όρους και τις προϋποθέσεις ανάπτυξης και οργάνωσης των σχετικών δραστηριοτήτων. Το γεγονός δε ότι στη συγκεκριμένη περίπτωση δεν έχει προηγηθεί ο προβλεπόμενος από το Ειδικό Πλαίσιο για τη Βιομηχανία λεπτομερής σχεδιασμός σε επίπεδο νομού, ο οποίος να ρυθμίζει τα ζητήματα συγκρούσεων των εξορυκτικών δραστηριοτήτων με άλλες χρήσεις και κυρίως του τουρισμού, δεν καθιστά πάντως πλημμελή τη χωροθέτηση της επίμαχης δραστηριότητας, η οποία αναπτύσσεται αφ’ ενός σε ήδη υπάρχουσες μεταλλευτικές περιοχές (Ολυμπιάδα, Μαντέμ Λάκκου, Μαύρες Πέτρες) και στις ήδη υφιστάμενες και επεκτεινόμενες λιμενικές εγκαταστάσεις Στρατωνίου και αφ’ ετέρου σε δασική περιοχή (Σκουριές), για την οποία δεν προβάλλεται ότι παρουσιάζει τουριστικό ενδιαφέρον, ούτε από το Χωροταξικό Πλαίσιο του Τουρισμού προκύπτει κάτι τέτοιο, εν πάση δε περιπτώσει στη Μ.Π.Ε. έχουν εκτιμηθεί οι επιπτώσεις στις λοιπές χρήσεις, οι οποίες αναμένονται αμελητέες ως προς τις δραστηριότητες του πρωτογενούς τομέα, αφού μόλις 70 στρέμματα γεωργικής γης θα καταληφθούν για τις ανάγκες του έργου, σημαντικά θετικές για τις δραστηριότητες του δευτερογενούς τομέα λόγω της αύξησης των υποστηρικτικών της εκμετάλλευσης δραστηριοτήτων (κατασκευαστικών, χωματουργικών, μεταφορικών, επισκευών, συντηρήσεων κ.λπ.), ενώ δεν αξιολογούνται ως ασύμβατες με τον τουρισμό της περιοχής, ο οποίος επικεντρώνεται κυρίως στην Ιερισσό και την Ολυμπιάδα, είναι ιδιαίτερα περιορισμένος σε επίπεδο νομού (0,8% τουριστικής κίνησης και 2% των κλινών του νομού χωρίς δυνατότητα ανάπτυξης μαζικού τουρισμού) και μπορεί να ενισχυθεί με τη δημιουργία θεματικού τουρισμού σχετικού με τη μεταλλευτική δραστηριότητα, σύμφωνα και με τις κατευθύνσεις του Ειδικού Χωροταξικού για τον Τουρισμό. […]

sag-mill-skouries

Περί διαχωρισμού των εκμεταλλεύσεων – Άρθρο 10:

[…] κατά την κρίση της αδειοδοτούσας αρχής και σύμφωνα με τα δεδομένα της Μ.Π.Ε., ο σχεδιασμός της αξιοποίησης των τριών κοιτασμάτων Ολυμπιάδας, Σκουριών και Μαύρων Πετρών έγινε κατά τρόπο ενιαίο και αδιαίρετο ως προς όλες τις εκφάνσεις ανάπτυξης και λειτουργίας της εκμετάλλευσης και κυρίως ως προς τη συνδυαστική μεταλλουργική καθετοποίηση της αξιοποίησης του συνολικού μεταλλευτικού δυναμικού και των τριών κοιτασμάτων, κατά τρόπο ώστε να μην χωρεί εξέταση εναλλακτικών λύσεων ως προς το εύρος της εκμετάλλευσης, αφού η μη έγκριση εκμετάλλευσης ενός από τα κοιτάσματα αυτά οδηγεί στη ματαίωση όλου του σχεδίου. […] Ως εκ τούτου, η πλήρης αξιοποίηση των ήδη διαπιστωμένων και αξιόλογων κοιτασμάτων, όπως αυτά περιγράφονται στο επενδυτικό σχέδιο και στην υποβληθείσα Μ.Π.Ε., μέσω μεταλλουργικής επεξεργασίας, σύμφωνα με τις συμβατικές δεσμεύσεις της παρεμβαίνουσας, και η μη εξέταση, πέραν της μηδενικής, άλλων εναλλακτικών λύσεων ως προς την έκταση εκμετάλλευσης των διερευνημένων κοιτασμάτων, δεν καθιστά πλημμελώς αιτιολογημένη την προσβαλλόμενη απόφαση, αφού εναρμονίζεται με τις προπαρατεθείσες κατευθύνσεις της ευρωπαϊκής πολιτικής και του εθνικού χωροταξικού σχεδιασμού για την αξιοποίηση του ορυκτού πλούτου και έχει σχεδιασθεί ώστε να επιτυγχάνεται αποτελεσματική προστασία του περιβάλλοντος μέσω της χρήσης βέλτιστων διαθέσιμων τεχνικών και ορθών πρακτικών και των εγκριθέντων περιβαλλοντικών όρων, τα δε περί του αντιθέτου προβαλλόμενα είναι απορριπτέα ως αβάσιμα.

 780149ddfa09fbd86eb140fe6810d770_L

Περί εφαρμοσιμότητας μεθόδου μεταλλουργίας– Άρθρο 13

Επειδή, εξ άλλου, η επιλογή της μεθόδου μεταλλουργίας αποτέλεσε προϊόν ενδελεχούς εξετάσεως και συγκριτικής αξιολογήσεως των διαθέσιμων τεχνικών με κριτήριο την βέλτιστη περιβαλλοντικά και τεχνικοοικονομικά κατεργασία των συγκεκριμένων μεταλλευμάτων και διαχείριση των παραγόμενων αποβλήτων, αφού ελήφθησαν υπ’ όψιν και τα κριθέντα με την 613/2002 απόφαση της Ολομελείας. Σύμφωνα με τη Μ.Π.Ε. (Κεφ. 4.4.1 και 5.5.2), για την πρόκριση της τελικώς επιλεγείσης μεθόδου της ακαριαίας τήξης (Flash Smelting) ελήφθησαν, μεταξύ άλλων, υπ’ όψιν ότι η μέθοδος αυτή αναπτύχθηκε από τη φινλανδική εταιρεία Outotec με εκτεταμένη βιομηχανική εφαρμογή 70 και πλέον χρόνων, χρησιμοποιείται ήδη στο 50% της παγκόσμιας παραγωγής χαλκού (μεταξύ των οποίων στην Φινλανδία, Σουηδία, Γερμανία, Ισπανία, Πολωνία και Βουλγαρία) και το 30% της παγκόσμιας παραγωγής νικελίου, όπου παράγονται με υψηλά ποσοστά καθαρότητας ως παραπροϊόντα, χρυσός και άργυρος, δεν απαιτεί τη χρήση κυανίου ή ενώσεών του και θεωρείται από τεχνολογικής απόψεως η «state of the art» μέθοδος και από περιβαλλοντικής απόψεως η καθαρότερη πυρομεταλλουργική μέθοδος, καθ’ όσον εμφανίζει αξιόπιστη και λειτουργική παραγωγική διαδικασία, δυνατότητα κατεργασίας διαφορετικών τύπων πρώτων υλών και εύκολης μεταβολής ρυθμών τροφοδοσίας, υψηλές ανακτήσεις των περιεχομένων μεταλλικών αξιών, συμπαγή σχεδιασμό των μονάδων με μικρότερες εκπομπές ρύπων, ελαχιστοποίηση των αποβλήτων, εκ των οποίων το σημαντικότερο τμήμα είναι πλήρως αδρανές με τη μορφή σκωρίας, αξιοποίηση του παραγόμενου θείου με την παραγωγή εμπορεύσιμου θειικού οξέος, χαμηλή ενεργειακή κατανάλωση και ασφαλές και υγιεινό περιβάλλον εργασίας. Για τη βέλτιστη περιβαλλοντική διαχείριση του αρσενικού που παράγεται ως απόβλητο από τη μεταλλουργική επεξεργασία των χρυσοφόρων πυριτών επελέγη η βέλτιστη διαθέσιμη τεχνική της μετατροπής του αρσενικού σε κρυσταλλικό σκοροδίτη, με την οποία επιτυγχάνεται μείωση της προς απόθεση ποσότητας και ασφάλεια της απόθεσης λόγω της μικρής διαλυτότητας του ορυκτού και της μακροχρόνιας σταθερότητας της ορυκτολογικής δομής του, για τη βελτιστοποίηση δε της τεχνικής αυτής έχει εκτελεστεί εκτεταμένο πρόγραμμα εργαστηριακών δοκιμών στο Εργαστήριο Μεταλλουργίας του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου, καθώς και στα ερευνητικά εργαστήρια της Outotec. Σύμφωνα με τα στοιχεία της μελέτης, η επιλογή της συγκεκριμένης μεθόδου καθίσταται δυνατή λόγω της δυνατότητας αξιοποίησης του κοιτάσματος Σκουριών που περιέχει θειούχο χαλκό, ορυκτό απαραίτητο για τη λειτουργία της μεθόδου, η δε εφαρμοσιμότητά της στα συγκεκριμένα συμπυκνώματα των μεταλλείων Κασσάνδρας και ειδικότερα στους δυσκατέργαστους αρσενοπυρίτες της Ολυμπιάδας έχει ήδη δοκιμασθεί επιτυχώς σε ημιβιομηχανική κλίμακα βάσει δοκιμών που διενεργήθηκαν στα εργαστήρια της φινλανδικής εταιρείας Outotec, η οποία έχει αναπτύξει τη μέθοδο (βλ. σελ. 4.4-3, 5.5-11). Εξ άλλου, οι ενστάσεις που διατυπώθηκαν με την με αρ. πρωτ. 22343/3949/2.12.2010 θετική γνωμοδότηση της Διεύθυνσης Μεταλλευτικών & Βιομηχανικών Ορυκτών του Υ.Π.Ε.Κ.Α. και σε εκθέσεις του Τμήματος Κεντρικής Μακεδονίας του Τ.Ε.Ε., του Ι.Γ.Μ.Ε. και Επιτροπής Καθηγητών του Α.Π.Θ. που υποβλήθηκαν κατά το στάδιο της διαβούλευσης σχετικά με την καταλληλότητα της μεθόδου για την παραγωγή χρυσού και την εφαρμοσιμότητά της στα συγκεκριμένα συμπυκνώματα, απαντήθηκαν διεξοδικά με συμπληρωματικά υπομνήματα της παρεμβαίνουσας στο στάδιο αυτό, στα οποία επεσήμανε ότι με τη μέθοδο αυτή παράγεται ως κύριο προϊόν χαλκός και ως παραπροϊόντα χρυσός και άργυρος, δίδεται δε το παράδειγμα της μεταλλουργίας χαλκού Aurubis στο Αμβούργο, η οποία είναι από τις μεγαλύτερες παραγωγούς χρυσού και αργύρου στην Ευρώπη και χρησιμοποιεί την ίδια μέθοδο, η εφαρμοσιμότητά της έχει αποδειχθεί σε ημιβιομηχανική κλίμακα με τα συγκεκριμένα συμπυκνώματα βάσει των δοκιμών που διενεργήθηκαν, ενώ, πέραν των αναλυτικών στοιχείων που περιέχονται στο Κεφάλαιο 5.5.2 της Μ.Π.Ε., έχει εκπονηθεί και ειδική τεχνικοοικονομική μελέτη για όλα τα στάδια της μεταλλουργικής επεξεργασίας. Κατόπιν αξιολογήσεως όλων των ανωτέρω στοιχείων, η Διοίκηση, με την ήδη προσβαλλόμενη απόφασή της, ενέκρινε την εφαρμογή της πυρομεταλλουργικής μεθόδου της ακαριαίας τήξης, καθ’ όσον, κατά την κρίση της, η μέθοδος αυτή εξασφαλίζει βέλτιστη προσαρμογή στις διακυμάνσεις της περιεκτικότητας των κοιτασμάτων, άριστη αξιοποίηση των μεταλλευμάτων της περιοχής, καθώς και υψηλή ανάκτηση μετάλλων, ενώ οδηγεί σε σταθεροποίηση του αρσενικού που περιέχεται στο συμπύκνωμα Ολυμπιάδας στην σταθερή και περιβαλλοντικά αποδεκτή μορφή του σκοροδίτη, καθώς και σε ανάκτηση του θείου που περιέχεται και στα δύο συμπυκνώματα υπό μορφή θεϊκού οξέος (βλ. όρους α1 και δ2.329), αποκλειομένης της χρήσης κυανίου ή ενώσεών του κατά τη λειτουργία της μεταλλουργίας (βλ. όρους δ1.2 και δ2.324).

 2280317706_1036ee1134_b-thumb-large

Περί… απάτης flash smelting και δοκιμές ημιβιομηχανικής κλίμακας– Άρθρο 13

[…] Η κρίση αυτή της Διοίκησης ως προς το χαρακτηρισμό της επιλεγείσας μεθόδου ως βέλτιστης διαθέσιμης και ως προς την εφαρμοσιμότητά της στα συγκεκριμένα συμπυκνώματα αιτιολογείται νομίμως με βάση τα δεδομένα της Μ.Π.Ε., τη θετική γνωμοδότηση της Δ/νσης Μεταλλευτικών και Βιομηχανικών Ορυκτών και τις διευκρινίσεις που παρέσχε η παρεμβαίνουσα στις ενστάσεις που διατυπώθηκαν, ενώ επιβεβαιώνεται και με το με αρ. πρωτ. 11977/873/31.5.2012 έγγραφο απόψεων της Διεύθυνσης Μεταλλευτικών & Βιομηχανικών Ορυκτών προς το Δικαστήριο. Δεν κλονίζεται δε η αιτιολογία αυτή, όπως αβασίμως ισχυρίζονται οι αιτούντες, από το γεγονός ότι με την απόφαση περί εγκρίσεως της τεχνικής μελέτης του οικείου υποέργου, η αρμόδια Διεύθυνση έθεσε ως όρο την προηγούμενη εκτέλεση προγράμματος δοκιμών σε ημιβιομηχανική μονάδα επί τόπου του έργου και την εκπόνηση μελέτης εφαρμογής και ειδικών μελετών που να καλύπτουν όλες τις διεργασίες της μεταλλουργικής διαδικασίας, καθ’ όσον, όπως διευκρινίζεται και στο ανωτέρω έγγραφο απόψεων της εν λόγω Διεύθυνσης, οι όροι αυτοί τέθηκαν ώστε να επιτευχθεί η πλήρης προσαρμογή της μεθόδου στις συγκεκριμένες συνθήκες και την τροφοδοσία και να αντιμετωπισθούν όλες οι τεχνικές λεπτομέρειες των σταδίων της μεταλλουργικής επεξεργασίας πριν την κατασκευή των εγκαταστάσεων. Συνεπώς, τα περί του αντιθέτου προβαλλόμενα θα πρέπει να απορριφθούν ως αβάσιμα, κατά το μέρος δε που αμφισβητούν ευθέως την τεχνική κρίση της Διοίκησης ως προς την καταλληλότητα της μεθόδου μεταλλουργίας, είναι απορριπτέα ως απαράδεκτα. Τέλος, αβασίμως προβάλλεται ότι η προσβαλλόμενη είναι πλημμελής, διότι δεν προβλέπει εναλλακτική μέθοδο σε περίπτωση που η προκρινόμενη αποδειχθεί τεχνικώς ή οικονομικώς ανεφάρμοστη, σύμφωνα και με τη σχετική παρατήρηση της Δ/νσης Μεταλλευτικών & Βιομηχανικών Ορυκτών. Και τούτο διότι, όπως προκύπτει από το σύνολο της Μ.Π.Ε., η μέθοδος μεταλλουργίας είναι βασική συνιστώσα του επενδυτικού σχεδίου και επηρεάζει το συνολικό σχεδιασμό τόσο ως προς την αναγκαιότητα εκμετάλλευσης του κοιτάσματος Σκουριών, το οποίο και μόνο περιέχει θειούχο χαλκό απαραίτητο για τη λειτουργία της μεθόδου, όσο και ως προς τις προβλέψεις της για την ποσότητα και ποιότητα των παραγόμενων αποβλήτων, τον περιβαλλοντικό χαρακτηρισμό και τη διαχείρισή τους, τα τεχνικοοικονομικά δεδομένα, ισοζύγια τροφοδοσίας και λοιπά στοιχεία που παρατίθενται στη μελέτη. Ως εκ τούτου, η τυχόν εφαρμογή άλλης μεθόδου ή η ουσιώδης, ως προς τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις, τροποποίησή της, σε οποιοδήποτε στάδιο και αν ανακύψει η ανάγκη αυτή, θα πρέπει να στηρίζεται σε νέα έγκριση περιβαλλοντικών όρων, εκδοθείσα κατόπιν τηρήσεως εκ νέου της διαδικασίας περιβαλλοντικής αδειοδοτήσεως, λόγω ουσιώδους τροποποιήσεως των περιβαλλοντικών επιπτώσεων του έργου.

SONY DSC

Χωροθέτηση έργου και δασικές εκτάσεις – Άρθρο 17

[…] όπως προκύπτει από τη Μ.Π.Ε. και τα λοιπά στοιχεία του φακέλου, η εκμετάλλευση των εντοπισθέντων κοιτασμάτων και η χωροθέτηση των υποστηρικτικών δραστηριοτήτων στις θέσεις Σκουριές και Μαντέμ Λάκκο λαμβάνουν χώρα σε δάση και δασικές εκτάσεις. Η επιλογή των θέσεων των αναγκαίων συνοδών μονάδων και δομών έγινε, κατόπιν εξετάσεως εναλλακτικών λύσεων, με βάση περιβαλλοντικά κριτήρια, κατά τρόπο ώστε να προκρίνονται οι λύσεις που έχουν τις μικρότερες δυνατές επιπτώσεις τόσο στη βλάστηση και τα οικοσυστήματα, όσο και στα περιβαλλοντικά μέσα της περιοχής. […] Ειδικώς όσον αφορά στο εργοστάσιο μεταλλουργίας, η χωροθέτησή του γίνεται εξ ολοκλήρου εντός της βιομηχανικής ζώνης, συνεπάγεται δε κατάληψη βλαστήσεως που υπάγεται εξ ολοκλήρου στη ζώνη αειφύλλων πλατυφύλλων και οικοτόπων χωρίς υψηλή οικολογική αξία (βλ. σελ. 7.5-5 και 7.5-8). Συνολικά το ποσοστό των εκτάσεων που πρόκειται να αποψιλωθούν (3.238,28 στρέμματα) αντιστοιχεί στο 0,44% της ευρύτερης περιοχής μελέτης (740.000 στρέμματα), τα είδη δε που πρόκειται να θιγούν είναι κατά βάση δρυοδάση, σε ποσοστό 0,01% του συνόλου της έκτασης που καταλαμβάνουν στην ευρύτερη περιοχή μελέτης, δάση οξιάς, σε ποσοστό 2,2% και εκτάσεις αείφυλλης πλατύφυλλης και σκληροφυλλικής βλάστησης, σε ποσοστό 0,29%, ενώ ουδεμία επέμβαση προβλέπεται στα δάση καστανιάς. Στην περιοχή του Στρατωνίου δεν πλήττονται οικότοποι με υψηλή οικολογική αξία, ενώ οι αναδασώσεις με ξενικά κωνοφόρα και τα δάση αριάς με χαρακτηριστικά μακκίας βλάστησης μπορούν να επαναδημιουργηθούν χωρίς δυσκολία.

European Goldfields, Greece John Sturrock 07973 254 298 www.johnsturrock.com

Περί διαχείρισης αποβλήτων – Άρθρο 20

Στο άρθρο 20, δίνεται μια πλήρης απάντηση στο θέμα της διαχείρισης των αποβλήτων, για το οποίο τόσα και τόσα έχουν γραφεί.

Επειδή, εξ άλλου, με την οδηγία 2006/12/ΕΚ σχετικά με τη διαχείριση των αποβλήτων της εξορυκτικής βιομηχανίας (EE L 102) καθορίστηκαν οι ελάχιστες απαιτήσεις για την πρόληψη ή μείωση τυχόν δυσμενών επιπτώσεων στο περιβάλλον και τη δημόσια υγεία από τη διαχείριση των εν λόγω αποβλήτων μέσω διαδικασιών και μηχανισμών που θέτουν ως προτεραιότητα τη μείωση, ανάκτηση και ανακύκλωση των αποβλήτων, την ασφαλή απόθεση σε χώρους με ειδικές προδιαγραφές κατόπιν ελέγχου της επικινδυνότητας των αποτιθέμενων υλικών, τη χρήση βέλτιστων διαθέσιμων τεχνικών, τον συνεχή έλεγχο των εγκαταστάσεων, την εκπόνηση κατάλληλων σχεδίων διαχείρισης τακτικά αναθεωρούμενων, καθώς και την εφαρμογή πολιτικής πρόληψης σοβαρών ατυχημάτων μέσω συστήματος διαχείριση ασφάλειας και σχεδίων έκτακτης ανάγκης. Οι απαιτήσεις αυτές ενσωματώθηκαν στην ελληνική έννομη τάξη με την Κ.Υ.Α. 39624/2209/Ε103/25.9.2009 (Β΄ 2076), με την οποία θεσπίστηκε η υποχρέωση εκπόνησης ειδικού σχεδίου διαχείρισης που υποβάλλεται μαζί με τη Μ.Π.Ε. της δραστηριότητας και τεκμηριώνει την πλήρωση των προϋποθέσεων που τίθενται για την ολοκληρωμένη περιβαλλοντική διαχείριση των εξορυκτικών αποβλήτων. Σε συμφωνία προς τις κοινοτικές και εθνικές απαιτήσεις, στο πλαίσιο του επίμαχου έργου εκπονήθηκαν δύο διακριτά σχέδια διαχείρισης αποβλήτων, το μεν πρώτο για την εγκατάσταση απόθεσης Κοκκινόλακκα που θα υποδέχεται τα εξορυκτικά απόβλητα των υποέργων Στρατωνίου και Ολυμπιάδας, τα απόβλητα της μεταλλουργίας και τα υλικά που θα απομακρυνθούν κατά την αποκατάσταση των παλαιών χώρων απόθεσης Στρατωνίου-Ολυμπιάδας-Μαντέμ Λάκκου, το δε δεύτερο για τις εγκαταστάσεις απόθεσης Καρατζά Λάκκου και Λοτσάνικου, όπου θα αποτίθενται τα εξορυκτικά απόβλητα του υποέργου Σκουριών. Τα σχέδια περιέχουν τα μέτρα μείωσης, αξιοποίησης, ανακύκλωσης των αποβλήτων, αιτιολόγηση της προκριθείσας χωροθέτησης, περιγραφή του τεχνικού σχεδιασμού της εγκατάστασης, χαρακτηρισμό των αποβλήτων και των ουσιών που χρησιμοποιούνται στην επεξεργασία των ορυκτών και στοιχεία των ποσοτήτων τους, ταξινόμηση των εγκαταστάσεων και αιτιολόγησή της, περιγραφή της πολιτικής πρόληψης ατυχημάτων και του συστήματος διαχείρισης ασφάλειας, καταγραφή των δυνητικών περιβαλλοντικών επιπτώσεων και των απαραίτητων προληπτικών μέτρων προστασίας, πρόγραμμα παρακολούθησης και ελέγχου των εγκαταστάσεων, προτεινόμενο σχέδιο κλεισίματος και τα αναγκαία μέτρα για την ικανοποίηση των περιβαλλοντικών απαιτήσεων και την προστασία της δημόσιας υγείας. Έχουν ακολουθηθεί οι βέλτιστες διαθέσιμες τεχνικές που έχουν αναπτυχθεί στον συγκεκριμένο τομέα, όπως αυτές υιοθετήθηκαν με το 2009/C81/06 έγγραφο της ΕΕ στο πλαίσιο της οδηγίας 2006/21/ΕΚ (βλ. Παράρτημα ΧΙΙ), ενώ έχει διασφαλισθεί, μέσω του περιβαλλοντικού χαρακτηρισμού των αποβλήτων και της τήρησης των προδιαγραφών της Κ.Υ.Α. 24944/1159/2006 περί εγκρίσεως γενικών τεχνικών προδιαγραφών για τη διαχείριση επικίνδυνων αποβλήτων (Β΄ 791) για την εγκατάσταση Κοκκινόλακα, η ασφαλής περιβαλλοντικά απόθεση και των επικίνδυνων αποβλήτων. Η Διοίκηση, αξιολογώντας την επάρκεια και αρτιότητα του σχεδιασμού διαχείρισης των αποβλήτων, τον ενσωμάτωσε στην ήδη προσβαλλόμενη απόφασή της μέσω πληθώρας περιβαλλοντικών όρων που καλύπτουν όλο το φάσμα της διαχείρισης, από τη μείωση της παραγωγής τους μέχρι την ασφαλή διάθεσή τους σε κατάλληλα σχεδιασμένους χώρους και το κλείσιμο και την μετέπειτα παρακολούθηση των χώρων αυτών, σύμφωνα με τις βέλτιστες διαθέσιμες τεχνικές. Ειδικότερα, περιλαμβάνονται λεπτομερή στοιχεία για την ποσότητα και σύνθεση των παραγόμενων αποβλήτων, την επικινδυνότητά τους, τον τρόπο αξιοποίησης, ανακύκλωσης, επαναχρησιμοποίησης ή διάθεσής τους, τόσο συγκεντρωτικά όσο και για κάθε υποέργο ξεχωριστά, τίθενται οι τεχνικές προδιαγραφές κατασκευής και λειτουργίας των χώρων απόθεσης και οι όροι που διασφαλίζουν την αποτελεσματική προστασία του εδάφους, των υδάτων και της ατμόσφαιρας και τη γεωτεχνική ευστάθεια και ασφάλεια των χώρων, επιβάλλονται ειδικοί όροι για τη διαχείριση των νερών των εγκαταστάσεων κάθε υποέργου και την εφαρμογή της μεθόδου της λιθογόμωσης, οργανώνεται πρόγραμμα παρακολούθησης και σχέδιο κλεισίματος και αποκατάστασης των χώρων, επιβάλλεται στον φορέα εκμετάλλευσης η υποχρέωση να αναθεωρεί τα σχέδια διαχείρισης αποβλήτων ανά πενταετία και να μεριμνά για τη συντήρηση, παρακολούθηση, έλεγχο και λήψη διορθωτικών μέτρων και μετά το κλείσιμο των εγκαταστάσεων για 10 έτη τουλάχιστον, χρονικό διάστημα που μπορεί να παραταθεί με απόφαση της αδειοδοτούσας αρχής, ενώ κατ’ εφαρμογή του όρου δ6.4, για την εγκατάσταση Κοκκινόλακκα, η οποία ταξινομείται στην κατηγορία Α, κατατίθεται ασφαλιστήριο συμβόλαιο 1,5 εκ. ευρώ ετησίως, καθώς και 15% της συνολικής εγγυητικής επιστολής που αφορά το έργο (συνολικού ύψους 50 εκ. ευρώ). Από τα ανωτέρω εκτιθέμενα προκύπτει ότι η διαχείριση των αποβλήτων του προτεινόμενου έργου σχεδιάστηκε σε πλήρη συμφωνία με τις κοινοτικές και εθνικές απαιτήσεις, υιοθετώντας τις βέλτιστες διαθέσιμες τεχνικές και διασφαλίζοντας, με τους περιβαλλοντικούς όρους που έχουν τεθεί, υψηλή προστασία των περιβαλλοντικών μέσων, ήτοι των υδάτων, του εδάφους και του αέρα, και της δημόσιας υγείας και υψηλές προδιαγραφές γεωτεχνικής ευστάθειας και ασφάλειας […].

SONY DSC

Για την μη συμμόρφωση με μελέτες διαχείρισης υδρολογικών λεκανών – Άρθρο 23

Επειδή, περαιτέρω, προβάλλεται ότι η προσβαλλόμενη είναι ακυρωτέα, διότι δεν βασίζεται σε σχέδια διαχείρισης των λεκανών απορροής της Κεντρικής Μακεδονίας, αφού αυτά δεν έχουν ακόμη εκπονηθεί, καίτοι έληξε η προθεσμία προσαρμογής που έχει τεθεί με την οδηγία 2000/60. Ο λόγος αυτός είναι απορριπτέος ως αβάσιμος, διότι η άντληση και χρήση νερού κατά την εξόρυξη και τις συνοδές της δραστηριότητες, η οποία συμβαίνει ανεξαιρέτως σε κάθε εξορυκτική δραστηριότητα, δεν συνιστά έργο διαχείρισης και αξιοποίησης των υδατικών πόρων, ώστε να απαιτείται η προηγούμενη εκπόνηση των σχεδίων διαχείρισης των λεκανών απορροής (πρβλ. ΣτΕ Ολομ. 462/2010).

stratoni-Splash

Περί ωφέλειας στην τοπική κοινωνία και σημαντικότητας του έργου – Άρθρο 30 & Άρθρο 31

Άρθρο 30: […] Περαιτέρω διαλαμβάνεται ότι το συνολικό κόστος της επένδυσης είναι τέτοιο (2.843,7 εκ. ευρώ) ώστε θα επηρεάσει το κοινωνικό και οικονομικό περιβάλλον της περιοχής. Η άμεση επίπτωση στην εθνική και τοπική οικονομία συνίσταται στη δημιουργία 1.300 άμεσων θέσεων απασχόλησης σε μία περιοχή με αυξημένη ανεργία (περίπου 20% στην περιοχή της Β.Α. Χαλκιδικής βάσει εκτιμήσεων του έτους 2010) και όπου ο μέσος όρος εισοδήματος ανά κάτοικο είναι μικρότερος του αντίστοιχου εθνικού μέσου όρου, θέσεις που θα καλυφθούν κατά προτεραιότητα από την τοπική κοινωνία σε ποσοστό μεγαλύτερο του 90%, ενώ μικρό ποσοστό εξειδικευμένων επιστημόνων θα προέλθει από μεγάλα αστικά κέντρα. Επιπροσθέτως, οφέλη στην εθνική οικονομία θα προκύψουν από τη διάθεση σημαντικού τμήματος του κεφαλαίου της επένδυσης σε ελληνικές επιχειρήσεις (εταιρείες συμβούλων κ.ά.), την αξιοποίηση τμήματος του ορυκτού πλούτου της χώρας κατά τρόπο βιώσιμο και ορθολογικό, την εξαγωγή των τελικών προϊόντων της επένδυσης, ήτοι πλακών καθαρού χρυσού, αργύρου και χαλκού με θετικές επιδράσεις στο ισοζύγιο συναλλαγών και αύξηση του συναλλαγματικού οφέλους, την ανάδειξη της Ελλάδας σε πρώτη κύρια χώρα παραγωγής πρωτογενούς χρυσού στην Ευρωπαϊκή Ένωση και σε κέντρο ανάπτυξης σύγχρονης μεταλλουργικής τεχνολογίας στο χώρο των Βαλκανίων και στην αύξηση του ακαθάριστου εθνικού εισοδήματος της χώρας μέσω της φορολογίας του φορέα εκμετάλλευσης και των επιχειρήσεων που σχετίζονται με την επένδυση. Περαιτέρω, αναμένονται ιδιαίτερα θετικές έμμεσες και δευτερογενείς επιπτώσεις που θα τονώσουν την τοπική και περιφερειακή οικονομία και συνίστανται στην ανάπτυξη δραστηριοτήτων εμπορίου, παροχής υπηρεσιών, αλλά και μεταποιητικών δραστηριοτήτων συνδεόμενων με το στάδιο κατασκευής και λειτουργίας του έργου (οικοδομικά υλικά, χωματουργικές εργασίες, μεταφορές, συνεργεία επισκευών, συντήρησης κ.λπ.), ενώ βραχυπρόθεσμα αναμένεται προσέλκυση και άλλων δραστηριοτήτων του δευτερογενούς και τριτογενούς τομέα στην ευρύτερη περιοχή, οι οποίες θα λειτουργούν συμπληρωματικά και υποστηρικτικά προς τη μεταλλευτική δραστηριότητα. Εξ άλλου, η παρεμβαίνουσα προτίθεται να υποστηρίξει εμπράκτως δραστηριότητες που στοχεύουν στην οικονομική, κοινωνική και πολιτιστική αναβάθμιση της Β.Α. Χαλκιδικής μέσω της συστάσεως ειδικού φορέα, όπου θα έχει ουσιαστική συμμετοχή η τοπική κοινωνία με εκπροσώπους της τοπικής αυτοδιοίκησης, κατά τρόπο ώστε να προωθηθεί η ανάπτυξη και άλλων τομέων παράλληλα με τον μεταλλευτικό, όπως ο συνεδριακός, πολιτιστικός, μεταλλευτικός τουρισμός και ο αγροτουρισμός. Επίσης, σε συνεργασία με την τοπική αυτοδιοίκηση και τους τοπικούς φορείς, θα δραστηριοποιηθεί σε δράσεις και ενέργειες κοινωνικής προσφοράς και ανάδειξης της φυσιογνωμίας της περιοχής. Οφέλη στην τοπική κοινωνία θα προκύψουν και από τα συστήματα τεχνικών υποδομών που θα δημιουργηθούν (τηλεπικοινωνίες, ενέργεια, οδικό δίκτυο, λιμενικές υποδομές κ.λπ.) (βλ. σελ. 4.1-17 επ. και 7.8-1 επ.). Η κοινωνική διάσταση της επένδυσης υλοποιείται με δεσμευτικούς περιβαλλοντικούς όρους που έχουν τεθεί με την προσβαλλόμενη απόφαση. Ειδικότερα, ο κύριος του έργου υποχρεούται να συνδράμει και να επικουρεί την τοπική κοινωνία για την ανάδειξη του φυσικού περιβάλλοντος και της πολιτιστικής κληρονομιάς της περιοχής σε όλη την έκταση του Δήμου Αριστοτέλη (δ1.32), για την ομαλή ένταξη του έργου στο κοινωνικοοικονομικό περιβάλλον της περιοχής ο κύριος του έργου θα πρέπει να υιοθετήσει πολιτική κάλυψης των θέσεων εργασίας με προτεραιότητα προτίμησης από τον τοπικό πληθυσμό σε ποσοστό 90% περίπου από τον Δήμο Αριστοτέλη, εφ’ όσον υπάρχουν σχετικά αιτήματα, οι δε εργαζόμενοι στο κατασκευαστικό στάδιο να ενσωματώνονται σταδιακά στην ομάδα παραγωγής, η οποία θα διαρκέσει τουλάχιστον 30 έτη.

Άρθρο 31: Όπως προκύπτει από τα ως άνω δεδομένα της Μ.Π.Ε., τις γνωμοδοτήσεις της Διεύθυνσης Μεταλλευτικών και Βιομηχανικών Ορυκτών που χαρακτήρισαν τη δραστηριότητα ως ιδιαιτέρως συμφέρουσα για την εθνική οικονομία και τους όρους της προσβαλλόμενης, που προπαρατέθησαν, το εν λόγω επενδυτικό σχέδιο, με το οποίο αξιοποιείται ο ορυκτός πλούτος στη συγκεκριμένη περιοχή των μεταλλείων Κασσάνδρας με υπόγεια, κατά κύριο λόγο, εκμετάλλευση, μέσω της συνδυαστικής μεταλλουργικής καθετοποίησης του συνολικού μεταλλευτικού δυναμικού των ερευνηθέντων κοιτασμάτων και βάσει σχεδιασμού που αξιοποιεί τις βέλτιστες διαθέσιμες τεχνικές και αντιμετωπίζει κατά τρόπο ολοκληρωμένο την ορθολογική διαχείριση και προστασία των περιβαλλοντικών μέσων, αναμένεται να επιφέρει, κατά την κρίση της Διοίκησης που το ενέκρινε, πολλαπλά οφέλη τόσο στην εθνική όσο και στην τοπική οικονομία, τα οποία συνίστανται στην περιφερειακή ανάπτυξη και τη μείωση της ανεργίας, την αύξηση των εξαγωγών και του συναλλαγματικού οφέλους, την αύξηση του Α.Ε.Π. μέσω της φορολογίας του φορέα και των επιχειρήσεων που σχετίζονται με την επένδυση, τη δημιουργία άνω των 1.300 άμεσων θέσεων εργασίας, οι οποίες θα καλυφθούν κατά τον προμνημονευθέντα περιβαλλοντικό όρο κατά 90% από την τοπική κοινωνία, αλλά και την ενίσχυση και άλλων δραστηριοτήτων του δευτερογενούς και τριτογενούς τομέα που συνδέονται αμέσως ή εμμέσως με την μεταλλευτική δραστηριότητα.

 

Ο ΜΙΧΑΛΗΣ ΘΕΟΔΩΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΣΤΟΝ ALPHA 96,5

episkepsi katadromeon sto madem lakko

Ο Μιχάλης Θεοδωρακόπουλος, διευθύνων σύμβουλος «Ελληνικός Χρυσός», βγήκε στον αέρα και μίλησε στον Alpha 96,5 για θέματα τα οποία θίγει η περίφημη έκθεση του Παρατηρητηρίου, γνωστή και ως «έκθεση Τόλη», που –εννοείται αφιλοκερδώς και ανιδιοτελώς– συνέταξε αυτή την «αξιόπιστη» όσο και το ίδιο έκθεση των 78 σελίδων από την… αγάπη του για το περιβάλλον, την πατρίδα και την υγεία των μεταλλωρύχων…

Ο κος Θεοδωρακόπουλος έδωσε χρησιμότατες πληροφορίες και απάντησε σε όλες τις ατεκμηρίωτες κατηγορίες της έκθεσης που του τέθηκαν σαν ερωτήσεις. Ο ερωτών δημοσιογράφος του Alpha 96,5 ήταν εμφανώς άσχετος με το θέμα, αλλά και αδιάβαστος, αφού μετά βίας καταλάβαινε τι διάβαζε κατά λέξη από τις σελίδες της έκθεσης και περίμενε τον κο Θεοδωρακόπουλο να απαντήσει…

Τελικά κάτι έμαθε από τον διευθύνοντα σύμβουλο και ελπίζουμε το ίδιο και για τους ακροατές τους ραδιοσταθμού… Σίγουρα έμαθαν πως οι κατηγορίες της «έκθεσης Τόλη», όπως δηλαδή το δήθεν ανεφάρμοστο της μεθόδου flash smelting και η αδυναμία κατεργασίας συμπυκνωμάτων με περιεκτικότητα 12% αρσενικού, ανήκουν στη σφαίρα του παραμυθιού…

Όσον αφορά τη μέθοδο flash smelting εφαρμόζεται με επιτυχία στο Αμβούργο, σε τέσσερις εγκαταστάσεις στη Φινλανδία, και αλλού. Έχει την εγγύηση του αδιαμφισβήτητου ηγέτη του κλάδου, Outotec (πρώην Outokumpu), και η μελέτη για τη μεταλλουργία έχει ήδη κατατεθεί στο Υπουργείο από τον Δεκέμβριο του 2014.

Για την περιεκτικότητα των συμπυκνωμάτων με 11% αρσενικού, και την θεωρία πως «δεν υπάρχει εργοστάσιο εμπλουτισμού στον κόσμο που να τροφοδοτείται με τέτοιας περιεκτικότητας συμπυκνώματα», η απάντηση ήταν πως κάθε εργοστάσιο κατασκευάζεται ανάλογα με τις προδιαγραφές της πρώτης ύλης που θα δέχεται. Έτσι, το εργοστάσιο έχει σχεδιαστεί για το συγκεκριμένο υλικό και η μελέτη που έχει κατατεθεί στο Υπουργείο συνοδεύεται από πιστοποίηση καλής λειτουργίας από την Outokumpu.

Για το επιχείρημα της εξαγωγής των συμπυκνωμάτων χρυσοφόρου πυρίτη από τα τέλματα της Ολυμπιάδας στην Κίνα, απαντήθηκε πως εξάγεται σε χώρες που διαθέτουν μεταλλουργία χρυσού. Έτσι, αν η έκθεση υποστηρίζει πως υπάρχουν απώλειες εσόδων από το κράτος, πρέπει για ακόμα έναν λόγο παραπάνω να γίνει το συντομότερο δυνατόν η μεταλλουργία χρυσού στην ΒΑ Χαλκιδική.

Ακούστηκαν κι άλλα… Να αναφέρουμε πως ο κος Θεοδωρακόπουλος εξήγησε για άλλη μια φορά, πως το μεταλλείο στις Σκουριές είναι πρωτίστως μεταλλείο χαλκού και ακριβώς αυτή η ύπαρξη χαλκού είναι ο καταλύτης για την παραγωγή χρυσού από τα συμπυκνώματα της Ολυμπιάδας χωρίς τη χρήση κυανίου. Και όταν λέμε πως το εργοστάσιο μεταλλουργίας χρυσού θα λειτουργήσει σε 6-7 χρόνια, αυτό ισχύει διότι η στοά των 8 χιλιομέτρων που θα συνδέει το Στρατώνι με την Ολυμπιάδα βρίσκεται σήμερα στο δεύτερο χιλιόμετρο της διάνοιξής της.

Τελικά, ο κάθε ακροατής κατάλαβε πως απάντηση για όλα αυτά έχει δώσει και το ΣτΕ με τις αποφάσεις του, και η πολιτεία με τις εγκρίσεις της Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων και των επιμέρους μελετών.